Христиан ретіндегі азап
Петір өзінің бірінші хатында азап тақырыбын қозғады. Ол Мәсіхтің біз үшін шеккен азаптарына (1 Петір 2:21) және христиан ретінде азап шегудің нені білдіретініне (4:16) сілтеме жасады. Азап бірқатар себептермен бастан кешірілуі мүмкін. Дене ауруы мен әлсіздік ауырсынуға әкелуі мүмкін. Бұл журналды оқып отырған біреу төсекке таңылып, ешқандай жеңілдік жоқ сияқты көрінетін азапты бастан кешіруі мүмкін. Мұндай тәжірибелерді азайтуға немесе маңызсыз деп санауға болмайды, өйткені олар олай емес. Бірақ бұл мақаланың мақсаты Петір айтқан азаптың бір нақты түріне назар аудару. Ол оқырмандарын қате себеппен азап шекпеуге ескертті: кісі өлтіру, ұрлық, жамандық жасау немесе тіпті өсекші болу үшін. Шынында да, мұндай жаман істермен айналысудан жағымсыз салдарды күту керек. Күнә бізді ұялтуы керек. «Бірақ егер кімде-кім христиан ретінде азап шексе, ол ұялмасын» (4:16 KJV, ерекшеленген). Керісінше, мұндай тәжірибе туындағанда, «ол Құдайды даңқтасын».
Христиан ретіндегі азап Елуінші күн мейрамынан (Елшілер 2:1-4) бері әр ұрпақта жалғасып келеді. Оған дейін, Ескі Өсиет дәуірінде, Құдайға сенетін адамдар да жаулардың қолынан азап шекті. Бүгінде бүкіл әлемде христиандардың азап шегуінің мысалдарын таба аламыз. Кейбір елдерде содыр және агрессивті дін басым болса, христиан дініне сенушілер қатыгез қуғын-сүргінді бастан кешіреді. Бірақ христиандар еркін құлшылық ету үшін ашық жинала алатын басқа жерлерде де қуғын-сүргін жағдайларын табуға болады.
Ар-ожданына сәйкес әрекет еткені және гуманистік заңдарға бағынудан бас тартқаны үшін сотқа тартылған христиандардың мысалдарын келтіруге болады. Жұмысынан айырылу немесе бір жынысты қарым-қатынастарды насихаттамағаны үшін айыппұл төлеу қаупімен бетпе-бет келген кейбір сенушілер өздерінің библиялық сенімдері үшін «бағасын төлеуге» мәжбүр болды. Жамандық жасағаны үшін азап шегудің ешқандай мәні болмаса да, Құдайдың еркіне сәйкес «жақсылық жасағаны үшін» азап шегуге тура келген адам Оған даңқ әкеле алады. Шынында да, Петір бұл мәлімдемеден кейін бірден Мәсіхтің біздің күнәларымыз үшін қалай азап шеккенін қарастыруға көшті (3:17-18).
Қуғын-сүргіннің себептері
Шын мәнінде, қуғын-сүргінге ешқандай себеп болмауы мүмкін! Ең ұзын забурды жазған адамның көптеген қуғыншылары мен жаулары болды, бірақ ол: «Әміршілер мені себепсіз қуғындады» (Забур 119:157,161) деп жариялады. Олардың оны қуғындауға ешқандай негізді себебі болмады. Алайда, келесі айтылған сөздер ашып береді: «Бірақ менің жүрегім Сенің Сөзіңнен қорқады». Мүмкін бұл оның неге азап шеккенін түсіндіреді. Шайтан Құдай Сөзіне деген адалдықтың кез келген белгісін анықтайды және жек көреді. Әрине, айтылған «әміршілер» өз биліктерімен мақтанып, Құдайдың шындығын қабылдамады. Забуршының Құдайға және Оның Сөзіне деген құрметі олардың мазағын, келекесін, мысқылын және қорлауын тудырды.
Жаңа Өсиетте сенушілердің неліктен азап шегуі мүмкін екендігінің бірқатар себептерін табамыз. Иеміз Иса шәкірттеріне егер Ол қуғын-сүргінді бастан өткерсе, олар да оны күтуі мүмкін екенін айтты (Жохан 15:20). Иеміз Исаның қарсылыққа қалай жауап бергені бізге қалай жауап беру керектігін үйретеді. Шын мәнінде, Петір Мәсіхтің қалай әрекет еткені бізге үлгі болып табылатынын айтты (1 Петір 2:21-23). Оны себепсіз жек көргендіктен, біз де солай бастан өткерсек, таң қалмауымыз керек. Пауыл: «Мәсіх Исада тақуа өмір сүргісі келетіндердің бәрі қуғын-сүргінге ұшырайды» (2 Тімөтеге 3:12) деп растады. Демек, тақуа өмір қарсылық тудыруы мүмкін. Біз «әділдік үшін» қуғын-сүргінге ұшырауымыз мүмкін – басқаша айтқанда, дұрыс нәрсені істегеніміз үшін (Матай 5:10)! Айқыш туралы хабарды уағыздау, бұл «дұрыс» нәрсе, адамдардың жек көрушілігін де тудыруы мүмкін, өйткені адам өзінің тәкаппарлығында бұл хабарды қорлайтын деп табады және өзі мақтана алатын қандай да бір «істерді» қалайды. Пауыл мұны Ғалатиялықтарға жазған хатында айтты, онда ол кейбіреулер айқышпен байланысты қуғын-сүргінді болдырмау үшін сүндеттеуді уағыздауды қалайтынын өте анық көрсетті (5:11, 6:12).
Киелі кітаптың хабары ешқашан танымал болған емес. Иса «Сөз үшін» туындайтын қиындық немесе қуғын-сүргін туралы айтты (Матай 13:21). Адамдарға олар естігісі келетін нәрсені беруге әрдайым азғыру болады, бірақ бұл ешқашан дұрыс болмайды. Исаның атымен сөйлемеуге бұйырылып, соққыға жығылған алғашқы сенушілер «кеңестің алдынан кетіп, Оның аты үшін масқаралыққа лайық болғандарына қуанды» (Елшілер 5:41). Олардың Ұстазға деген сүйіспеншілігі ауырсынуды азайтты. Олар Оның олар үшін не азап шеккенін еске алып, Оның үшін соққыны қуана қабылдады. Демек, қуғын-сүргін бізге Иеміз үшін, шындыққа адалдық үшін немесе тақуа өмір сүргеніміз үшін келуі мүмкін.
Есте сақтайтын нәрсе
Мәсіхтің ісі үшін азап шегетіндер мұнда Құдайдың мақсаты бар екенін есте ұстауы керек. Біз бұл мақсатты қазір білмесек те, бір күні түсінеміз. Қазіргі уақытта «қиындық шыдамдылықты тудырады» (Римдіктерге 5:3) деген сөз рас. Біз бастан кешіретін сынақтарды Құдай бізде шыдамдылық пен табандылық рухын дамыту үшін пайдалана алады. Осы себепті біз Құдайдың бізбен жасаған дана және сүйіспеншілік қарым-қатынасын қабылдап, Тесалоникалық сенушілер сияқты «қиындықта шыдамды» болуымыз керек (2 Тесалоникалықтарға 1:4). Пауыл шын мәнінде «әлсіздіктерде, масқаралықтарда, қажеттіліктерде, қуғын-сүргіндерде, Мәсіх үшін қиындықтарда» қуанды (2 Қорынттықтарға 12:10), өйткені ол адам әлсіздігін сезінгенде, үлкенірек Құдайдың күшіне сүйене алатынын білді.
Даниял 3-те біз үш адал адамның пұтқа табынудан бас тартқаны үшін жанып тұрған отты пешке тасталғаны туралы әңгімесін табамыз. Бабыл патшасы Навуходоносор сол пеште үш емес, төрт адамның еркін жүріп, оттың қатты ыстығынан зардап шекпегенін көріп таң қалды. Иеміздің Өзі, сынақ кезінде балаларымен бірге болған, оларды аман-есен алып шықты. Олардың тәжірибесі туралы жазба бізді қатты жігерлендіре алады. Ешнәрсе бізді Мәсіхтегі Құдайдың сүйіспеншілігінен бөле алмайды, тіпті қуғын-сүргін де емес (Римдіктерге 8:35)! Көп азап шеккен Пауыл «қуғынға ұшыраған, бірақ тасталмаған» (2 Қорынттықтарға 4:9) деп жаза алды. Иеміздің халқын ренжіткендер Оны да ренжітеді, Саул Дамаскідегі сенушілерді тұтқындауға бара жатқанда мұны білді (Елшілер 9:4-5). Мәсіх үшін ауыр азаптарға тап болғандар шексіз жұбаныш таба алады (2 Қорынттықтарға 1:5). Пештегі үш исраилдіктің тәжірибесі бізге: «Құдай біздің панамыз және күшіміз, қиындықта өте жақын көмекші» (Забур 46:1, ерекшеленген) екенін растайды.
Басқа да кейбір фактілерді ұмытпау керек. Иеміз әділдерді барлық қиындықтарынан құтқарады, дәл Дәуітті құтқарғандай (34:6,17). Біз сенушінің өлімі Оның құтқару үшін қолданатын құралы болуы мүмкін екенін ұмытпауымыз керек. Пауылдың жазбалары біздің қазіргі азаптарымыз алдымызда тұрған даңқпен салыстыруға келмейтініне сендіреді (Римдіктерге 8:18). Ол жамандық жасаушы сияқты азап шексе де, Пауылдың көзі болашақта болды және ол Мәсіхпен бірге билік етуді асыға күтті (2 Тімөтеге 2:9,12). Ол, адамша айтқанда, бұл рақымның ешқайсысына лайық емес екенін білді, өйткені ол сенушілерді өлімге дейін қуғындағаны үшін кінәлі болды (Елшілер 22:4) және осы себепті елші деп аталуға лайық емес еді (1 Қорынттықтарға 15:9). Бірақ мейірімділікпен Иеміз оны құтқарды, және Ол әлі де солай істей алады. Бүгінде Құдайдың балаларын қуғындайтындардың кейбіреулері әлі де тәубе етіп, кішіпейілділікпен Мәсіхке бет бұруы мүмкін. Егер олар бас тартса, онда олар, әрине, Оның үкіміне тап болады.
Қуғын-сүргінге жауап беру
Менің ойымша, біз қуғын-сүргінді бастан өткергенде, тоқтап, Иеміздің не айтқысы келетінін сұрау даналық. Бір рет, кем дегенде, шәкірттерге Иеміз Иса қуғын-сүргінді олар жек көрілген қаладан басқа қалаға көшу керек екендігінің белгісі ретінде түсіндіруді айтты (Матай 10:23). Керісінше, Пауыл жиі азапты жай ғана бастан өткеріп, сол жерде қалды (1 Қорынттықтарға 4:12). Иеміздің бізден не қалайтынын білу үшін көп даналық қажет. Дәуіт сияқты құтқару үшін дұға етуде ешқандай қателік жоқ: «Уа, Ием, менің Құдайым, Саған сенемін: мені қуғындайтындардың бәрінен құтқар, және мені босат» (Забур 7:1). Қатты мұқтаждықта Езекия Құдайға бет бұрып, жылады: «Уа, Ием, мен қысымдамын; мен үшін әрекет ет» (Ишая 38:14). Бізді мұқтаждығымызда Оған шақыруға шақырады, өйткені біз: «Қиындық күні Мені шақыр: Мен сені құтқарамын, және сен Мені даңқтайсың» (Забур 50:15) деп оқимыз. Қиындықтар мен азап бізді күмәндануға мәжбүр етпеуі керек. Керісінше, біз Иемізге деген сенімімізді сақтауымыз керек.
Алайда, тағы бір нәрсені қарастыру керек. Иеміз Иса айқышқа қадалғанда, жаулары үшін қалай дұға еткенін есіңізде ме? Оларды кінәлаудың немесе олардың жек көрушілігін көрсетудің орнына, Ол: «Әке, оларды кешір; өйткені олар не істеп жатқандарын білмейді» (Лұқа 23:34) деді. Қандай таңғажайып! Иеміз Иса олардың білмегенін білді. Ол Күнә көтеруші болуға келді, және Өзінің құрбандығында олардың кешірілуі үшін жағдай жасады, егер олар сенсе ғана. Оның халқы үшін мақсаты – олардың бірдей жанашырлық рухына ие болуы. «Жауларыңды сүйіңдер,» деді Ол, «сендерді қарғайтындарға бата беріңдер, сендерді жек көретіндерге жақсылық жасаңдар, және сендерді қорлайтындар мен қуғындайтындар үшін дұға етіңдер» (Матай 5:44). Біздің ішіміздегі тән оларға бізге қалай қараса, солай қарар еді, бірақ Құтқарушы бізді жоғары жолға нұсқайды. Римдіктерге 12:14 мұны растайды: «Сендерді қуғындайтындарға бата беріңдер; бата беріңдер, және қарғамаңдар.» Пауылдың бұл өсиетті бірінші рет жіберіп алған жағдайда қалай қайталағанына назар аударыңыз! «Иә, мен мұны айтып тұрмын!» деді ол, бір мағынада. «Сендерді қарғағандарға бата беру керек, қарғау емес!»
Әрине, азап – біз таңдайтын соңғы нәрселердің бірі. Алайда, бұл артықшылық! Пауыл оған қуанды (Қолостықтарға 1:24) және «барлық қиындығымызда шексіз қуанышты» (2 Қорынттықтарға 7:4) деп айта алды. Әрине, біз басқа адамдарды арандату арқылы қуғын-сүргін іздеуге тырыспауымыз керек, бірақ егер ол бізге келсе, біз жақсы компанияда екенімізді есте ұстауымыз керек. Ежелгі пайғамбарлар өздерінің адалдығы үшін азап шекті. Матай 5:10-12-дегі Иеміз Исаның сөздерін ойлаңыз: «Әділдік үшін қуғынға ұшырағандар бақытты: өйткені олардікі – аспан патшалығы. Сендер бақыттысыңдар, егер адамдар Менің үшін сендерді қорлап, қуғындап, сендерге қарсы әртүрлі жаман сөздер айтса. Қуаныңдар және шексіз шаттыққа бөленіңдер: өйткені сендердің аспандағы сыйақыларың үлкен: өйткені сендерден бұрынғы пайғамбарларды да солай қуғындаған.»
Үлкен тақырып
Бұл мақалада келтірілген көптеген аяттар бұл тақырыптың кең екенін сөзсіз дәлелдеді. Бұл әлемде қабылданбаған Иеміз Исаның ізбасарлары ретінде біз танымалдылықты күтпеуіміз керек. Керісінше, біз Оның адамдардың қолынан алған қарым-қатынасын күтуіміз керек.
Біздің міндетіміз – «қысымға ұшырағандарды жеңілдету» (Ишая 1:17). Біз өзіміздің пайдасыз ескертулерімізбен ешкімнің өмірін қиындатпауымыз керек. Әйүп өзінің үш «досын» оны жұбатқанның орнына қуғындады деп айыптады (Әйүп 19:22).
Бүгінде көптеген елдерде Құдай Сөзіне тікелей қайшы келетін заңдар қабылдануда. Құдайға және Киелі жазбаларға адал болып қалу арқылы, мұндай елдерде тұратындар азап жолына түсуі мүмкін. Иеміз бізді алдағы кез келген нәрсеге нығайтсын және Оған адал болып қалуға рақым берсін. Сондай-ақ, Ол үшін азап шегетіндерді қолдауды және олар үшін дұға етуді жалғастырайық.
СОҢҒЫ ЕСКЕРТПЕ
- Ғалатиялықтарға жазған хат сүндеттеуді, заңды және тәннің әрекеттерін сеніммен, рақыммен және Рухтың жұмысымен салыстырады.
