«Біздің тамаша Киелі кітабымыз» тақырыбымен өтетін екінші кездесу мен бейне оқуға қош келдіңіздер. Бүгін біз Ескі Өсиетке тоқталғымыз келеді, мен Лұқа жазған Інжілдің 24-тарауының 32-тармағын оқудан бастағым келеді. Сонда екі шәкірт бір-біріне: «Ол жолда бізбен сөйлескенде және бізге Жазбаларды ашқанда, жүрегіміз жанып тұрған жоқ па еді?» – деді. Контекст мұнда Ескі Өсиет туралы сөз болып отырғанын анық көрсетеді. Мұндағы Жазбалар – Ескі Өсиет.
Киелі кітаптың екі бөлігі бар екенін білеміз: Ескі Өсиет және Жаңа Өсиет. Есіңізде болса, өткен жолы біз Ескі Өсиет Құдайдың жердегі халқымен және Құдайдың жердегі жобаларымен, Құдайдың осы жерге арналған кеңесімен айналысатынын айтқанбыз. Ескі Өсиет, өзінің 39 кітабымен, 20-дан астам түрлі авторларға тиесілі. Ол негізінен еврей тілінде жазылған және аспан мен жердің жаратылуынан бастап, Бабыл тұтқынынан оралған Исраилдің қалдығымен аяқталатын шамамен 4000 жылдық кезеңді қамтиды. Кітап, кешіріңіз, Ескі Өсиет Иса Мәсіхке дейінгі 1400 жыл мен шамамен 450 жыл аралығында, яғни 1000 жылға жуық уақыт ішінде жазылған.
Яһудилер бұл кітапты, яғни Ескі Өсиетті үш бөлікке бөледі. Бұл үш бөлік Заң, Пайғамбарлар және Жазбалар деп аталады. Заң: бұл Мұсаның бес кітабы. Пайғамбарларға сондай-ақ тарихи кітаптар мен пайғамбарлар кіреді. Ал Жазбалар – Забур, Нақыл сөздер, Езра және Нехемия сияқты кітаптар. Біздің қазіргі Киелі кітаптарымызда Ескі Өсиетте әдетте төрт бөлік бар. Бірінші бөлік – Заң деп аталатын Мұсаның бес кітабы. Екіншіден, бізде тарихи кітаптар бар. Біріншісі – Ешуа кітабы, соңғысы – Естер кітабы. Үшіншіден, бізде поэтикалық кітаптар бар: Әйүп, Забур, Әндердің әніне дейін. Төртіншіден, бізде пайғамбарлар бар, және біз әдетте Үлкен Пайғамбарлар мен Кіші Пайғамбарлар арасында айырмашылық жасаймыз: ұзын кітаптар жазғандар – Үлкен Пайғамбарлар, ал салыстырмалы түрде шағын кітаптар жазғандар – Кіші Пайғамбарлар.
Ескі Өсиет не туралы?
Әрине, Ескі Өсиеттің мазмұны туралы екі минутта айту қиын, бірақ мен оны өте қысқаша жасауға тырысайын. Ескі Өсиет ең алдымен Жаратылыс кітабынан басталады, және алғашқы он бір тарауда біз адамзат тарихының алғашқы 2000 жылын аламыз, жаратылыстан бастап Нұхтың ұлдарымен аяқталады. Содан кейін Жаратылыс кітабының 12-15-тарауларында біз Исраилдің тамырларын немесе шығу тегін, патриархтардың тарихын аламыз: Ыбырайым, Ысқақ, Жақып және Жүсіп. Содан кейін Мысырдан шығу кітабынан Ескі Өсиеттің соңына дейін Исраилдің жердегі халқының тарихы бар, ол тағы 2000 жылды қамтиды. Сонымен, сізде Жаратылыс кітабы, 2000 жыл, содан кейін Мысырдан шығу кітабынан Ескі Өсиеттің соңғы кітабына дейін тағы шамамен 2000 жыл бар. Бұл Иса Мәсіх туылғанға дейін жалпы 4000 жылды құрайды.
Исраил тарихын жеті бөлікке бөлуге болады. Біріншіден, Исраил Мысырда құлдықта болды. Екіншіден, Исраил Құдайдың жетекшілігімен шөлде болды. Үшіншіден, Исраил Ешуа мен билердің басқаруымен жерде болды. Төртіншіден, Исраил өздерінің алғашқы үш патшасы: Саул, Дәуіт және Сүлейменнің басқаруымен Біріккен Патшалық болды. Бесіншіден, бөлінген Патшалық: екі тайпа Яһуда мен Бенямин, және он тайпа. Алтыншыдан, Бабылдағы 70 жылдық тұтқын. Жетінші және соңғы бөлім – тұтқыннан кейін: Езра мен Нехемия кітаптары, және Ескі Өсиеттегі соңғы пайғамбарлар.
Неліктен біз Ескі Өсиетті оқимыз?
Енді, неліктен біз Ескі Өсиетті оқимыз? Біз мәсіхшілерміз, біз өз баталарымызды Жаңа Өсиеттен табамыз, бірақ неліктен біз Ескі Өсиетті оқимыз? Неліктен Иеміз Иса Мәсіх шәкірттердің көзін Ескі Өсиетті түсіну үшін ашты? Қымбатты достар, Ескі Өсиет біз үшін маңызды. Ол Құдайдың қасиетті шабыттандырылған кітабының бір бөлігі, сондықтан біз де Ескі Өсиетті оқуымыз керек.
Ең алдымен, Ескі Өсиетте тарихи ілім бар, тарихи ілім, бірақ Құдайлық көзқараспен. Екіншіден, Ескі Өсиетте Исраилдің мыңжылдықтағы болашағы туралы, Мәсіхтің болашағы туралы көптеген пайғамбарлық ілім бар, ол патшалардың Патшасы және мырзалардың Мырзасы ретінде қабылданғанда және өзінің керемет Әділдік, бейбітшілік және әділдік Патшалығында билік еткенде.
Бірақ үшіншіден, Ескі Өсиетте көптеген практикалық ілім бар, және мен сіздің назарыңызды Римдіктерге жазылған хаттың 15-тарауындағы бір аятқа аударғым келеді, бұл осы контексте өте маңызды. Римдіктерге 15-тарау 5-аятта былай делінген: «Өйткені бұрын жазылғанның бәрі», яғни Ескі Өсиетте, «біздің үйренуіміз үшін жазылған, төзімділік пен Жазбалардың жігерлендіруі арқылы», Ескі Өсиет, «бізде үміт болуы үшін». Бұл өте анық көрсетеді: Ескі Өсиет біздің практикалық үйренуіміз үшін берілген.
Енді мен Қорынттықтарға жазылған бірінші хаттың 10-тарауындағы басқа аятқа тоқталайын, және біз Қорынттықтарға жазылған бірінші хаттың 10-тарауының 6-аятын оқимыз: «Бірақ бұл нәрселер болды», Исраилге болған нәрселер, «біз үшін үлгі болды, жаман нәрселерге құмар болмауымыз үшін». Содан кейін тағы да 11-аятта: «Енді бұл нәрселердің бәрі оларға болды», Ескі Өсиеттегі адамдарға, «үлгі ретінде және біздің ескертуіміз үшін жазылған, соңғы замандарға жеткендерге».
Сонымен, біздің жеке өміріміз, отбасылық өміріміз, қауым өміріміз үшін Ескі Өсиетте көптеген практикалық ілім бар. Ескі Өсиетте мысалдар бар: оң мысалдар, біз ұстануымыз керек қадамдар, сонымен қатар біздің ескертуіміз үшін теріс мысалдар, және біз оларды ұстанбауымыз керек. Сонымен, Ескі Өсиет Жаңа Өсиетте іске асырылған көптеген практикалық мәселелерді көрсетеді.
Ескі Өсиетті оқуымыздың төртінші себебі – Ескі Өсиетте Жаңа Өсиет шындығының көптеген иллюстрациясын табамыз. Біз үлгілер туралы оқыдық; Ескі Өсиетте христиандық ілімді жақсырақ түсінуге көмектесетін бейнелі тіл бар. Мен бір ғана мысал келтірейін: Мысырдан шығу кітабы Құдайдың құтқару жоспарын, қан арқылы құтқаруды, күш арқылы құтқаруды түсіндіреді. Бұл Мысырдан шығу кітабында анық көрсетілген.
Бірақ Ескі Өсиетті оқуымыздың төртінші, бесінші себебі бар, және бұл кульминация: неліктен Ескі Өсиет Мәсіх туралы айтады. Мен Жақия жазған Інжілдің бесінші тарауынан оқығым келеді, онда Иеміз Исаның өзі Жақия 5-тарау 39-аятта былай дейді: «Сендер Жазбаларды зерттейсіңдер, өйткені оларда мәңгілік өмір бар деп ойлайсыңдар; ал олар Мен туралы куәлік етеді». Ескі Өсиет Мәсіх туралы куәлік етеді. Ал Еммаусқа бара жатқан екі шәкіртке Иеміз Иса Мәсіх өзі туралы Жазбалардағы барлық нәрсені түсіндірді. Петір Ескі Өсиет пайғамбарларының Мәсіхтің азаптары мен кейінгі даңқы туралы айтқанын айтады.
Сонымен, Ескі Өсиетте біз Мәсіхті табамыз. Ишая 53 сияқты тікелей пайғамбарлықтар бар, Мәсіхке қатысты тікелей пайғамбарлық. Біз Мәсіхке қатысты көптеген үлгілерді табамыз. Мысалы, Жүсіпті алайық: Жүсіп тарихының үлкен ілімі – азап арқылы даңққа жету. Бұл Мәсіхтің жүрген жолы, азап арқылы даңққа жету. Үшіншіден, Ескі Өсиеттегі барлық осы түрлі құрбандықтар бар, Құдайдың өзі Адам мен Хауаға киім беру үшін өлтірген алғашқы жануардан бастап. Содан кейін Ескі Өсиет заманында әкелінген көптеген құрбандықтар бар, және олардың бәрі Қалбары тауындағы айқышта Мәсіхтің өмірін берген сол бір құрбандыққа бағытталған. Төртіншіден, Ескі Өсиетте Мәсіх туралы айтатын белгілі бір оқиғалар бар. Мысалы, Мысырдан шығу кітабының 12-тарауындағы Пасха қозысын өлтіру, Қызыл теңізден өту, Иорданнан өту. Бұлардың бәрі Мәсіх туралы айтады.
Ескі Өсиет Мәсіхке толы, және бұл Ескі Өсиетті оқуымыздың ең үлкен пайдасы. Мен сізді Ескі Өсиетті елемеуге шақырамын. Оны оқыңыз, оның практикалық әсері қандай екенін және ол Мәсіх туралы не айтатынын білуге тырысыңыз. Ескі Өсиетті зерттеу – тамаша нәрсе.
