Филипп Інжілші
Және Інжілді тарату туралы сабақтар
Ерекше сый
Киелі жазбалардағы «інжілші» – бұл Құдайдың ізгі хабарын жеткізу үшін даңқталған Иемізден ерекше сый алған адам. Осылай сыйға ие болған адам ерлерге, әйелдерге және балаларға үміт хабарын жеткізеді, өйткені бәрі күнә жасап, Құдайдың даңқынан айырылған (Римдіктерге 3:23). Құтқарылмаған адам Құдайдың айыптауын ғана күте алады. Алайда, тәубе етіп, күнәларын мойындап, Құдайға сеніп, Құдайдың ізгі хабар туралы хабарына сенген адам құтқарылады – Оның әділ және аяусыз үкімінен құтқарылады.
Бұл шешім Иеміз Иса Мәсіхтің айқышта атқарған ісінің арқасында мүмкін болды (Римдіктерге 3:20-24; Жохан 3:36), және ол бір ұлтқа, мәдениетке немесе топқа шектелмейді. Құдайдың құтқарылуы барлығына тегін ұсынылады. Иеміз Иса айқышта бағасын төледі, және Оның қайта тірілуінде Құдай Оның толық қанағаттанғанын растады.
Бұл ізгі хабарды алғаш рет Петір Мәсіхтің өлілер арасынан қайта тірілгенінен 50 күн өткен соң хабарлады (Елшілердің істері 2). Мұның бәрі қалай мүмкін болғаны кейіннен Елшілердің хаттарында, әсіресе елші Пауылдың хаттарында доктриналық тұрғыдан түсіндіріліп, үйретілді. Ол Құдайдың оны тәубе етіп, ізгі хабарға сенетін барлық адасқан күнәкарларға үлгі ретінде қалай дайындағанын көрсетті (Ғалаттықтарға 1:15-16; Філіпіліктерге 3:7-14; 1 Тімотеге 1:12-16). Сіз тәубе етіп, Құдайға сендіңіз бе?
Филипп туралы не айтуға болады?
Пауыл сияқты, Құдай Филиппті де ізгі хабарды жеткізуші ретінде жабдықтаған. Ол адамдық дайындық немесе ресми тағайындау арқылы емес, Құдай оған берген ерекше сыйдың арқасында осылай танылды. Иеміз оған адасқан күнәкарларға үміт пен жігерлендіру хабарын жеткізуге көптеген мүмкіндіктер берді. Сонымен қатар, Филипптің өзі аспандағы Иемізден Өзінің Қауымына сый болды, өйткені былай жазылған: «Ол елшілерді, пайғамбарларды, інжілшілерді, шопандарды және мұғалімдерді берді» (Ефестіктерге 4:11 ESV). Иеміздің сый беруін адамның жауапкершілігінен ажырату керек. Шынында да, Филипп Иеміз қалағандай қызмет етті, өйткені ешқандай кедергі болған жоқ.
Бұл оның Иерусалим қауымындағы жеті ағайындының бірі ретінде кедейлер мен мұқтаждарға арналған қауымға берілген заттарды басқару үшін қызметші,1 немесе диакон болып таңдалған кезде-ақ айқын болды (Елшілердің істері 6:1-6). Жергілікті шіркеу алған материалдық сыйлықтарды таратуға жауапты болды 2 және елшілердің басшылығымен және дұғамен бұл міндетті олардың арасындағы жеті ағайындыға тапсырды. Олар тамаша біліктіліктері үшін таңдалды: сенетін адамдар, Киелі Рухқа және даналыққа толы, және қауымда жақсы беделге ие болды.
Филипп, елші емес, солардың бірі болды, Жаңа Өсиетте «інжілші» деп аталған жалғыз адам (Елшілердің істері 21:8). Оның ерекше және бірегей сыйы болды, Құдай берген қабілеті ізгі хабарды жеткізген кезде әртүрлі жолдармен көрінді, ол өз тыңдаушыларына бір адамды: біздің Иеміз Иса Мәсіхті ұсынды (Елшілердің істері 8:5). Оның хабары адамдарды тәубе етіп, құтқарылуға себеп болды.
Жаңа даму
Иерусалимдегі шіркеуге адал қызмет еткен Филипп Тарстық Саул басқарған қуғын-сүргінге байланысты кетуге мәжбүр болған көптеген сенушілердің қатарында болды (Елшілердің істері 8:1-5). Осылайша, Филипп Самарияға келді, онда әртүрлі халық топтары өмір сүрді. Олардың кейбіреулері Сүлеймен патшаның күндерінен бастап пұтқа табынушылыққа түскен Он тайпадан тараған және көптеген исраилдіктерді ассириялықтар алып кеткеннен кейін елде қалған. Кейіннен, қалғандар Ассирия империясының басқа бөліктерінен әкелінген адамдармен араласып кетті (2 Патшалықтар 17). Осы араласу мен пұтқа табынушылықтың әртүрлі формаларына байланысты, Екі тайпаның – Яһуда мен Беняминнің еврей басшылары, оның ішінде Бабыл тұтқынынан оралғандар да – самариялықтардың ғибадатхана мен Иерусалим қаласын қайта салудағы ынтымақтастығынан бас тартты.
Кейіннен еврейлер мен самариялықтар арасындағы дұшпандық немесе өшпенділік тек күшейді. Дегенмен, Иеміздің жердегі қызметі кезінде көптеген жеккөрінішті самариялықтар Оны қабылдады (Жохан 4:1-42). Сол Иеміз, қазір аспанда, Филиппті Самарияда Иса Мәсіхті жариялауға жетеледі. Иеміз Филипптің хабарын оған орындауға берген көптеген кереметтер арқылы растады (Елшілердің істері 8:6-8; Марқа 16:16-18). Ізгі хабарды қабылдағандар кейіннен шомылдыру рәсімінен өтті.
Петір мен Жохан Иерусалимнен келіп, бұл жаңа сенушілерге өте оң көзқарас танытты. Бұл самариялықтарға қарсы бұрынғы жалпы теріс көзқарасқа қарама-қайшы болды, бұл тіпті Исаның кейбір шәкірттеріне де Иеміз олармен жерде болған кезде әсер еткен еді. Алайда, қазір елшілер Самариядан келген бұл жаңа сенушілерді қабылдап, қолдарын қою арқылы олармен көпшілік алдында бірге екенін көрсетті, содан кейін олар Киелі Рухты қабылдады.3
Рух Петірді бұрынғы сиқыршы Симонды әшкерелеуге де жетеледі. Алайда, ол шомылдыру рәсімінен өткеніне қарамастан, тәубе етуден бас тартты (Елшілердің істері 8:9-24).
Филипп қызметінің жаңа кезеңі
Иеміз тек самариялықтарға ғана емес, олардың арасында көптеген адамдар құтқарылды, сонымен қатар әрбір жеке адамға әрқашан қызығушылық танытады. Бұл мәселе эфиопиялық сарай қызметшісінің оқиғасында (26-40-тармақтар) көрсетілген, онда біз үшін көптеген практикалық сабақтар бар:
- Ынталы және мойынсұнғыш қызметші болыңыз – Ұстаз шақырды, қызметші барды (26-27-тармақтар);
- Құдайдың жетекшілігін ұстаныңыз – Филиппті Иеміздің періштесі (26-тармақ) және кейіннен Киелі Рух (29-тармақ) жетеледі;
- Жазылған Сөзді қолданыңыз – Құдай Киелі жазбаларды қолданды (32-33,35-тармақтар);
- Исаны ұсыныңыз – Филипп Иса туралы уағыздады (34-35-тармақтар);
- Өзгертетін Құдай екенін ұмытпаңыз – эфиопиялық Иса туралы көбірек білген сайын, Құдай оны өзгертті (Елшілердің істері 8:35-37);
- Суға шомылдыру рәсімі маңызды – сарай қызметшісі көпшілік алдында қабылданбаған Мәсіхпен бірге екенін көрсетті (38-тармақ);
- Мәсіх қуаныштың қайнар көзі – сарай қызметшісі қуанып кете берді (39-тармақ).
- Алға жылжыңыз – Филипп басқа жерде ізгі хабар қызметін жалғастырып, алынып кетті (40-тармақ).
Құдай егемен. Ол ешнәрсе туралы есеп беруге міндетті емес, бірақ әрқашан дұрыс және Өзінің кім екенін – сүйіспеншілік пен жарық Құдайы екенін анық көрсетеді. Оның неліктен бір нәрсені істейтінін немесе рұқсат беретінін түсінбесек те, Оның не істеп жатқанын білетіні анық. Мұндай үлкен өнімділік бар егістіктен жұмысшыны кім жібереді? Дегенмен, белгілі бір сәтте Иеміз Иса Филиппті Мысырға апаратын шөлді тас жолға баруға жетеледі, ол жерде көлік аз болған сияқты.
Эфиопиядан келген бұл жоғары лауазымды шенеунік, мүмкін қазіргі Суданның бір бөлігі, Иерусалимде сатып алған ораманы оқу үшін тыныш уақытты қалаған болуы мүмкін. Мүмкін ол сарай қызметшісі болғандықтан, жоғары лауазымды шенеунік болса да, ғибадатханаға кіруге рұқсат етілмегендіктен көңілі қалған шығар (Заңды қайталау 23:1).4 Дегенмен, Құдай жұмыс істеп, оны осы ораманы сатып алуға жетелеген. Ол сондай-ақ Филиппті (Елшілердің істері 8:29) Ишая 53:7-8-ді сол кездегі оқу әдеті бойынша дауыстап оқып отырған сәтте сол жерде болуға жетеледі.
Филипп – мойынсұнғыш құрал
Филипп «тұрып, кетті» (Елшілердің істері 8:27), және бір сәтте тіпті жүгірді (30-тармақ). Ол өз Ұстазының мүдделерімен бірге болған, Оның нұсқауларын дәл орындаған адал қызметші болды. Біз солаймыз ба?
Филипп бұл бейтаныс адамға әдеппен және құрметпен жақындап, одан оқып отырғанын түсіне ме деп сұрады. Мырза шынайы кішіпейілділікпен бұл мәселеде өзіне жол көрсетуші керек екенін айтты. Сондықтан, «ол Филиппті өзімен бірге отыруға шақырды» (31-тармақ). Олар бір-біріне мүлдем бейтаныс болса да, екеуі де дұрыс көзқараста болды. Шенеунік жүрегіндегі және ойындағы сұрақты қойды: «Пайғамбар мұны өзі туралы айтып отыр ма, әлде басқа біреу туралы ма?» (34-тармақ). Бұл Филиппке аузын ашып, Киелі жазбалар айтатын Ол туралы: Иса туралы айтуға мүмкіндік берді (35-тармақ).
Киелі Рух та жұмыс істеп, эфиопиялықты тағы бір сұрақ қоюға, атап айтқанда шомылдыру рәсімі туралы сұрақ қоюға жетеледі (36-тармақ). Мүмкін, ол Ишая жазған адаммен бірге екенін көрсету қажеттілігін инстинктивті түрде түсінген шығар. Мұның бәрі қандай қарапайым, бірақ қандай терең! Әрине, бұл эфиопиялықпен бірге саяхаттағандарға әсер еткен болуы керек. Кішіпейілділік пен мойынсұнудағы қарапайым куәлік, шомылдыру рәсімі сияқты, әсер етеді. Филипп бұл бейтаныс адаммен бірге екенін көрсетіп, онымен бірге суға түсіп, оны шомылдырды.
Інжілші Филипп ешқандай жақсылық сұраған жоқ, бірақ Киелі Рух оны ізгі хабардағы жұмысын жалғастыруға жетеледі (40-тармақ), ал көрнекті эфиопиялық шенеунік оған ештеңе төлеуге міндетті емес деп есептемеді. Ол «қуанып жолын жалғастырды» (39-тармақ; 8-тармақты қараңыз). Қуаныш – Құдай патшалығындағы және Құдай отбасындағы сау рухани жағдайдың маңызды көрсеткіші (Римдіктерге 14:17; 1 Жохан 1:4). Ол ғаламдағы және тарихтағы ең тамаша адаммен байланысты (1 Петір 1:8).
Филипп өз отбасында да үлкен ықпал етті, өйткені біз оның төрт сенуші қызы туралы оқимыз. Оларға Құдай пайғамбарлық сыйын берген және әкесі эфиопиялық сарай қызметшісімен байланыста болғандай, жазылған Сөзді қолдана білген. Киелі Рух бұл сенуші әйелдерді тиісті түрде және жағдайда – жеке (1 Қорынттықтарға 14:34 қараңыз) қызмет ету үшін қолдана алды. Алайда, Құдай пайғамбарлық сыйы бар ағайындыны Кесариядағы қауымға көпшілік алдында бір нәрсе айтуға жіберді, онда Пауыл сол сәтте Лұқамен және басқа қонақтармен бірге болды (Елшілердің істері 21:8-16).
Ишая 53 және сарай қызметшісінің сұрағы
Ишая тамаша кітап жазды, және ондағы көптеген өлеңдердің ішінде Ишая 52:13-тен басталып, 53:12-мен аяқталатын бес тармақтан немесе шумақтан тұратын бір ерекше шығарма бар. Ол «ең ұлы пайғамбарлық» деп аталды, және оның маңыздылығы Жаңа Өсиетте әртүрлі жолдармен көрсетілген. Бұл үзінді Яһуаның Қызметшісінің Күнә Құрбандығы екендігінің терең құпиясын сипаттайды, өйткені Ол «әлемнің күнәсін жоятын Құдайдың Қозысы» (Жохан 1:29). Бірінші шумақ – бүкіл пайғамбарлықтың қысқаша мазмұны мен шолуы. Екеуі де төменде көрсетілгендей параллельді құрылымға ие:
Бірінші шумақ – Ишая 52:13-15 Оның таныстырылуы мен қызметі (13-тармақ) Оның азабы (14-тармақ) Оның сыйы (15-тармақ)
Бүкіл пайғамбарлық – Ишая 53 Оның таныстырылуы мен қабылдануы (екінші шумақ, 1-3-тармақтар) Оның азабы (үшінші және төртінші шумақтар, 4-9-тармақтар) Оның сыйы (бесінші шумақ, 10-12-тармақтар)
Иеміздің эфиопиялық сарай қызметшісін осы Киелі жазбаға, мүмкін оның грек аудармасына жетелегені таңқаларлық емес. Ишаядан келтірілген дәйексөздегі «Қозы» (Елшілердің істері 8:32) сөзі (гр. amnos) Жохан 1:29 және 36-дағы сөзбен бірдей. Ол Жаңа Өсиетте тағы бір рет (1 Петір 1:19-20) әлемнің негізі қаланбай тұрып белгілі болған Қозы туралы қолданылады. Қозы немесе «кішкентай қозы» (гр. arnion) деген басқа термин Иеміз Иса туралы Аян кітабында 28 рет (4x7, Оның барлық жағынан кемел екенін көрсетеді) қолданылады, және тағы бір рет қозы сияқты екі мүйізі бар, бірақ айдаһар сияқты сөйлейтін жалғаншы туралы (Аян 13:11) қолданылады.
Киелі Рух Ишаядағы осы таңғажайып үзіндіні эфиопиялық сарай қызметшісінің қызығушылығын ояту үшін қолданды. Ол сондай-ақ Киелі жазбаларды жақсы білетін інжілші Филиппті осы бөлікті дұрыс түсіндіру үшін қолданды, оның Мәсіхпен қалай байланысты екенін көрсетті. Иса – Құдайдың Қозысы және Ол Яһуа/Иегова, сондай-ақ Мәсіх немесе Христос, Құдайдың Майланғаны (Жохан 20:31). Сонымен қатар, Ол Әке, Ұл және Киелі Рухтан тұратын үштік Құдайдың құпиясына кіреді (Ефестіктерге 4:4-6) және Ол «мәңгілік өмір» (1 Жохан 5:20). Құдайдың рақымымен, шынайы сенушілер ретінде, біз сенген кезде мәңгілік өмірді алдық (Жохан 3:16, 5:24) және «мәңгілік өмір» деп аталатын салаға бара жатырмыз (Жохан 12:25).
Оған қазір және мәңгілікке барлық мадақ, құрмет және даңқ болсын!
ЕСКЕРТПЕЛЕР
- Иеміздің Өзі Қызметші (сөзбе-сөз, Диакон) болған және Өзінің шәкірттері арасында қызмет еткен (Лұқа 22:27; Жохан 12:26 қараңыз). Жергілікті қауымдағы қызметшілерге, ағайындылар мен әпке-қарындастарға қойылатын талаптар басқа жерлерде, мысалы, 1 Тімотеге 3:8-12 және Римдіктерге 16:1-де көрсетілген. Филипп диакон ретінде өз қызметінде адал болды; содан кейін Иеміз оған басқа міндетті тапсырды (1 Тімотеге 3:13 қараңыз).
- Диакондар қауым таңдаған қызметшілер болды (емес Құдай таңдаған бірақ Оның нұсқауларына сәйкес) әулиелердің материалдық қажеттіліктерін оның атынан қанағаттандыру үшін. Ақсақалдарды даңқталған Иеміз берген және Киелі Рух таңдаған (Елшілердің істері 20:28), адамдар емес, олар тиесілі Құдайдың қауымына қамқорлық жасау үшін. Мұндай ақсақал «Құдайдың басқарушысы» деп аталады (Титке 1:7), оның біліктілігіне байланысты танылуы керек (1 Тімотеге 3; Титке 1). Кейбір жағдайларда Құдай Сөзі әлі толық емес кезеңде, Иеміз елші Пауылды ақсақалдарды тағайындауға жетеледі (Елшілердің істері 14:23) немесе ол өз өкіліне солай істеуді нұсқады (Титке 1:5-16).
- Бұл тарихи мәліметтер дәл сол тәртіптің бүгінгі күні де қолданылатынын міндетті түрде білдірмейді. Елшілер бізбен бірге емес және Киелі Рух әрбір шынайы сенушіні ешқандай делдалсыз мөрлейді (2 Қорынттықтарға 1:21-22; Ефестіктерге 1:13-14).
- Кейбіреулер оны иудаизмге прозелит болған деп санайды; басқалары оны ата-бабалары Израильден кеткен еврей болған деп ойлайды.





