...Өлім туралы:
Адамдардың қоштасу сөздері олардың өлімге деген көзқарасы туралы көп нәрсені аша алады. Мысалы, 17-ші ғасырдағы ағылшын философы Томас Гоббс өлер алдында: «Мен қараңғылыққа қорқынышты секіріс жасап жатырмын» деп айтқанда, атеизмнің сенімсіздігін көрсетті. Керісінше, 18-ші ғасырдағы Американдық революцияның мемлекет қайраткері Патрик Генри өлім төсегінде дәрігеріне: «Өлер алдындағы адам үшін Мәсіхтің қаншалықты шынайы және пайдалы екенін байқаңыз» деп куәлік еткенде, өзінің христиандық сенімінің сенімділігін көрсетті.
...Тағдыр туралы:
Адамдардың соңғы сөздері олардың мәңгілікті қайда өткізетінін де айта алады. 18-ші ғасырдағы француз философы Вольтердің соңғы сөздері: «Мені Құдай да, адам да тастап кетті. Мен тозаққа барамын. Мен ешқашан туылмағанымды қалаймын» болды. 19-шы ғасырдағы американдық евангелист Д. Л. Мудидің сөздері қаншалықты өзгеше болды: «Жер алыстап барады. Аспан ашылып жатыр. Бұл менің тәж кию күнім».
...Өмір туралы:
Адамдардың соңғы сөздері олардың өз өмірлерінің қысқаша мазмұнын бере алады. Өлім төсегінде 19-шы ғасырдағы американдық өнеркәсіпші, қаржыгер және әлемдегі ең бай адамдардың бірі Джей Гулд өз өмірін былай қорытындылады: «Мен жер бетіндегі ең бақытсыз шайтанмын». Керісінше, бірінші ғасырдағы евангелист және шіркеу құрушы Елші Павел өз өмірін былай қарастырды: «Менің кету уақытым келді. Мен жақсы күресті күрестім... жарысты аяқтадым... сенімді сақтадым. Енді мен үшін әділдік тәжі сақталған, оны Жаратқан Ие... сол күні маған береді – және тек маған емес, сонымен қатар Оның келуін аңсағандардың бәріне» (2 Тімотеге 4:6-8).
...Басқаларға:
Патрик Генридің, Д. Л. Мудидің және Елші Павелдің осы соңғы сөздері сізді Құтқарушыға деген сеніміңіз туралы жиі айтуға шабыттандырады деп үміттенемін. Сіз Гоббс, Вольтер немесе Гулд қашан тыңдап тұрғанын ешқашан білмейсіз!
