Біз періштелерден сәл төмендетілген Исаны көреміз, өйткені Ол Құдайдың рақымымен әркім үшін өлімнің азабын татуы үшін, даңқ пен құрметпен тәж кигізілген. —Еврейлерге 2:9 NKJV
Еврейлерге хат Иеміз Иса туралы, Оның тұлғасы мен ісі туралы. «Иса» есімі осы тамаша хатта 14 рет кездеседі, оның ішінде Исраилді Уәде етілген жерге бастап барған Ешуаға қатысты бір рет (Еврейлерге 4:8 KJV, JND).
Бұл мақалада біз хаттан Иса туралы сегіз тармақты қарастыруды көздеп отырмыз. Киелі жазбада сегіз саны жаңа бастаманы білдіреді. Бұл Иса есімінің грек тіліндегі сандық мәнімен ерекшеленеді, ИЕСОУС, ол 888. Сондай-ақ, еврей тілінде Оның есімі Йешуа, мағынасы «Яхве құтқарушы» екенін атап өтеміз. Ол Оның пәк анадан жүкті болып, туылғанға дейін берілген (Матай 1; Лұқа 1).
1. Иса – Ехоба және Адам
Еврейлерге 1-тарау Иеміз Исаның Ехобаның Өзі ретіндегі ұлылығын көрсетеді. Үштік құпиясы және осы дүниеге кемел Адам ретінде келген мәңгілік Ұлдың құпиясы Исаның Ехоба Құдай екендігінің немесе ЖХВХ-тың қасиетті құпиясымен байланысты. Бұл төрт әріпті сөз Құдайдың еврейше есімі және оны еврейлер Құдайға тіл тигізуден қорқып айтпаған – Мысырдан шығу 20:7-ден қате қорытынды.
Әке Өз Ұлын әйелден туылған (Ғалаттықтарға 4:4) – инкарнация құпиясын (Жохан 1:14,18) жібергенін есімізде сақтайық. Еврейлерге 2-тарау Исаның адамзаттағы ұлылығын баса көрсетеді және Оның періштелерден жоғары екенін көрсетеді, тіпті періштелер жаратылыс ретінде адамдардан жоғары болса да. Дегенмен, Иса айқышта азап шегіп, өлген кезде періштелерден – өле алмайтын – сәл төмендетілді. Бұл Құдайдың бізге деген рақымының қаншалықты ұлы екенін көрсетеді.
«Сәл төмен» деген сөз «сәл уақытқа» дегенді де білдіреді, яғни Оның өлімі мен қайта тірілуі арасындағы уақыт. Енді Ол аспанда және барлық періштелерден жоғары көтерілген Адам! Назареттік жеккөрінішті Иса Өзін кішірейтіп, өлімге – тіпті айқыш өліміне де (Філіпіліктерге 2:8) – мойынсұнды, бірақ қазір даңқ пен құрметпен тәж кигізілген.
Барлық шынайы сенушілер Оны осылайша сенім арқылы және біз сенген кезде қабылдаған Киелі Рух арқылы көре алады. «Біз көреміз» деген сөз бізде Иса қазір отырған Құдай тағына еркін қол жетімділік бар екенін білдіреді, және Оны көруіміз бен Ойлауымыз мәңгі жалғасады, біздің табынуымыз сияқты. Жер бетінде Ол Құдай Оны көтергенге дейін Өзін кішірейткен Адам ретінде көрінді (8-11-аяттар).
Оның кішірейтілуі мен Құдайдың Оған қазіргі даңқтағы орнын беруі арасында нақты байланыс бар. Оның ісі барлығының құтқарылуы үшін жеткілікті болды және ол Құдайдың Исада (Матай 1:20-23) көрінген рақымының көлемін көрсетеді, барлық сенушілер үшін.
2. Иса – Елші және Бас діни қызметкер
«Сондықтан, қасиетті бауырлар, аспандағы шақыруға қатысушылар, біздің мойындауымыздың Елшісі және Бас діни қызметкері Исаны қарастырыңдар» (Еврейлерге 3:1 NASB). Иудаизмде барлық исраилдіктер жер бетіндегі бір ұлтқа жататын және осы жер үшін Құдай Өзі үшін бөліп қойған. Жохан шомылдырушы Жохан 1-тарауда Исаны «Құдайдың Қозысы» деп танытты (29,36-аяттар), және бұл тарау Оның Исраилдің Мәсіхі екенін анық көрсетеді. Құдай Оны Өз Ұлы деп жариялады (Матай 3:17); алайда, Өз халқы Оны танымады. Олар Исаны көптеген кереметтер жасағанына қарамастан қабылдамады, бұл Оның Құдайдың пайғамбарлықтарын орындау үшін келгенін дәлелдеді. Дегенмен, жер бетінде қуылған Мәсіхті Құдай аспанда қабылдады. Бұл Еврейлерге хаттың ерекше тақырыбы, Мәсіхтің Құдай және Адам ретіндегі ұлылығын көрсетеді.
Оны сеніммен қабылдағандардың барлығы Құдайдың оң жағында ең жоғарыда Оны көру бақытына ие. Бұл артықшылық Құдайдың күшті, аспандағы шақыруымен байланысты, сол арқылы біз, яһудилер мен басқа халықтар арасынан шақырылған сенушілер, осы қазіргі әлемнен шығарылдық. Біз оның ішіндеміз, бірақ енді одан емеспіз. Барлық осындай сенушілер «қойлардың» жаңа тобына жатады, Иеміз жақсы Шопан туралы мысалда түсіндіргендей (Жохан 10). Ол сенушілерді аспанда Өзімен байланыстырды, және олар осы дүниеде қасиетті бауырлар ретінде Құдай үшін бөлінген. «Біз Исаны көреміз» (Еврейлерге 2:9 NKJV) деген сөз Онымен үнемі айналысуды білдіреді, бұл «Исаны қарастырыңдар» деген нұсқауға сәйкес келеді.
Ол кім? Ол – Құдайдың Елшісі, Құдай оны аспаннан Өзін көрсетуге өкілеттікпен жіберген. Ол сондай-ақ Оның Бас діни қызметкері, ол қазір бізді аспанда Құдай алдында көрсетеді. Жер бетінде біз Оны екі қызметімен де танимыз. Бұл Ол жер бетінде қабылданбаса да, біздің Онымен көпшілік алдында танылуымызға қатысты. Біз Оны Елші және Бас діни қызметкер ретінде мойындаймыз. Біз Оған тиесілі екенімізді жасырмаймыз және Оның ұлылығына нұқсан келтіруге тырыспаймыз. Жоқ, біз Оны осы жерде мойындаймыз, ал Оған сол жерде қараймыз.
3. Иса – Алғашқы және Патша
Еврейлерге хат біздің көзімізді аспандағы Исаға аударады, бізді Мәлкисадық тәртібі бойынша мәңгілікке алғашқы және Бас діни қызметкер болып табылатын Оған байланыстырады (Еврейлерге 6:20). Бұл хат сенушілер ретіндегі біздің міндеттерімізге қатысты, бірақ оның негізгі мақсаты – біздің назарымызды және жүрегімізді Оған аудару. Оны ұлы Алғашқы ретінде көрсету арқылы, осы жердегі сенушілер мен аспандағы Мәсіх арасында маңызды және тығыз байланыс көрсетіледі. Біздің Алғашқымыз кіргендіктен, Ол басқаларға Оның артынан еруге есік ашты, қазірдің өзінде рухта және кейінірек даңқталған денелермен. Иса Мұса мен Ааронның немесе жалпы Исраил халқының кезінде болмаған мүлдем жаңа тәртіпті білдіреді.
Осыған байланысты, адам әкесі немесе анасы жоқ Мәлкисадық мәңгілік Ұлдың үлгісі ретінде, Ыбырайымды бата берген адам ретінде таныстырылады (Жаратылыс 14:18-20). Бұл оның Ыбырайымнан жоғары болғанын білдіреді, өйткені төменгіні «жақсырақ» бата береді (Еврейлерге 7:7). Яһуди үшін Ыбырайымнан жоғары біреудің болуын қабылдау қиын болды, бірақ Мәлкисадық сондай болды, ол Ыбырайымның атынан Құдайға бата беріп, Оған дұрыс жауап әкелді.
Өз халқынан қуылған, қабылданбаған Иса шынымен де Құдай, «кеше, бүгін және мәңгі бірдей» (Еврейлерге 13:8). Ол «бәрінен жоғары, мәңгі мадақталған Құдай» (Римдіктерге 9:5 JND) және Адам ретінде жоғары көтерілді (Ефестіктерге 4:10). «Тәртіп» термині Құдайдың аспанда бекіткен немесе орнатқан нәрсесін білдіреді, оны жер бетіндегі адам ешқашан жасай алмайды. «Мәңгілік» Ескі Өсиет тәртібіне қарама-қайшы, онда діни қызметкерлер ұрпақтан-ұрпаққа ауыстырылып отырды. Иса, Алғашқы, сондай-ақ ұлы Мәлкисадық, мәңгі мадақталған Құдай! Иса Әділдік Патшасы, сондай-ақ Бейбітшілік Патшасы (Еврейлерге 7:2 қараңыз). Ол қаншалықты ұлы!
4. Иса – біздің Кепіліміз
«Иса жақсырақ келісімнің кепілі болды» (22-аят). Ескі келісім кемелділікке – мәңгілікке созылатын нәрселерге – әкеле алмады. Керісінше, ол әлсіздікпен сипатталды, және Құдай оның жеткіліксіздігін көптеген жолдармен көрсетті, ақырында оны ысырып тастады. Бұл сәтсіздіктің басты себебі адамның өзі кім және не екендігінде болды, кейде «ескі адам» деп аталады. Алайда, Құдай жаңа тәртіпті енгізді, ол жаңа Адаммен, біздің Иеміз Иса Мәсіхпен байланысты. Ол сәтсіздікке ұшырай алмайды, сондықтан Оған байланысты бұл жаңа тәртіп те сәтсіздікке ұшырай алмайды. Еврейлерге хат мұны өте анық көрсетеді. Барлық шынайы христиандар Мәсіхпен байланысты.
Келешек әлемде жаңа келісім Исраилмен орнатылады, және барлығы Иса Мәсіхпен байланыстырылады. Еврейлерге хат Иеміз Исаның Мәлкисадық тәртібі бойынша мәңгі өмір сүретін жаңа діни қызметкер екенін көрсетеді. Ол Яһуда руынан шықса да, бұл рудан ешқашан діни қызметкер шықпаған, Ол діни қызметкер мәңгілікке (Еврейлерге хаттағы негізгі сөз). Онымен байланысты барлық нәрсе жақсы немесе одан да жақсы, жаңа және тұрақты. Сондықтан Еврейлерге 7-тарау Исаны «жақсырақ келісімнің Кепілі» (22-аят ESV) ретінде таныстырады, Оның Кепілі, және Ол сәтсіздікке ұшырай алмайды. Ескі келісім сәтсіздікке ұшырады, бірақ жаңа келісім сәтсіздікке ұшырау мүмкіндігі жоқ жақсырақ. Сондықтан ол «мәңгілік» деп аталады (Еврейлерге 13:20).
Исамен бірге келетін кепілдік Оның ісінің толық және жеткілікті болғанын білдіреді, сондықтан оны ауыстыру мүмкін емес. Бұрын айтылған Иса есімінің сандық мәні (888) бұл жеткіліктілікке ерекше өлшем қосады. 8 саны жаңа тәртіппен байланысты, мысалы, Забур 8-тарау Жаңа Өсиетте Исаға қатысты жиі келтіріледі. Мәсіхтің орындаған және орнатқан ісі кепілдік береді және сәтсіздікке ұшырамайтын жақсырақ тәртіпті кепілдендіреді. Мәсіхке қатысты нәрсе тек жақсы ғана емес – бұл шындық – бірақ ескіге қарағанда жақсырақ. Ескі Құдай бергендей жақсы болды, бірақ оны ысырып тастау қажет болды.
5. Иса Құдайға еркін қол жетімділікті қамтамасыз етеді
Еврейлерге хат Иеміз Иса Мәсіхтің тұлғасы мен ісіндегі ұлылығын өте таңғажайып түрде көрсетеді. 8-10-тараулар Оның ісінің ұлылығына және оның нәтижелеріне, сондай-ақ оған қалай жауап беру керектігіне бағытталған. Еврейлерге хат – бір жағынан Ескі Өсиеттегі Құдай берген құрбандықтар мен екінші жағынан Мәсіхтің бір реттік және ең жоғары құрбандығы арасындағы қарама-қайшылықтарды зерттеу. Бірінші тәртіптегі құрбандықтарды үнемі қайталау қажет болды, ал Мәсіхтің құрбандығы бір реттік, мәңгілікке жеткілікті, ешқашан қайталанбайды.
Сондай-ақ, Ұлы Өтеу күнінде ұсынылған құрбандықпен бас діни қызметкер қасиеттілердің қасиетті жеріне кіре алды. Бұл жылына бір рет қана болды, ал халық сыртта қалды. Алайда, Мәсіхтің құрбандығына негізделіп, Құдайға кіру есігі тек Ол үшін ғана емес, сонымен қатар Оған тиесілі адамдар үшін, яһудилер мен басқа халықтар арасынан алынған сенушілер үшін де ашылды. «Сондықтан, бауырлар, Исаның қаны арқылы қасиетті жерге кіруге батылдықпен кірейік...» (Еврейлерге 10:19 KJV). Елуінші күн мейрамынан бастап және көтерілуге дейін, осы шақырылған, аспандағы қауымға тиесілі барлық адамдар осы еркін қол жетімділікті, оған байланысты барлық артықшылықтармен бірге пайдаланады. Енді Құдайға кез келген уақытта дұға ету, мадақтау және табыну үшін жақындауға болады.
Бұл батылдық Ескі Өсиетте болған жоқ. Жалғыз ерекшелік Мұса болды, оған кез келген уақытта қасиетті жерге кіру артықшылығы берілді (Мысырдан шығу 25:22). Бұл тұрғыда Мұса ережеден ерекшелік болды, бұл сенушілердің бүгінгі күні ие болатын нәрсесін көрсетеді. Батылдық Құдайға деген сенімді білдіреді, Ол Мәсіхтің аяқталған және қабылданған ісі үшін бізді қабылдамай қоймайды. Бұл сондай-ақ шынайы еркіндікті білдіреді, яғни Құдайдың алдына табынушылар ретінде, Оның ризашылығы үшін, кез келген уақытта келе алатын ұлдардың еркіндігі. Еврейлерге 10-тарау Құдайдың нұсқауларына сәйкес ұсынылған жануарлар құрбандықтарының құндылығы мен Мәсіхтің бір рет төгілген қанының қымбаттылығын салыстыратын үзінді.
6. Перде жыртылды: Исаға қарау
Бұл хат біздің жүрегімізді Мәсіхке аударады, өйткені біз Оны Құдайдың оң жағында көтерілгенін көреміз. Ол ешкім жасай алмайтын құтқару ісін бастады және аяқтады. Енді Ол Құдайдың оң жағында отыр. Ешбір басқа діни қызметкер ешқашан отыра алмады, өйткені жұмыс ешқашан аяқталмады. Сондықтан, орындықта отырған діни қызметкер дұрыс емес жағдайда болды, Елі сияқты (1 Самуил 4:13). Бірақ Мәсіх жер бетінде Құдайды даңқтады, істі аяқтады, жоғары көтерілді және отырды. Адам ретінде Оны Құдай келіп отыруға шақырды, және біз «Исаға, біздің сеніміміздің бастаушысы және аяқтаушысына қарайық, Ол алдында тұрған қуаныш үшін айқышты көтерді, ұятты елемеді және Құдай тағының оң жағына отырды» (Еврейлерге 12:2 NKJV).
Бұл аят Мәсіхтің отырғанындағы жеке ұлылығын баса көрсетеді. Бұл сондай-ақ Оның ісінің аяқталғанын және Құдай қабылдағанын білдіреді. Жер бетіндегі жол, Оны сол жерге апарғанға дейін, азап пен ұятқа толы болды. Ол бәрін, тіпті айқыштың түсініксіз азаптарын да көтерді. Бұған тек физикалық азаптар мен ұят қана емес, ең бастысы, Ол әрдайым құрметтеген Құдайынан айырылу азаптары кіреді. Мәсіх бетін тас сияқты қатайтып, толығымен аяқтауы қажет іске назар аударды, ұятты елемеді.
Әділ және қасиетті Құдай Мәсіх мына бір сөзді айтқанда толық қанағаттанды, «Тетелестай» , яғни «ол аяқталды» немесе «толық төленді» дегенді білдіреді. Қасиетті жердің ішіндегі перде жоғарыдан төменге қарай ғажайып түрде жыртылды (Матай 27:51; Лұқа 23:45), бұл Құдайдың қанағаттануын көрсетті. Осылайша Құдай даңққа жеткізілген көптеген ұлдарды қабылдады (Еврейлерге 2:10), олар жер бетінде Оған қарай алады. Күнәлардан, азаптардан және қудалаудан басқа барлық нәрседен Құдайдың даңқы үшін істі аяқтаған Оған қарап, біз Оның орны қазір біздің орнымыз екенін, және Оның қуанышы біздің қуанышымыз екенін білеміз. Біз Оған қараймыз және Оған сүйенеміз, өйткені Ол қазір біздің ұлы Көшбасшымыз.
7. Делдал жақсы нәрселер әкеледі
Осы хатта ұсынылған тұлғаның ұлылығы бір сөзбен қорытындыланады: Иса. Ол Еврейлерге хаттағы барлық нәрсенің кілті, онда ашылған әрбір ілімнің мәні және Құдайдың барлық жолдарының соңы/мақсаты. Ол бізді Өзіне қазір және мәңгілікке тартатын Тұлға. «Иса, жаңа келісімнің делдалы; және шашыратылған қанға, Абылдан жақсырақ сөйлейтін» (Еврейлерге 12:24 JND).
Еврейлерге хат, әсіресе 12-тарау, Мұсамен байланысты ескі тәртіп пен Мәсіхпен байланысты жаңа тәртіп арасындағы салыстырулар мен қарама-қайшылықтарды сипаттайды. Адамзат жалпы және Құдайдың жердегі халқы толығымен сәтсіздікке ұшырағанда, Құдай Өзін егеменді рақымда ашты. Оның рақымы адамның еңбегіне немесе жауапкершілігіне еш негізделмеген, бірақ Мәсіхтің аяқталған ісіне байланысты болды. Құдай Өз Ұлын жіберді, Ол жеккөрінішті, қабылданбаған және қуылған болды және әлі де солай. Дегенмен, Құдайдың егеменді рақым мақсаты, адамның барлық сәтсіздігіне қарамастан, орындалуы керек еді. Бұл рақым қазір Құдайға ұлдық еркіндігінде жақындайтын, Құдайдың оң жағында отырған Оған еркін қол жетімділігі бар адамдарда көрінеді. Ол аспаннан жер бетінде және осы кең ғаламда жаңа тәртіпті орнатқанда көрінеді. Бұл жаңа тәртіптегі барлық нәрсе Оған, Құдай мен адамдар арасындағы Делдалға (1 Тімөтеге 2:5) және Оның бір реттік құрбандығына байланысты.
Абылдың қаны әділетсіз төгілді. Ол кек алуды талап етеді, және қасиетті әрі әділ Құдай Кек алушы болады. Бірақ Мәсіхтің шашыратылған қаны жақсырақ сөйлейді және Оның Делдал ретінде әкелген даңқты нәтижелерін баса көрсетеді. Жақында Ол Өз жердегі халқымен жаңа қарым-қатынас орнатады, және баталар Оның халқына және барлық ұлттарға ағылады. Оның қаны Құдайдың сүйіспеншілігінде, қасиеттілігінде және әділдігінде қаншалықты ұлы екенін көрсетеді. Ол сондай-ақ барлығын Оған тартады (Жохан 12:32). Бұл нәрселерге не айтамыз? Біздің ауыздарымыз мадақтау үшін ашылды. Келешек әлемде барлық сенушілер Оны мадақтайды; барлық жаулар Оның алдында бас иеді.
8. Жаңа және ұлы Көшбасшы
Еврейлерге хаттың бір ғана тақырыбы бар: Иса. Оның кім екендігіне және не істегеніне негізделіп, Иеміз Иса біздің ұлы Көшбасшымыз болды, мәңгілікке. Келешек әлемде Ол Өз жердегі халқының және барлық ұлттардың Көшбасшысы болады. «Иса ... Өз қанымен халықты қасиетті ету үшін, қақпаның сыртында азап шекті» (Еврейлерге 13:12 NKJV). Бүгінгі Көшбасшымыз, Мәсіх бізді осы әлем арқылы, кең шөл дала арқылы басқарады; ал біздің тарапымыздан Оған деген сенім, бағыну және сүйіспеншілік қажет. Ол бізді Қасиетті орынға, қасиетті жерге апарады, онда біз Оны даңқ пен құрметпен тәж кигізілгенін көреміз. Осы екеуінен басқа, Ол бізді қақпаның сыртына апарады. Неге? «Лагерь» қасиетті және таза болуы керек еді (Сандар 5:1-4), бірақ Құдайдың Қасиеттісі оның қақпасының сыртына қуылды, және лагерь Құдайдың қаһары төгілетін орынға айналды. Бастапқыда бұл б.з. 70 жылы болды, ал соңғы сот рақым күндерінен кейін, көтерілуден кейін болады (Даниял 9:27).
Айқышта Мәсіх Ұлы Өтеу күнінің Азап шегушісі болды және Оның ісі Құдай халқын қасиетті етуге әкелді. Бұл бүгінгі сенушілерге және болашақтағы қалпына келтірілген Исраилге қатысты. Ол «қақпаның сыртында» азап шеккенде, Мәсіх Өз қанын төкті, жануарлардың қанын емес. Ол қаны қасиетті жердің ішіне әкелінген, бірақ денелері қақпаның сыртында күлге айналған жануарлар құрбандықтарында бейнеленген Күнә құрбандығы болды. Құдай қабылдаған қан ішінде сенушілердің сол жерде қабылданғанын білдіреді, бірақ сыртында Құдайдың соты күнәсіз Тұлғаға, біздің Орынбасарымызға орындалды (2 Қорынттықтарға 5:21).
Алайда, лагерь ішіндегілер әлі де Құдайдың сотында, сондықтан Оған, лагерь сыртына шығуда қауіпсіздік бар. Бүгінгі күні Иса – біздің Көшбасшымыз, ол шынайы сенушілерді «лагерь сыртына» апарады. Бұл бір кездері Құдай берген, бірақ Құдай Ұлын қабылдамаған лагерьге қатысты. Бұл сондай-ақ кез келген адам жасаған діни лагерь Құдайдың сотында екенін білдіреді. Жалғыз қауіпсіздік Онымен бірге, қасиетті жердің ішінде немесе лагерь сыртында. Бұл соңғысы Оның айыбын көтеруді білдіреді, өйткені Ол осы дүниеде әлі де қабылданбайды (Еврейлерге 13:13).
