АМОС: Құдай үшін сөйлейтін бақташы
Амос жоғары мәртебелі адам болмаған, бірақ оның өзінің бағалауынан және діни қызметкер Амасияның көзқарасынан оның біраз мазасыздық тудырғаны анық. Амасия пікірталасқа түспей, оған Яһудаға кетуді айтты. Бақташы және жабайы інжір жинаушы Амос: «Жаратқан Ие мені отардың соңынан ергенімде алды, және Жаратқан Ие маған: ‘Бар, Менің халқым Исраилге пайғамбарлық ет’» (Амос 7:12-15 NKJV) деді. Оның миссиясы Исраилдің солтүстік патшалығына болды.
Ыбырайым, Мұса және Дәуіт сияқты, Амос Құдайдың халқына жануарларға қамқорлық жасау арқылы қалай қамқорлық жасауды үйренді. Бұл дайындық оны өз халқының және айналадағы ұлттардың рухани және моральдық ауруларын анықтауға, содан кейін оларға Құдайдың үкімін жариялауға дайындады. Бұл оңай міндет болмауы мүмкін. Бірақ Амос патша Еровоамның өлімін болжаған болатын, және Амасия оны жұмыстан босатуға тырысқаннан кейін, ол оған өзінің өлімі мен отбасы үшін күтіп тұрған ұят туралы ескертті (7:10-11,16-17). Біз үкіметтер мен басшыларға олардың алдағы апаты туралы ескертуге батылдық танытамыз ба?
Орта
Исраил мен Яһуданы қоршаған ұлттар қатыгездіктері мен Құдайдың халқына қарсы дұшпандықтары үшін айыпталды. Олар Исраил мен Яһуданы жек көрді, олар Құдайдың үкімі астында екенін білмеді. Кейінірек олар Исраилмен бірге Ассириялықтар, Сириялықтар, Бабылдықтар, Парсылар, Гректер және Римдіктердің шапқыншылықтарынан зардап шекті. Сол кездегідей, олар әлі де Рим империясының соңғы кезеңі әлем картасына жайылған кезде, осы күштердің барлығының бірігуінен Құдайдың үкіміне түсетінін білмейді.
Егер агрессивті қатыгездік Исраилдің көршілерінің күнәсі болса, Исраил мен Яһуда Құдайға және өз халқына қарсы одан да ауыр күнә жасады. Адамның пайымдауынша, Құдай Сөзін елемеу ауыр қылмыс болып саналмайды. Бірақ Амос арқылы Құдайдың бағалауы бойынша, бұл барлық басқа күнәларды тудырды:
Олар Жаратқан Иенің Заңын менсінбеді, және Оның өсиеттерін сақтамады (Амос 2:4).
Исраил тез соңынан еріп, пайғамбарларды үнсіз қалдырып, назариттердің анттарынан бас тартуына себеп болды (Амос 2:11-12), олар да бірінші патша Еровоамның кезінде ыңғайлылық үшін Құдай Заңынан бас тартты. Құдайдың халқы Құдай Заңын қабылдамаған кезде күнә тарайды. Құдайдың халқы Киелі кітап маңызды емес сияқты өмір сүргенде, барлық халықтар зардап шегеді және заңсыздық тарайды. Тұз, тұздылығын жоғалтқаннан кейін, жарамсыз болып қалады және шірік басталады (Матай 5:13).
Ескерту
Құдай Сөзіне сену үлкен артықшылық, ол сонымен бірге үлкен жауапкершілікті де алып келеді. Кітабының соңында Амостың ескертуі ғасырлар бойы жаңғырып, Жаратқан Ие Исаға ергенін айтатын адамдарды тағы да айыптайды:
Міне, күндер келеді, – дейді Жаратқан Ие Құдай, – Мен жерге аштық жіберемін, нан аштығы емес, суға шөлдеу емес, Жаратқан Иенің сөздерін естуге аштық... Олар Жаратқан Иенің Сөзін іздеп ары-бері жүгіреді, бірақ оны таппайды (Амос 8:11-12). Біз өзімізге сұрақ қоюымыз керек, немқұрайлылық арқылы біз де солай істемедік пе және оның салдарынан зардап шегіп жатқан жоқпыз ба.
Үкім астындағы әртүрлі ұлттар туралы айта отырып, Амос біртүрлі, бірақ поэтикалық тілді қолданды – және бұл тек әсер ету үшін емес. Амос қайта-қайта: «Үш күнә үшін... және төртіншісі үшін» (Амос 1:3,6,9,11,13; 2:1,4,6) дегенде, қатал және суық шындық болды. Бұл Амосқа тән сөз тіркесі болды, бірақ бұл диалектінің ерекшелігі емес еді. Сандар біздің назар аударуымыз керек маңызды мағынаға ие.
Үш – толықтықтың саны. Бұл сонымен қатар мол куәліктің саны. Сондықтан үш күнә сол ұлтты үкім астына қоюға жеткілікті болды. Олар олардың әділетсіздігінің толық және соңғы екенін көрсетеді (Заңды қайталау 17:6; 19:15; Матай 18:16; 2 Қорынттықтарға 13:1). Төрт – күнәнің қалай бүлдіруші күш екенін және онымен байланыста болған барлық басқаларды қалай ластайтынын көрсететін сан. Мұнда ашытқы принципін және бүлінудің қалай бүкіл нәрсе шірігенше тарайтынын ойлаңыз. Хауа азғырылып, «Жаратқан Иенің Заңын менсінбегенде», бүліну бастады. Топан суға дейінгі дәуірдің соңына қарай,
Құдай адамның зұлымдығы жер бетінде үлкен екенін, және оның жүрегінің ойларының әрбір ниеті үнемі тек зұлымдық екенін көрді (Амос 2:4; Ғалаттықтарға 5:9; Жаратылыс 6:5).
Қолданылуы
Мұндай нәрселер ешқашан өзгермейді. Күнә моральдық, психикалық, физикалық және әлеуметтік бүлінуді әкеледі. Бүгінгі үкіметтер мектептерді жақсарту, көбірек әлеуметтік қызметкерлер мен полицияны дайындау керек деп ойлайды, сонда бәрі жақсарады. Олар бұл нәрселерді көп жылдар бойы істеп келеді, бірақ әлеуметтік және саяси гангрена әлі де таралуда. Моральдық жақсару тек қоғам Құдай Сөзін қабылдаған кезде ғана болады. Әділ қоғам құрудың жалғыз жолы – Құдайдың Заңдары жүректің етті тақталарына жазылғанда және адамдар жақсы болғысы келіп, оны іске асыруға жұмыс істегенде (Езекиел 36:25-27; 2 Қорынттықтарға 3:3).
Петр бұл қағиданы былай деп жазғанда растады:
Үкім Құдай үйінен басталатын уақыт келді; және... бізден бірінші (1 Петр 4:17). Біз мектептерде Киелі кітапты оқытудың жоқтығына қайғыруымыздың қажеті жоқ. Біз шіркеулерде Киелі кітапты оқытудың жоқтығына қайғыруымыз керек.
Исраилдің күнәлары, оның сән-салтанаты мен рахатты іс-әрекеттері туралы бұл тақырып үшінші және төртінші тарауларда жалғасады:
Мен сендердің мерекелеріңді жек көремін, менсінбеймін, және сендердің қасиетті жиналыстарыңды ұнатпаймын. Сендер Маған өртелетін құрбандықтарыңды және астық құрбандықтарыңды ұсынсаңдар да, Мен оларды қабылдамаймын (Амос 5:21-22). Біздің шіркеулерімізде «үкім су сияқты ағып, әділдік қуатты өзен сияқты» (Амос 5:24) жүре ме? Егер жоқ болса, онда ол үкімет залдарында да болмайды. Ал осылардың қайсысы, дұға үйлері немесе үкімет, Құдай алдында ең жауапты?
Амос жазғы жемістер себетін көрді, және Құдай оған айтты:
«Менің халқым Исраилге соңы келді; Мен олардан енді өтпеймін. Және сол күні ғибадатхана әндері жоқтау болады», – дейді Жаратқан Ие Құдай (Амос 8:1-3). Иеремияның сол опасыз және бүлікшіл халық үшін қайғылы, мұңды жылауы Құдайдың Амосқа айтқан сөздерін қайталады:Егін орылды, жаз аяқталды, біз құтқарылмадық... Мен қайғырамын; таңдану мені билеп алды. Ғиладада бальзам жоқ па? Онда дәрігер жоқ па? (Еремия 8:20-22).
Амос пайғамбарлығы – логикалық, мұқият дәлелденген аргумент. Соңғы тарау Құдайдың үкімдерінің қалай іріктеуге әкелетінін, соңында Құдай қалай бата мен бейбітшілік дәуірін әкелетінін айтады. Әділдерді зұлымдардан бөлу керек, сонда Исраил халқы Құдайдың уәделерін орындай алады. «Дәуіттің шатыры» көтерілуде, өйткені «осы уақытта рақым таңдауы бойынша қалдық бар» (Амос 9:8-9,11; Римдіктерге 11:5; Елшілердің істері 15:13-18). Бұлар – Мәсіхтің денесінің мүшелері болатын Исраилдің құтқарылғандары.
Болашақ
Шіркеу Жаратқан Иемен бірге болу үшін алынғаннан кейін, Ұлы Қиыншылықтан құтқарылған тағы бір қалдық болады. Сонда
Жаратқан Иенің үйінің тауы таулардың басына орнатылады, және төбелерден жоғары көтеріледі; және барлық ұлттар оған ағылады (Ишая 2:2). Сол күні Патша әділдікпен билік етеді (Ишая 32:1). Ұзақ армандаған бейбітшілік пен бақыт уақыты Исраил ақыры Оны тескендері үшін қайғырғанда келеді (Захария 12:10).
Бұл пайғамбарлықтардың бірнеше қолданылуы бар, бірақ соңғы күндерде тек бір ғана соңғы орындалуы бар. Амос 9:11-15 тармақтары Жаратқан Ие Иса Зәйтүн тауына және Иерусалимге қайта оралғанда, «енді толық жойылу болмайды, бірақ Иерусалим қауіпсіз тұрады» дегенде, одан да даңқты орындалады. Осы уақытта, Оның даңқты келуін күтіп отырып, біз қабырғадағы күзетшілер сияқты әрекет етіп, келе жатқан үкім туралы ескертуіміз керек, олар тыңдайды ма, жоқ па (Захария 14:11; Езекиел 3:17-21; 33:1-9).
