Еркін қоғамда діни өмірде таңдаулар бар. Кез келген заманауи супермаркеттегідей, батыс клиенті өзінің «сенім» брендін және оған қаншалықты берілгісі келетінін таңдай алады. Біз ешбір адамның Киелі Рух оның жүрегінде жұмыс істемесе, шынайы сенімге келмейтініне сенсек те, Пауылдың евангелиялық әдістерін бақылай отырып, біз дінге келуде интеллектуалды элемент те бар екенін білеміз: «Ол түсіндірді және жариялады... және оларды Иса туралы сендіруге тырысты» (Елшілердің істері 28:23 NIV).
Мәсіхке келудің моральдық және өмір салтына қатысты салдары бар. Пауыл патша Агриппаның алдында өзін қорғағанда: «Мен олардың тәубе етіп, Құдайға бет бұрып, тәубелерін істерімен дәлелдеулері керек деп уағыздаймын» деді (Елшілердің істері 26:20). Мәсіхке беріліп, содан кейін басқалар сияқты жақсы өмір сүру мүмкін емес. Христиан инженерлері, мұғалімдері, медбикелері, кәсіпкерлері, үй шаруашылығындағылар, аспаздар, дүкеншілер және т.б. ерекше болуы керек. Бірақ қандай жолмен ерекше?
Жаңа дінге келген адам христиан қауымдастығына қосылғаннан кейін, ол руханилық үлгілерін іздейді. Мәсіх оның жаңа сенімін қалай өмір сүруін күтеді? Уақыт өте келе, жаңа сенуші әдетте айналасындағыларға ұқсайды. Ол материалистік сенуші бола ма? Тәншіл, көңіл көтеруді іздейтін әулие ме? Ол жалқау немесе сергек бола ма? Ол евангелиялық немесе қорғаныс ойлау қабілетін дамыта ма? Ол Мәсіхпен шынайы қарым-қатынасты ешқашан сезіне ме? Әлде ол өмірін бір діни іс-шарадан екіншісіне жүгіріп, басқа әулиелердің таңданысын іздеумен өткізе ме? Таңдау берілгенде, біздің бұзылған күнәкар табиғатымыз бізді табиғи түрде жамандыққа итермелейді.
Жаңа Өсиетте біз Анания есімді үш адамды табамыз. Олар замандас болған. Әрқайсысы өз себептері бойынша атеист болудан гөрі Құдайға сенуді таңдады. Әрқайсысы Құдайдан қорқатын қауымда өмір сүрген кезде жеке құрбандықты көрсетті. Дегенмен, әрқайсысы рухани болуға әртүрлі көзқарас танытты. Біз бұл үш адамды Елшілердің істері кітабынан табамыз.
Анания: Үстірт мақұлдау іздеуші
Бірінші Анания Елшілердің істері 5-тарауда кездеседі. Ол бай адам, әйелі Сапфирамен бірге ертедегі шіркеуге өте қызықты уақытта қосылған. Біраз қуғын-сүргін болды, бірақ олардың арасында үлкен батылдық, бірлік және Құдайдың дәлелі де болды. «Ешкім өз мүлкін өзінікі деп санамады, бірақ олар бәрін бөлісті» (Елшілердің істері 4:32) шіркеуде болғаныңызды елестете аласыз ба?
Жасөспірім кезімде Леон Уристің «Исход» романын оқыдым. Онда, басқа нәрселермен қатар, алғашқы кибуцтың қалыптасуы сипатталған. Менің жас қиялым жеке меншіксіз, бәрін бөлісетін қауымда өмір сүру идеясымен шабыттанды. Келесі демалыста мен Лондоннан Израильге барып, алты апта бойы кибуцта ерікті болдым. Бұл қызықты, бірақ көңіл қалдыратын болды, өйткені кибуц мүшелерінің кейбірінің жеке банк шоттары болды.
Ертедегі христиандар арасындағы біріккен өмір деңгейі тек қажеттіліктің немесе әлеуметтік инженерияның өнімі болған жоқ. Бұл Құдайдың бұзылған адам жүректерін өзгертіп жатқанының дәлелі болды. Елші Жохан қарым-қатынастың бұл қасиетін Иса Мәсіхтің шынайы шәкірті болудың дәлелі (Жохан 13:35) және тіпті жаңа туылудың сынағы ретінде белгілейді (1 Жохан 3:14).
Бір күні «Жүсіп... өзіне тиесілі егістікті сатып, ақшасын әкеліп, елшілердің аяғына қойды» (Елшілердің істері 4:36-37). Анания оның жомарттығы христиан қауымдастығында жақсы сезім тудырғанын байқады. Көптеген ризашылық пен таңданыс пікірлері естілді. Жүсіптің өмір салтының әсері соншалық, елшілер оның атын Барнабас деп өзгертті, бұл «Жігерлендіруші ұлы» дегенді білдіреді. Барнабаста Анания руханилықтың жақсы үлгісін тапты. Алайда, қажетті ішкі шындықсыз жақсы мінез-құлық сыртқы көріністерін ұстану қаупі бар.
Біз адамдар біртүрліміз: бізде барлық нәрсені кедейлерге беруге және денелерімізді жалынға тапсыруға қабілетіміз бар – қате себептермен (1 Коринттіктерге 13:3)! Шынайы жүрексіз мұндай құрбандық беру көңілсіздік пен ашуға әкеледі. Адамдар онша риза болмайды. Адамдардың мақтауын күтіп беретін және қызмет ететін адамдар ерте ме, кеш пе ренжіп, көңілі қалады. Бұл тіпті ашу мен депрессияға әкелуі мүмкін. Анания Барнабастың танымалдығын қалады. Ол Құдай халқының таңданысын қалады. Бірақ оның жүрегінде аяқталмаған маңызды жұмыс болды.
Құдайдың адамдарына ілесу үшін бізде олардың өзгерген жүрегі болуы керек. Біз басқа әулиелерден «жақсы жасадың» дегенді естуді күтіп, беріп және көп жұмыс істеп жатырмыз ба? Біз христиан қауымдастығындағы «орнымызға» алаңдаймыз ба? Кейбір қауымдастықтарда рухани болып саналу үшін тілдерде сөйлеуіміз керек. Басқаларында рухани болып саналу үшін костюм мен галстук немесе белгілі бір дұға сөздігі қажет. Адамдардың мақұлдауын іздеу ақырында бізді өтірік айтуға, өзіміз емес нәрсе болуға мәжбүр етеді.
Некелі өмірдің көптеген баталарының бірі – біздің жанымызда шексіз ақыл-ой аргументтерімен манипуляциялауға болмайтын екінші ар-ожданның болуы. Елшілерді алдау Сапфираның немесе Ананияның идеясы болды ма? Елшілердің істері 5:2 Ананияның алғашында алдауды ұсынған адам болуы мүмкін екенін меңзейді. Егер Сапфира: «Анания, сен өте жомарт адамсың. Жер телімін сатып, жартысын елшілерге берейік, ал екінші жартысын зейнетақы жоспарымызға акциялар мен үлестерге инвестициялайық. Және бұл туралы ашық айтайық!» дегенде, соңы мүлдем басқаша болар еді.
Бұл соңғы сөйлем өмір мен өлім арасындағы айырмашылықты тудырар еді. Әйелдің күйеуінің ар-ожданында маңызды рөлі бар. Ол сүйіспеншілікпен сөйлеп, күйеуінің екіжүзділікке бет бұруына жол бермеуі керек. Ол оны басқалардан жақсы біледі, және Иеміз оны келісілген әрекеттері үшін жауапты етеді.
Басқалардың біздің тақуалығымыз туралы түсінігі әдетте шындықтан асып түседі деп айтылған. Біздің кім екеніміз бен кім болуымыз керек немесе кім болғымыз келетіні арасындағы айырмашылық кейде көңілсіздік тудырады. Анания есімі «Құдай мейірімді» дегенді білдіреді. Иеміз біздің кемшіліктерімізді біледі. Ол біздің киелі кітап біліміміз бен өмір салтымыз, сөйлегеніміз бен істегеніміз арасындағы алшақтықты өте жақсы біледі. Бірақ Ол әрқашан мейірімді. Егер Иеміз бүгін сәйкессіз христиандарды өлтірсе, кім тірі қалар еді? Көріністерге деген алаңдаушылығымызды қойып, шындықпен жұмыс істейік. Адалдық пен ашықтық рухани сапардағы екі маңызды элемент болып табылады.
Анания: Мойынсұнғыш тәуекелшіл
Елшілердің істері 9-тарауда біз екінші Ананияны табамыз, ол Дамаск қаласында Израильден тыс жерде тұратын дінге келген еврей. Пауыл кейінірек оны «Заңды мұқият ұстанатын және онда тұратын барлық еврейлер құрметтейтін тақуа адам» деп сипаттады (Елшілердің істері 22:12). Мүмкін бұл оның дінге келгенге дейінгі өміріне қатысты болса керек. Егер ол әлі де Заңды ұстанса, оны христиан дініне жаңа келген адам деп қорытындылауға болады. Бірақ оның дінге келуі шынайы болды, өйткені ол «шәкірт» деп аталды және жаңадан тапқан сенімі үшін қуғынға ұшырады (Елшілердің істері 9:10). Бұл Ананияның мінезінің тереңдігі алдыңғысынан әлдеқайда асып түседі. Иеміз Иса Мәсіхтің бұл адамның жанын жаулап алғаны айқын.
Христиан болғанда, Анания өзінің енді еркін агент емес екенін, қалағанын істей алмайтынын білді. Ол енді Мәсіхтің қызметшісі болды. Өзінің жеке қауіпсіздігіне қатысты күмәндарын білдірсе де, ол Исаны әрқашан «Ием» деп атады (Елшілердің істері 9:10,13,17). Қорқыныштарымыз бен күмәндарымызды Иемізге білдіруге болады. Қыз Мария мұны істеді (Лұқа 1:34). Кейбіреулер ақылды мойынсұнуды, басқалары соқыр мойынсұнуды қалайды. Бірақ бастысы – мойынсұну. Бұл дұға еткенде немесе сөйлескенде тек «Ием» сөзін қолдану емес, керісінше, Оның біздің өміріміздегі құқықтарына қуана бағыну.
Бұл оқиғада өте маңызды бір деталь бар. Саул Дамаскіде болды – соқыр, шатасқан және дұға етіп жатты. Сонда Иеміз оған аян берді: ол «Анания есімді адамның келіп, оның көзін қайтару үшін қолын қойғанын» көрді (Елшілердің істері 9:12). Содан кейін Иеміз екінші «аудио-визуалды» хабарлама берді, онда Ол Ананияға Саулдың аяны туралы хабарлады. Таңқаларлығы сол, Саулдың аяны Ананияның аянынан бұрын келді. Иеміз Ананияның мойынсұнуына соншалықты сенімді болғандықтан, онымен сөйлеспей тұрып, оның атын Саулдың аянына қосты.
Ананияның Иемізді түсінуі мойынсұнуға айналды. Иеміз оған сене алатын. Иеміз бізді басқа біреуге берілген аянға атымызбен қоса ала ма? Иеміз біздің тыңдап, мойынсұнуымызға сене ала ма? Әлде біздің мойынсұнуымыз басқалардың не істейтініне, ұсынысты ұнататынымызға, бұрын-соңды жасалған ба, әлде келісетінімізге байланысты ма? Иеміз Ананиядан өзінің әл-ауқаты мен беделін тәуекел етуін күтті. Одан қауіпті және ыңғайсыз нәрсе істеуін сұрады.
Аяндардың ұқсас үлгісі Елшілердің істері 10-тарауда кездеседі, онда біз Корнелийге берілген бірінші аянды табамыз, онда Петрдің аты аталады, содан кейін Петрдің өзінің аяны. Иеміздің нұсқаулары Петрдің табиғи инстинкттеріне, діни сезімдеріне және дәстүрлеріне қарсы келсе де, Петр өзінің беделін тәуекел етіп, мойынсұнды. Иеміз Петрге де сене алатынын білді. Мойынсұну, сенім сияқты, қолдану арқылы күшейеді: «Кім өте аз нәрсеге сенімді болса, ол көп нәрсеге де сенімді болады» (Лұқа 16:10).
Анания мойынсұну жолында тәуекелге ұшырады. Тәуекелде рухани ештеңе жоқ. Шын мәнінде, әртүрлі тұлғалар тәуекелге әртүрлі қарайды. Қасиет тәуекелде емес, мойынсұнуда. Бірақ әдетте мойынсұну сенімді талап етеді, ал сенім тәуекелді қамтиды. Иеміз Өзінің қызметшілерін қашан жетелейді? Иеміз Саулға Дамаск жолында бірнеше сөз айтты, бірақ толық жетекшілік кейінірек келді. Саулдың дұға ету әдеті оны Иемізден аян алу жағдайына келтірген болуы мүмкін. Иеміз Петрге де аян берді. Ол аянды көргенде не істеп жатты? «Петр дұға ету үшін шатырға шықты» (Елшілердің істері 10:9).
Егер біз Иемізден жетекшілік алғымыз келсе, біз де дұға етуіміз керек. Әйтпесе, Иеміз біздің жүрегімізге науқастарға бару немесе жаңа сенушіні шәкірт ету қажеттілігін қалай сала алады? Бізге Оның алдында тыныштық керек. Біз Иеміздің шіркеу жұмысында қолданылуын қалаймыз ба? Бізге Оның алдында тыныштық керек. Маңызды шешім үшін жетекшілік қалаймыз ба? Иеміз жетекшілік етуді қалайды, бірақ біз Оның алдында тыныш болуымыз керек.
Анания Саулға хабарын жеткізгеннен кейін, ол қайтадан көрінбей кетті. Шомылдырушы Жохан сияқты, ол мойынсұнып, содан кейін жоғалып кетті. Қажеттіліктер көп және біз бәрін істей алмаймыз, бірақ әрқайсымызды Құдай бір нәрсе істеуге шақырған. Біз де «жоғалып кетпей тұрып», өз үлесімізді мойынсұнып істейік.
«Үшінші Анания» келесі айда осы бағанда қарастырылады.
