Хаггай заманындағы үй мәселесі
Иеміздің үйінің маңыздылығы Хаггай пайғамбарлық еткен халыққа түсініксіз болған жоқ. Біріншіден, олар ғибадатхананың бастапқы құрылуына әлдеқайда жақын болғандықтан, оның Иеміздің куәлігімен байланысын түсінді. Сондай-ақ, олардың Вавилондағы тұтқында болған соңғы тәжірибесі Иеміздің олардың арасындағы тұрағының ғибадатханамен тығыз байланысты емес екенін қайта растауға мүмкіндік болды, өйткені Иеміздің даңқы Өз халқының арасында ғибадатханадан тыс, тіпті Исраил жерінен тыс жерде де көрінді (Езекиел 1). Содан кейін, одан да жақындағы тарихта, олардың жерге оралуы Иемізге куәлік беруді қалпына келтіруге деген адамдық мотивацияға негізделді (Езра 9:9). Осылайша, Хаггай пайғамбарлық еткен халық ғибадатхананың негізгі маңыздылығы Иемізді ұлттарға жариялау екенін білді.
Ғибадатхананың маңыздылығын біле тұра, халық Иеміздің Хаггай арқылы айтқан ойын анық түсінді. Біріншіден, Ол олардың үйлері мен Өз үйінің арасындағы айырмашылықты көрсетті, олардың үйлері жақсы жағдайда болғанда, Оның үйі қирап жатты. Бұл айқын салыстырудан басқа, Иеміз «тақтайшамен қапталған» терминін қолдану арқылы жанама салыстыру да жасады. Бұл сөз Иеміздің үйі мен халықтың үйлері арасындағы айырмашылыққа назар аударды, өйткені бұл ерекше еврей термині Патшалар кітабында ғибадатхананың да, Сүлейменнің үйлерінің де сән-салтанатын сипаттау үшін қолданылған (1 Патшалар 6:9,15; 7:3,7). Яғни, Исраил тарихының сол ертерек кезеңінде Иеміздің үйі де, патшаның үйі де осылай сипатталған. Алайда, қазір тек халықтың үйлері ғана осылай бейнеленген. Бірдеңе дұрыс емес болды!
Халыққа Иеміздің тек тиісті физикалық үйлердің жағдайы арасындағы салыстыруға алаңдамайтыны анық болды. Дәуітпен 2 Самуилде жасағандай, Иеміз нақты үйлерге қатысты алаңдаушылықты өркендеу мен әл-ауқаттың (еврей тілінде шалом) абстрактілі тұжырымдамасына меңзеу үшін қолданды. Бұл 6-тармақта Иеміз халықтың жалпы өркендеуіне («үй» деген абстрактілі тұжырымдама) сілтеме жасағанда, содан кейін 9-тармақта олардың өркендеуге қатысты мәселелерін «үй» терминімен анық байланыстырғанда айқын болды. Дәуітпен жасағандай, Иеміз талқылауды физикалық үйлерден Өзі көбірек алаңдаған нәрсеге, атап айтқанда «шаломға» ауыстырды.
Халыққа олардың ғибадатхананы қалдырған жағдайы Иемізге деген ризашылықтарының көрінісі екені анық болды. Бірақ егер олар мұны өз бетінше түсінбесе, Ол Хаггайдың хабары арқылы оларға мұны анық түсіндірді. Бастапқыда, Иеміз көтерген нақты мәселе Оның үйінің жағдайы емес, керісінше, халықтың оған берген құндылығы болды. Олар ғибадатхананы қалпына келтіруге дұрыс уақыт емес деп айтса да (1:2), нақты мәселе олардың уақыты мен энергиясын өз істеріне арнап жатқанында болды (1:4). Олар Иеміздің үйінің қирап жатқанына қанағаттанып, өз үйлерінің жақсы жағдайда ғана емес, сәнді «тақтайшамен қапталғанына» көз жеткізді.
Негізінде, Иеміз шешкен мәселе халықтың Өзін елемей, өздерінің өркендеуі мен әл-ауқатына арнап жатқанында болды. Тіпті олардың өз істеріне деген берілгендігінің қарқындылығы Иеміздің сөгісінде айқын көрінді. Олардың күш-жігерінің ынтасы «әрқайсысы өз үйіне жүгіреді» (1:9) деген ерекше сөз тіркесімен атап өтілді. Бұл сөз тіркесін қолдану арқылы Иеміз олардың өз мүдделерін шешуге деген жігеріне назар аударды.
Олар білуі керек еді
Олардың басымдықтары дұрыс емес болғанымен қоса, Иеміз оларға не болып жатқанын түсінуі керек еді деп айтты. Ол Өзінің олардың үйлеріне бата бермеуі оларға мәселе бар екенін көрсетуі керек еді деп түсіндірді. Заң кітабында халыққа мойынсұну жердегі материалдық батаға әкелетіні, ал мойынсұнбаушылық пен Иемізді елемеу батаның жоғалуына әкелетіні нақты айтылған. Олар басынан өткерген жетіспеушілік Киелі кітаптың Иемізді ұстанбаса, не болатынын уәде еткенін көрсетті. Сондықтан, Таураттың ілімдерін біле тұра, олар қазіргі жетіспеушіліктері мен келісімнің Құдайлық ескертулері арасында байланыс бар ма деп сұрауы керек еді. Шын мәнінде, Иеміз олардың назарына екі рет қайталанған «Өз жолдарыңды ойлаңдар» (1:5,7) деген үндеумен осыны жеткізді. Бүгінгі тілмен айтқанда, Ол: «Не болып жатқанын ойлаңдар! Не болып жатқанын түсінбейсіңдер ме?» – деді.
Халық басынан өткергендерін ойласа да, олар өздерінің өркендеуінің жоқтығын өмірдің қалыпты бөлігі деп түсіндіруі мүмкін еді. Барлығы білетіндей, өмірде бәрі жақсы болатын кезеңдер де, жаман болатын кезеңдер де болады. Алайда, Иеміз мұндай қорытындыға орын қалдырмады. 9-тармақта Ол олардың басынан өткерген мәселелері өмірде болатын «жай нәрселер» емес, керісінше, Оның олардың күш-жігерін бұзуының тікелей нәтижесі екенін анық айтты. Олар өздерінің баталары мен өркендеуін қамтамасыз етуге қанша тырысса да, Иеміз оған «үріп» жатты. Және Оның оларға не істеп жатқанының себебіне қатысты ешқандай түсінбеушілік болмауын қамтамасыз ету үшін, Иеміз оларға бұл олардың өз үйлеріне «жүгіріп» жатқаны үшін, ал Оның үйі қирап жатқаны үшін екенін айтты.
Өзін-өзі қамтамасыз ету
Халықтың Иеміз сыйлық ретінде беруге уәде еткен баталарды өз күштерімен алуға тырысқанына назар аударыңыз. Заң кітабында Исраилге егер олар Иемізді бүкіл жүрегімен сүйіп, Оған мойынсұнса, ауыл шаруашылығының өркендеуі уәде етілді (Заң кітабы 28). Олардың тарапынан артық жұмыс талап етілетіні туралы айтылмады. Керісінше, Иеміздің батасы олардың өркендеуін тудыратын еді. Алайда, Хаггайда Иеміз халықтың өз бетінше сол баталарды қамтамасыз етуге деген күш-жігерінің бос екеніне назар аударды. Олар көп егін ексе де, нәтижесінде аз өнім алды. Олар жеді, ішті, киінді және қаржылық резервтерді жинауға тырысты, бірақ бәрі бекер болды. Олар Иеміз оларға бата ретінде беруге уәде еткен өркендеуді алуға қатты тырысты. Ирония сол, олар оны алуға қанша тырысса, ол соншалықты алыстап кетті. Баталарды қамтамасыз етуге тырысқанда, олар сол баталарды беруге уәде еткенді елемеді.
Қорқыныш
Халықтың реакциясын түсінбеу мүмкін емес. Олар Иеміздің сөзін естігеннен кейін, не болып жатқанын дәл білді. Олар мұны бұрын түсінуі керек еді, бірақ енді Иеміз олармен бетпе-бет келгенде, не болып жатқаны өте анық болды. Олар сондай-ақ апатты салдарларын да түсінді. Сол ғасырдың басында Исраил Иемізді елемегендіктен тұтқынға алынып, Уәде етілген жерден шығарылған болатын. Алайда, көп жылдар тұтқында болғаннан кейін Иеміз оларды жерге қайтарды. Бірақ енді Иеміз олармен тікелей бетпе-бет келіп, олардың қайтадан бастапқыда тұтқынға әкелген жолда екенін айтты. Олар мұны толық түсінді және қорықты! Бұл Киелі кітапта жиі мақталатын құрметті қорқыныш емес еді. Еврей мәтінінде сөзбе-сөз: «олар Иеміздің жүзінен қорықты» (1:12) делінген. «Қорықты» деген сөз тіркесі ашық террорды білдіреді. Олар «қатты қорықты». Олар «жіңішке мұзда» тұрды және олар мұны білді.
Алайда, Иеміз тағы да Өзінің мейірімділігі мен рақымын көрсетті. Олардың қорқынышына тікелей жауап ретінде Ол Хаггай арқылы оларға тағы бір сөз жіберді: «Мен сендермен біргемін» (1:13). Оның олармен бетпе-бет келуі соттың қайтарылмайтын жарлығы емес еді. Керісінше, бұл түзету шарасы болды және Оның олармен бірге екендігіне және олардың назарын Өзіне және өздерінің алаңдаушылықтарынан аулақ етуге тырысатынына сенімділікпен бірге жүрді. Егер олар Оған сеніп, Оның даңқын ұлттарға көрсетуге назар аударса, Ол сол алаңдаушылықтарға оларға қарағанда әлдеқайда жақсырақ қамқорлық жасайтын еді.
Келесі айда, Хаггайдың 3-бөлімі: Басымдықтар мәселесі
