ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚТАР
Аян кітабындағы жеті шіркеуден
Аян 2 және 3-тарауларда Азиядағы жеті шіркеуге қайта тірілген Мәсіхтің хабарламалары бар. Құдайлық аян мен өсиеттер туралы бұл хабарламалар бүгінгі христиандар үшін өзекті. Олар шіркеу доктринасы мен христиандық өмірге қатысты Жаңа Өсиеттегі ең өткір өсиеттердің бірін құрайды.
Бұл екі тараудың маңыздылығына аз көңіл бөлінгені таңқаларлық. Бүгінгі шіркеулердегі көптеген ғибадат етушілер Мәсіхтің осы жеті хабарламасынан тіпті хабарсыз. Олардың киелі кітаптағы мораль мен теологиядан ауытқуды қатаң айыптауы бұл хабарламаларды қазіргі уағыздардың негізгі ағымынан тыс қалдырды. Дегенмен, бүгінгі шіркеудегі көптеген кемшіліктер осы жеті шіркеуге берілген нұсқауларды елемеудің тікелей нәтижесі болып табылады.
Бұл хабарламалар Жоханның заманындағы жеті шіркеуге ғана емес, сонымен қатар бүгінгі шіркеуге және әрбір христианға жазылған, дәл Павелдің шіркеулік хаттары бүгінгі бүкіл шіркеуге арналған сияқты.
Бұл жеті хат ерекше, өйткені олар Мәсіхтің Өзінен тікелей хаттар, және әр хатта барлық шіркеулерге қатысты бір нәрсе бар. Оларды оқыған кезде, біз өзіміздің жергілікті шіркеуіміз үшін де, әрқайсымыз үшін де жеке хабарлама табамыз.
1. Ефес: Жоғалған махаббат шіркеуі (2:1-7)
Мәсіх бұл шіркеуді оның істері, еңбегі, шыдамдылығы, зұлымдықты жек көруі, жалған мұғалімдерді тез анықтауы, ауыртпалықтарды көтерудегі табандылығы және олардың шаршамағаны үшін мақтады (Аян 2:2,3). Бұл сипаттамалар бұл шіркеудің Иемізге жақсы қызмет еткенін көрсетті. Олар бүгінгі шіркеуде қажет, онда көбінесе Иемізге шыдамдылықпен қызмет ете алмау және моральдық та, теологиялық та зұлымдыққа ымыраға келу орын алады.
Осы жағымды қасиеттерге қарамастан, Ефес шіркеуі бір маңызды мәселеде қатаң сөгіс алды: «Саған қарсы айтарым, сен алғашқы махаббатыңды тастап кеттің» (Аян 2:4 NKJV). Бұл шіркеуге қарсы айып «сен жоғалттың алғашқы махаббатыңды» емес, «сен тастап кеттің алғашқы махаббатыңды» болды. Бұл шіркеу доктринада емес, Мәсіхпен жеке қарым-қатынасында кері кетіп, жолдан тайған. Бұл аяттағы махаббат үшін грек сөзі (агапе) Киелі кітапта Құдайдың махаббатын білдіру үшін қолданылатын сөзбен бірдей – ең терең, ең мағыналы махаббат.
Бұл айып бүгінгі Құдайдың балалары арасында да жиі кездеседі. Әулие Мәсіхке деген алғашқы махаббатын жоғалтқанда, жердегі нәрселерден бақыт іздей бастағанда және Мәсіх оның назарының орталығы болмағанда өкінішті. Мәсіх мәселені анықтап, емдеу жолын көрсетті: «Сондықтан қайдан құлағаныңды есіңе түсір; тәубе ет және алғашқы істерді істе» (Аян 2:5). Бұл қайғылы жағдайдың шешімі біздің ішкі адамның үш орталығына қатысты – ақыл «есіне түсіреді», жүрек «тәубе етеді», ал ерік «алғашқы істерді істеуге» шақырылады.
Ефес шіркеуіне арналған хабарлама бізге алғашқы махаббатымызды жоғалту қаупін көрсетеді (Аян 2:4) – біз алғаш рет дінге келгенде Мәсіхке деген жаңа адалдығымызды. Біз Павелдің махаббат дұғасын қайталауымыз керек (Ефестіктерге 3:16-19), Жүденің «өздеріңді Құдайдың махаббатында сақтаңдар» деген өсиетіне құлақ асуымыз керек (Жүде 21), және әлемнің құнсыз нәрселерінің жүрегімізді Иемізден алыстатуына жол бермеуіміз керек.
2. Смирна: Азап шеккен шіркеу (2:8-11)
Бұл хат адалдық үшін мақтаумен басталады: «Мен сенің істеріңді, қайғы-қасіретіңді және кедейлігіңді білемін (бірақ сен байсың)». Бұл христиандар үшін Мәсіхтің оларды тек пұтқа табынушылар ғана емес, сонымен қатар дұшпандық еврейлер мен Шайтан тарапынан да қудаланғанын білгені қандай жұбаныш! Қудалаудан басқа, олар кедейлікке де төзді – бірақ олар Мәсіхтің тамаша уәделерімен бай болды.
Азап шегу мәселесі бізді әрқашан таң қалдырды. Азап шегу құдайсыз адамдар үшін күтіледі, бірақ неге құдайшыл адамдар азап шегуі керек? Киелі кітап бірқатар себептерді келтіреді: тәртіптік (1 Қорынттықтарға 11:30-32; Еврейлерге 12:3-13); алдын алу, Павелдің денесіндегі тікен сияқты (2 Қорынттықтарға 12:7); Мәсіх сияқты мойынсұнуды үйрену (Еврейлерге 5:8); рухани өсу құралы (Римдіктерге 5:3-5); және біздің назарымызды аудару үшін.
Бұл азап шеккен шіркеуге Мәсіх бүгінгі барлық әулиелерге өте қажет екі өсиетті айтты. Біріншіден, Ол: «Бұл нәрселердің ешқайсысынан қорықпаңдар» деді (Аян 2:10). Біздің қорқатын ештеңеміз жоқ, өйткені біздің азап шегуіміз бізді Мәсіхтегі мәңгілік баталарымыздан айыра алмайды. Біз әрқашан Құдайдың қамқорлығындамыз, және біздің өмірімізде рұқсат етілгеннің бәрі Оның дана жоспары бойынша. Екіншіден, Ол оларды «өлімге дейін адал болыңдар» деп өсиет етті (Аян 2:10). Бізге де сынақ келгенде адал болу үшін осы жігерлендіру қажет.
Смирнадағы шіркеуге арналған хабарламадан не үйренеміз? Әулиелерді қудалау қайта жанданып жатқан заманда, шіркеу Киелі кітапта жиі кездесетін «қорықпаңдар» деген өсиетке құлақ асуы мүмкін. Азап шегуге біздің жауабымыз қорқыныш емес, батылдық, қуанышты қабылдау және шүкіршілік болуы керек.
3. Пергам: Ымыраға келген шіркеу (2:12-17)
Мәсіх бұл шіркеуді «Шайтанның тағы орналасқан жерде... Шайтан тұратын жерде» өмір сүргеніне қарамастан, табандылық танытқаны үшін мақтады (Аян 2:13). Бұл қаланың христиандарды қудалауда көрсеткен зұлым сипатына қатысты болды. Бірақ осы зұлымдыққа қарамастан, сенушілер Оның есіміне берік болып, сенімнен бас тартпады.
Бұл шіркеудің адалдығы бүгінгі христиандар үшін осы әлемнің зұлымдығына, діни діннен безінуге және шындыққа ымыраға келу азғыруына тап болғанда табандылық танытуға шақыру болып табылады. Олардың адалдығының символы ретінде олардың шейіттерінің бірі, «Антипас, Менің адал шейітім» аталған. Оның есімі «барлығына қарсы» дегенді білдіреді. Пергам Мәсіх үшін табандылық танытқаны үшін мақталды.
Қудалаудағы адалдығына қарамастан, Иеміз оларды Балаам мен Николаиттардың ілімдерін ұстанғаны үшін сөкті. Балаам патша Балакты Израильді пұтқа табынушы әйелдермен некелесу және пұтқа табыну арқылы күнәға батыруға кеңес бергені үшін кінәлі болды (Сандар 22-25; 31:15-16). Оларға тәубе етуге шақырылды, әйтпесе Мәсіх оларға Өзінің аузының қылышымен қарсы шығады (Аян 2:16).
Бұл шіркеуге арналған хабарлама бізге не үйретеді? Ол доктриналық ымыраға келудің тұрақты қаупін көрсетеді (Аян 2:14-15). Бүгінгі шіркеудің киелі кітаптағы шындықтың көптеген негіздерінен бас тартқанына қарамастан, осы ескертуге құлақ асуы үшін дұға етіңіз.
4. Тиатира: Діннен безінуге төзімді шіркеу (2:18-29)
Бұл шіркеуде көп нәрсе дұрыс болмаса да, Мәсіхтің мақтауы таңқаларлық болды: «Мен сенің істеріңді, махаббатыңды, қызметіңді, сеніміңді және шыдамдылығыңды білемін; ал сенің істеріңе келетін болсақ, соңғылары алғашқыларынан көп» (Аян 2:19). Ол оны бес ізгілік үшін мақтайды, соның ішінде оның махаббаты үшін, бұрынғы үш шіркеудің ешқайсысы мақталмаған. Сонымен қатар, Ол олардың соңғы істерінің бұрынғы істерінен үлкен болғанын айтты – Ефес шіркеуіне қарама-қайшы.
Бұл күшті мақтауға қарамастан, бір қорқынышты айыптау болды – Изабел есімді әйелге және оның шіркеуді азғындық жасауға және пұттарға құрбандыққа шалынған нәрселерді жеуге итермелеген іліміне шіркеудің төзімділігін жаппай айыптау (Аян 2:20-23). Ол өзін пайғамбармын деп мәлімдесе де, ол құдайлық шындықтың шынайы хабаршысы болған жоқ, өйткені ол бұл христиандарды пұтқа табынуды жалғастыруға шақырған.
Айыптаудан кейін Мәсіх Тиатирадағы құдайшыл қалдықтарды өсиет етті: «Мен келгенше қолыңдағыны мықтап ұста. Кім жеңіп, Менің істерімді соңына дейін сақтаса, оған ұлттарға билік беремін... Және оған таңғы жұлдызды беремін» (Аян 2:25-28). «Мен келгенше» деген сөз Раптураға қатысты. Жеңімпаздарға «таңғы жұлдыз» уәдесі беріледі, бұл Мәсіхтің мыңжылдық патшалықтың таңы алдындағы қараңғы сағаттардан бұрын шіркеуді алып кететін қайтып келуші ретіндегі рөліне қатысты.
Тиатирадағы шіркеуден қандай сабақ аламыз? Бұл шіркеу моральдық ымыраға келу қаупінің ескерткіші болды. Бүгінгі күні біз шіркеуге енген моральдық стандарттардан ауытқуға назар аударуымыз керек.
5. Сардис: Өлген шіркеу (3:1-6)
Бұл шіркеуге Мәсіх: «Мен сенің істеріңді білемін, сен тірісің деген атың бар, бірақ сен өлісің» деді (Аян 3:1). Оның бұл шіркеуге арналған сөзінде айтарлықтай өзгеріс бар. Бұрынғы шіркеулерге Ол мақтаумен бастады; мұнда Ол айыптаумен бастады, өйткені мақтау болған жоқ. Мәсіх олардың тірі деген беделін оларды өлі деп жариялау арқылы тез жойды. Фарисейлер сияқты, олардың сыртқы көрінісі өмірдің жоқтығын жасырды. Ол: «Мен сенің істеріңді Құдай алдында кемел таппадым» деп қосты (Аян 3:2).
Сардистегі шіркеудің рухани және тиімді қызметі бар деген беделі болғаны анық. Құдайлық тұрғыдан ол тек атымен тірі шіркеу болды; ол шын мәнінде рухани өмір мен күште өлі болды. Мәсіхтің бұл шіркеуге қатысты үкімін бүгінгі шіркеулер ойлануы керек, олар көбінесе белсенділікке толы, бірақ Оның күші туралы аз айтады.
Сардистегі шіркеуге арналған хабарлама бізді рухани өліліктің, өмірсіз ортодоксияның, ақталған қабірлерге ұқсас фарисейлер сияқты сыртқы көріністің қаупінен сақтандырады. Шіркеу өмірден гөрі формаға көбірек көңіл бөлгенде, Мәсіхтен гөрі жүйелерді жақсы көргенде және рухани нәрселерден гөрі материалдық нәрселерге көбірек қызығушылық танытқанда өлі деп аталу қаупі бар.
6. Филадельфия: Адал шіркеу (3:7-13)
Басқа шіркеулерге айтқанындай, Мәсіх Филадельфияға: «Мен сенің істеріңді білемін» деді. Ол оларды мына сөздермен мақтады: «Сенде аз күш бар, Менің сөзімді сақтадың және Менің атымнан бас тартпадың» (Аян 3:8). Бұл шіркеу Мәсіхтің есіміне адалдық танытып, Оған деген сенімін көпшілік алдында мойындады. Нәтижесінде, Мәсіх олардың қарсыластары, «Шайтанның синагогасы», бұл шіркеуде Құдайдың шынайы қызметшілері бар екенін көруге мәжбүр болатынын уәде етті.
Олардың адалдығына байланысты, бұл шіркеу басқалардан Раптураға нақты сілтеме арқылы ерекшеленеді: «Сен Менің табандылық туралы бұйрығымды сақтағаның үшін, Мен де сені бүкіл әлемге келетін сынақ сағатынан сақтаймын, жер бетінде тұратындарды сынау үшін» (Аян 3:10). Бұл олардың Аян 6-18-де ашылған Ұлы Қайғы-қасіреттен өтпейтіні туралы уәде. Бұл үзінді Мәсіхтің Қайғы-қасірет деп аталатын сынақ уақытынан бұрын Өзінің шіркеуі үшін келетіні туралы үмітті қолдайды.
Бұл шіркеуге арналған хабарламадан не үйренеміз? Сенушілерді Иеміз мақтайды, бірақ Иеміздің келуін күтіп тұрғанда «мықтап ұстауға», «табандылық танытуға» және оларда бар «аз күшті» сақтауға ескертеді.
7. Лаодикия: Жылы шіркеу (3:14-22)
Бұл шіркеуге ешқандай мақтау сөзі айтылмады. Бұл христиандар Мәсіхке жиіркенішті болып суреттелді, өйткені олар «жылы, суық та, ыстық та емес» болды (Аян 3:16). Олар кез келген шіркеудің ең қатаң сөгісін алды.
Мәсіх үш түрлі рухани жағдайға сілтеме жасады: Құдайдың істеріне суық қарайтын, құтқарылудың ешқандай дәлелі жоқ барлық адамдарды қамтитын суықтық жағдайы; шынайы рухани ынтасы бар және олардың мәңгілік өмірі, Рухтың ішкі күші және Мәсіх үшін тиімді куәлігі туралы ешқандай сұрақ тудырмайтын адамдарды қамтитын ыстықтық жағдайы; және шіркеуге бару арқылы Құдайдың істеріне қызығушылық танытқан, бірақ Мәсіхпен шынайы қарым-қатынасы болмауы мүмкін адамдарға қатысты жылылық жағдайы. Бұл шіркеу сондай болды.
Бұл шіркеудегі христиандар жылы болғандықтан, Мәсіх оларды аузынан түкіріп тастайтынын айтты. Олардың рухани жылы болуы материалдық байлыққа қанағаттануымен және рухани кедейліктерін білмеуімен дәлелденді. Мәсіх оларды сипаттау үшін күшті сөздерді қолданды: «бақытсыз, аянышты, кедей, соқыр және жалаңаш» (Аян 3:17).
Лаодикия шіркеуіне арналған хабарлама бізді бүгінгі күні жылылықтан, өзін-өзі қамтамасыз етуден және біздің ауыр рухани қажеттілігімізді білмеуден сақтандырады. Жалғыз емдеу жолы – шеттетілген Мәсіхті қайта шақырып, Оны біздің ғибадатымыздың, табынуымыздың және махаббатымыздың орталығына айналдыру.
Қорытынды мәлімдеме
Азиядағы жеті шіркеуге арналған әрбір хабарлама ұқсас мәлімдемемен аяқталады: «Құлағы бар адам Рухтың шіркеулерге не айтып жатқанын естісін» (Аян 2:7,11,17,29; 3:6,13,22). Рухтың өткен шіркеулер туралы «айтқаны» емес, Рухтың барлық шіркеулерге «айтып жатқанына» назар аударыңыз. Бұл Рухтың бізге әлі де сөйлеп жатқанын білдіреді – бүгінгі шіркеулерге «Рухтың не айтып жатқанын есту» туралы ескерту.
Бұл мәлімдеме Аян 13:9-да қайталанады, бірақ «Рухтың шіркеулерге не айтып жатқаны» деген таныс фразасыз. Бұл Раптураның 3-тараудың соңы мен 4-тараудың басы арасында болатынын және 2 және 3-тарауларда ерекше орын алған шіркеудің 4-тарауда жерден аспанға көшетінін және сондықтан Аян 13:9-да аталмайтынын көрсетеді.
Азиядағы жеті шіркеуге бұрыннан берілген Рухтың не айтып жатқанын «есту» шақыруы бүгінгі күні бізге де беріледі. Иеміз бізге осы жеті шіркеуден сабақ алуға көмектессін.
— Морис Бассали
