Кінә/Үмітсіздік/Өзін-өзі жою
Біраз уақыт бұрын «Америка Қоғамдық Денсаулық Журналында» жарық көрген «Апатқа бейім адам» атты мақалада Америка Қоғамдық Денсаулық Журналында, белгілі психиатр доктор Франц Александр келесі мәлімдемені жасады: «Біздің қазіргі өркениетімізде терең сіңірілген көзқарас бар, ол азап кінәні өтейді. Егер бала бірдеңе дұрыс істемесе, ол жазаланады. Жазадан туындаған азап арқылы ол кінәсін өтейді, осылайша ата-анасының сүйіспеншілігін қайтарады. Ар-ождан біздің қателіктеріміз үшін азапты талап ететін ішкі төреші ретінде әрекет етеді. Азап кінәлі ар-ожданның азабын жеңілдетеді және ішкі тыныштықты қалпына келтіреді.»
Оның мәлімдемесін қарастырайық. Кінә сезімі адамзат сияқты ескі. Адам өзін кінәлі сезінді. Қабыл кінәсі үшін азап шекті. Содан бері адамзат кінәнің салдарынан азап шегіп келеді. «Азап кінәні өтейді» деген сенім «біздің қазіргі өркениетіміздің» ұғымы емес. Бұл адамзаттың негізгі сенімі және өркениетке еш қатысы жоқ. Адамзаттың жабайы тайпалары ғасырлар бойы осыған сенген.
Кінә – бұл қателік жасағанын, жоғары күштің көңілінен шықпағанын сезіну – бұл негізгі психикалық көзқарас. Бала оны дұрыс пен бұрысты толық үйренбей тұрып сезінеді. Ол оны алдымен ата-анасына қатысты сезінеді. Күнә ұғымын үйретпеу арқылы барлық кінә сезімдерін жою туралы айтатындар ақымақтық айтып отыр. Киелі кітап күнәнің негізгі табиғатын және күнәдан туындайтын кінә сезімдерін анық көрсетеді. Кінәлі сезінетін баланың сезімдері жазамен жиі жеңілдейтіні рас. Сондай-ақ балалар мен ересектер кейде кінә сезімдері үшін өздерін жазалауға тырысатыны да рас. Бірақ кінә сезімдері соншалықты үлкен болып, оның бүкіл болмысын билеп алған адам өте қайғылы.
Мұндай адамды Киелі кітап былай сипаттайды: «Жаратқан Ие саған дірілдеген жүрек, сөнген көздер және жан азабын береді. Сенің өмірің алдыңда күмәнді болады; сен күндіз-түні қорқасың және өмірге сенімді болмайсың. Таңертең сен: «Әттең, кеш болса ғой!» – дейсің. Ал кешке сен: «Әттең, таң болса ғой!» – дейсің, өйткені жүрегіңді үрей билейді және көзің көретін нәрседен қорқасың» (Заңды қайталау 28:65-67 NKJV). Бұл кінә сезіміне бой алдырған адамның шынайы суреті.
Көптеген адамдар қателік жасағанын, әлі де қателік жасайтынын және бұл үшін кінәлі сезінетінін мойындауға дайын. Алайда, адамдардың кінәлі сезімдері үшін өздері өтеу жасағысы келетіні жиі кездеседі. Әйеліне ашуланып, жаман сөздер айтып, содан кейін үйден шығып кеткен күйеу оған бір қорап шоколад немесе бір шоқ гүлді татуласу сыйы ретінде әкелу арқылы өз ар-ожданын жеңілдетеді.
Басқалар өз шіркеуіне немесе сүйікті қайырымдылық ұйымына жомарт сыйлық жасау арқылы ар-ождандарын жеңілдетуі мүмкін. Рим-католик шіркеуінің тәубесі кінәні жеңілдету үшін өзін-өзі жазалау механизмі болуы керек. Бірақ өз кінәмізді жеңілдетуге тырысуымыздан туындайтын өткінші өзін-өзі ақтау тек мақтанышқа және одан да көп күнәға әкеледі.
Көптеген адамдар тәубе етіп, өз күштеріне сүйеніп, жақсырақ істеуге бел буады. Олар басқалардың көмегін менсінбейді және көмек сұрау мінез әлсіздігін көрсету деп санайды. Мақтанышында алкоголик көмексіз ішуді тоқтата аламын деп ойлайды. Сондай-ақ көптеген адамдар кінә сезімдері үшін өздерін жазалауға тырысады және үмітсіздік пен өзін-өзі жек көрушілікте өз-өзіне қол жұмсайды.
Көптеген адамдар өздерін басқалармен салыстыру арқылы кінә сезімдерімен күреседі. Олар: «Мен ол екіжүзді сияқты жаман емеспін» немесе «Олардың күнәлары менікінен үлкен» сияқты нәрселерді айтып, өздерін ақтауға тырысады. Басқалары бүлікшілдік пен мақтаныш рухында кінә сезімдеріне батыл қарсы тұрады. Бұлар үшін жан тыныштығы жоқ.
ОСЫ ҚАУІПТЕРДІ ЖЕҢУ
Психикалық денсаулыққа төнетін бұл қауіптерді жеңудің жалғыз шешімі – Киелі кітаптағы шешім. Әрбір тармақ бізге күнәнің кешірілуі тек Мәсіхтің Қалваридағы өтеу жұмысы арқылы ғана болатынын үйретеді. Ал кінә сезімдерін тек Мәсіхтің құтқару жұмысының арқасында ғана жеңуге болады. Мына тармақтарды қарастырыңыз:
«Зұлым өз жолынан, әділетсіз адам өз ойларынан бас тартсын; ол Жаратқан Иеге қайтып келсін, сонда Ол оған мейірімділік танытады, және біздің Құдайымызға, өйткені Ол мол кешіреді» (Ишая 55:7).- «Өйткені Құдай әлемді сондай қатты сүйгендіктен, Өзінің жалғыз туған Ұлын берді, Оған сенген әркім жойылмай, мәңгілік өмірге ие болсын» (Жохан 3:16).- «Егер біреу күнә жасаса, бізде Әкемен бірге Қорғаушы бар, әділ Иса Мәсіх. Және Ол біздің күнәларымыз үшін, және тек біздікі үшін ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлем үшін де өтеу болып табылады» (1 Жохан 2:1-2).- «Ол (Иса) біздің заң бұзушылықтарымыз үшін жараланды, Ол біздің әділетсіздіктеріміз үшін жаншылды... және Оның жаралары арқылы біз емделдік» (Ишая 53:5).- Кінәдан емделу Мәсіхтің аяқталған жұмысына қарапайым сенімде табылады: «Өйткені сендер сенім арқылы рақыммен құтқарылдыңдар, және бұл сендерден емес; бұл Құдайдың сыйы; істерден емес, ешкім мақтанбас үшін» (Ефестіктерге 2:8-9).
Шынайы және мәңгілік психикалық денсаулық Құдаймен бірлік сезімінен туындайды. Бұл психиатрлар мен психологтардың саны артып келе жатқан сенімі. Бірақ одан да маңыздысы, бұл Киелі кітаптың айқын ілімі. Құдаймен бірлікке жетуді адамның ешқандай ісімен сатып алуға, жеңіп алуға немесе табуға болмайды.
Бұл – өз күнәларын мойындаған, күнәларына тәубе еткен және біздің Иеміз бен Құтқарушымыз Иса Мәсіхтің аяқталған ісіне сенген барлық адамдарға Құдайдың тегін сыйы. Оған толықтай сүйенсек, бізде сол тыныштық, сол сенімділік, сол қауіпсіздік және Құдайға деген, сондай-ақ өзге адамдарға деген сүйіспеншілік болады, бұл психикалық денсаулықтың мәні.
Осымен «Психикалық денсаулықтың құпиясы» сериясы аяқталды. Психикалық денсаулықтың құпиясы «Grace & Truth» баспасынан кітапша түрінде қолжетімді.
