Оқиға шамамен 2600 жыл бұрын Иерусалимде орын алған. Халдей әскері қала қабырғасының сыртында орналасқан. Еремия пайғамбар қала ішінде оның жақын арада құлайтынын болжап, Зедекия патшаны, шенеуніктерді және халықты берілуге шақырады. Аштық, қорқыныш және ауру белгілері болды. Соңы жақын еді, бірақ билеуші тап бұл жаңа шындықпен әлі келісе алмаған еді. Олар Еремия арқылы Құдайдың дауысына бағынғаннан гөрі, бақылауда болуды көбірек ойлады. «Сонда шенеуніктер патшаға: «Бұл адамды өлім жазасына кесу керек. Ол қалада қалған сарбаздарды да, бүкіл халықты да айтқан сөздерімен жігерсіздендіріп жатыр. Бұл адам бұл халықтың игілігін емес, олардың құлдырауын іздеп жүр», – деді» (Еремия 38:4). Иерусалим құлағанға дейінгі сол шиеленісті күндерде Ебед-Мелех есімді африкалық құл қаланың патша сарайында қызмет етті. Осы халдейлер басып кірмес бұрын, Құдіретті Иеміз осы жұмысшы табының өкіліне ерекше хабар жіберді: «Мен сені құтқарамын; сен қылыштан құламайсың, бірақ өміріңмен қашып құтыласың» (Еремия 39:18). Ебед-Мелехті Иерусалимдегі басқалардан ерекшелендірген не болды?
Кең көзқарасы бар мейірімді адам
Еврей сөзі ебед «қызметші» дегенді білдіреді, ал мелех «патша» дегенді білдіреді. Бұл эфиопиялық евнух Киелі жазбаларда алты рет айтылады; біз ол туралы білетініміздің бәрі Еремия 38-39-да кездеседі. Алғаш рет айтылғанда, бізге оның патша шенеуніктерінің «Еремияны шұңқырға тастағанын» (38:7) естігені айтылады. Еремияның танымал емес хабарын және Иерусалимдегі дағдарысты ескере отырып, басшылықтың оны үнсіз қалдырғысы келгені әбден орынды. Ебед-Мелех неге араласқысы келді? Әрине, Еремияға не болғаны оның жауапкершілігінде емес еді.
Біз бір нәрсені шынымен істегіміз келмегенде, енжарлығымызды ақтау үшін көптеген жақсы себептер ойымызға келеді. Қызметшілерін қорғау Иеміздің міндеті емес пе? Мүмкін Иеміз Еремияның мінезін азап арқылы шыңдап жатқан шығар. Ол бір күні өлуі керек, неге осы аптада емес? Ақыр соңында, Иеміздің ісінде ешкім де алмастырылмайды. Бірақ Ебед-Мелех енжар қалуға мүмкіндік бермейтін мейірімді жүректі дамытқан еді.
Өзіміздің кішкентай әлеміміздің шексіз қарбаласына еніп кету қандай оңай: менің оқуым, менің отбасым, менің үйім, менің жұмысым, менің жергілікті шіркем, менің жайлылығым, менің болашағым. Егер біз Иемізге кеңірек салада пайдалы болғымыз келсе, біз де мейірімді жүректі, әдеттегі міндеттерімізден тыс естуге, көруге және сезінуге итермелейтін жүректі дамытуымыз керек.
Құдаймен үйлесімді моральдық адам
Шұңқыр терең еді. Еремияға тайғақ балшыққа батып, қозғалу және демалу қиын болды. Ол ылғалды, шаршаған және аш еді. Мұндай жағдайларда пайғамбарлар не істеуі керек? Сіз өзіңізді еш көмексіз сезінген кездеріңіз болды ма? Жоқтау кітабында Еремия осы немесе оған өте ұқсас сыни жағдайды поэтикалық тілмен сипаттаған:
Мен Сенің есіміңді шақырдым, уа, Ием, шұңқырдың тереңінен... Сен мен шақырғанда жақындадың, және Сен: «Қорықпа», – дедің (Жоқтау 3:55,57).
Осындай нәзік жақындықтан кейін, Иеміз Өз қызметшісін құтқаруға кірісті.
Егер Ол Петрге су үстінде жүруге рұқсат берсе, Еремияға жұмсақ балшық үстінде жүруге рұқсат бере алар еді. Егер Ілия ауаға көтерілсе, Иеміз Еремияны шұңқырдан шығара алар еді. Бірақ әдеттегідей, Иеміз ықыласты адамдар арқылы әрекет етуді жөн көрді. Иерусалимде кім әлі Оның дауысына сезімтал еді? Иеміз кімді қолдана алар еді?
Яһуда патшасы Зедекия Құдайдың тамаша құралы бола алар еді. Ол 32 жаста еді және 12 жыл патша болған. Ол істерді атқара алатын артықшылықты жағдайда еді. Бірақ ол моральдық жағынан әлсіз болды. Оның жақсы мен жаманды ажырату қабілеті жылдар бойғы саяси ымыраға келулермен бұзылған еді. Оның шенеуніктерін риза ету оның пайдасына болды (38:4-5).
Христиан басшылығында біз Мәсіхтің ойын ажыратудан гөрі, достарымыз бен қауымның көңіл-күйін ажыратуда жақсырақ болуымыз мүмкін. Құдаймен үйлесімді ешкім жоқ па еді, тыңдауға тырысатын ешкім жоқ па еді? Ебед-Мелех Еремияны тыңдаған және айқын моральдық нанымдары болған. Ол Еремияға жасалған істі «зұлымдық» деп бағалап, оған қатысты бірдеңе істеуге жүрегін дайындады.
Бір нәрсе дұрыс емес екенін сезгенде не істейміз? Біз оңай көзімізді тайдыра аламыз. Біз: «Біреу бұған бірдеңе істеуі керек», – деп шағымдануға бейімбіз. Содан кейін біз: «Мүмкін бұл соншалықты қате емес шығар», – деп ойлай бастаймыз. Моральдық жетілу – тұрақты жаттығудың жемісі (Еврейлерге 5:14). Бүгінгі күні де Иеміз қателіктерді түзету үшін тақуа ерлер мен әйелдерді іздейді. Иеміз бізді қолдана ала ма?
Үнсіздікті бұзған батыл адам
Ебед-Мелех сарайдан шығып, патшаны тауып: «Уа, патшам, бұл адамдар Еремия пайғамбарға жасаған істерінің бәрінде зұлымдық жасады», – деді (38:8-9). Бұл құлдың қожайынына айтқан батыл сөздері. Патшалар әдетте түзетуді ұнатпайды, әсіресе моральдық мәселелерде, және әсіресе құлдан. Дегенмен, Зедекия іштей Ебед-Мелехтің дұрыс айтқанын білді. Ол дереу Ебед-Мелехке 30 адам беріп, «Еремия пайғамбарды өлмес бұрын шұңқырдан шығаруды» бұйырды (38:10).
Мүмкін Иерусалимде Еремияға жасалған іске наразы болған басқалар да болған шығар, бірақ олар үнсіз қалуды таңдады. Біз алаңдаушылық білдіргенде, мәселеге араласамыз. Мүмкін біз қорғаған адам сияқты қарым-қатынасқа тап болармыз. Біздің танымал іске деген адалдығымызға күмән келтірілуі мүмкін. Үнсіздікті бұзу үшін батылдық қажет. Ағысқа қарсы тұру үшін сенім қажет. Мүмкін біз түзетуді қажет ететін бір нәрсені байқаған шығармыз: үйімізге еніп келе жатқан дүниеқорлық; біздің бизнесімізде қалыпты болып бара жатқан моральдық тұрғыдан қате процедура; біздің христиандық қауымдастықта қабылданған Киелі жазбаларға қайшы келетін әдет. Ебед-Мелехтің патшаны немесе оның шенеуніктерін орнынан алу үшін моральдық революция бастамағанын ескеріңіз. Ол дұрыс арналарды қолданды. Ол патшаның бұл мәселе бойынша ойын өзгертуге ықпал етті. Ол әрекет етпес бұрын сабырлы түрде түсіндірді. Көптеген жақсы, моральдық және асыл істер жаман процедуралармен қатты зақымдалған. Біз Құдайдың ісін істеуге шақырылғанбыз, бірақ Құдайдың жолымен.
Өз міндетін атқарған салдарлы адам
Мәселені байқау үшін ашық көздер мен мұқият құлақтар, онымен бірге болу үшін мейірімді жүрек және оны көрсету үшін батылдық қажет. Дегенмен, Ебед-Мелех тек идеялармен, сөздермен және келісімдермен қанағаттанбады. Ол бірнеше адамды, шүберектер мен арқанды алып, «олар оны тартып шығарды... және оны шұңқырдан шығарды» (38:11-13). Ол қолын кірлетіп, өз міндетін атқарды.
Иеміз жүрегімізге жанып тұрған алаңдаушылықты салғанда, Ол біздің қандай да бір жолмен әрекет етуімізді қалайды. Ойлау мен сөйлесу жеткіліксіз. Егер Иеміз бізге досымыздың немесе туысымыздың рухани жағдайына алаңдаушылық берсе, біз әрекет ете бастағанда бұл жүк тек арта түседі. Дұға етіңіз. Электрондық пошта немесе ашықхат жіберіңіз. CD немесе кітап жіберіңіз. Оны христиандық іс-шараға шақырыңыз. Мүмкіндіктерді белсенді түрде іздеңіз.
Иеміз Өз шәкірттеріне егін алқабындағы қажеттіліктерді көруге рұқсат берді, содан кейін олардан дұға етуді сұрады: «Сондықтан, егін Иесінен Өз егін алқабына жұмысшылар жіберуін сұраңдар». Біраз уақыттан кейін Иса он екі шәкіртті сол егін алқабында бірдеңе істеуге жіберді (Матай 9:35-10:16). Ебед-Мелехте біз жүрек пен қолдың, алаңдаушылық пен практикалық қатысудың, сөздер мен іс-әрекеттің арасындағы бақытты үйлесімділікті көреміз.
Құдайға сенуді таңдаған сабырлы адам
Еремия шұңқырдан шыққаннан кейін, назар қайтадан дағдарысқа – жақын арадағы шабуылға аударылды. Зедекия патша да, Ебед-Мелех те қала қабырғаларының айналасында орналасқан қатыгез әскерден қорықты. Мүмкін Ебед-Мелех патша шенеуніктерінің Еремияға көмектескені үшін оған кек алуынан да қорыққан шығар. Зедекия патша Еремияны жеке шақырып, Иемізден хабар сұрады. Еремияның хабары өзгермеген еді: «Егер сен Бабыл патшасының офицерлеріне берілсең, өмірің сақталады және бұл қала өртенбейді» (38:17). Зедекия бағыну мүмкіндігін қарастырғанда, ол қорқыныштан сал болып қалды.
Ол кімнен қорықты? «Мен бабылдықтарға өткен яһудилерден қорқамын» (38:19). Неге олардан қорықты? Өйткені Зедекия мен оның шенеуніктері берілгісі келгендерге жаман қарады. Олар оларды қашқындар мен сатқындар деп атады. Олар оларды тұтқындап, ұрды (37:13-15). Зедекия өзінің қиын жағдайда екенін білді: бабылдықтарға берілу үшін, ол бұрын айыптаған нәрсені істеуі керек еді. Біз өзімізді осындай жағдайда тапқан кездеріміз болды ма? Біз қате әрекет еткенімізді мойындай алдық па? Қоғамдық қателіктер қоғамдық мойындауды талап етеді.
Иерусалим құлады. Бабылдықтар қаланы өртеп жіберді. Зедекияның балалары өлтірілді. Ол шынжырланды, көздері ойып алынды, ол жер аударылып, баяу өлді. Зедекия Иеміздің нұсқауларына қарсы тұрғаны үшін қымбат баға төледі. Біз мұнда басшылықтағы кішіпейілдіктің жоқтығының қайғылы салдарларының айқын көрінісін көре аламыз, мейлі ол үйде болсын, мейлі шіркеуде болсын.
Оның дауысын тыңдауға және мінез-құлқымызды реттеуге бейімділіксіз, біз «көздерімізді» – болашақ нұсқауларды қабылдау қабілетімізді жоғалтамыз. Біз шынжырланып қаламыз – зиянды үлгілер мен дәстүрлермен шектелеміз. Біз балаларымызды шабыттандыруды тоқтатамыз – келесі ұрпақты жоғалтамыз. Біз басқаларға ауырсыну тудырамыз. Ақыр соңында біз өлеміз – бірақ Иеміз бізді болуды қалаған жерден алыс.
Ал Ебед-Мелех ше? Ол тыныштықта болды.
Мен сені сол күні құтқарамын, – дейді Иеміз; сен қорыққандарыңның қолына берілмейсің. Мен сені құтқарамын... өйткені сен Маған сендің (Еремия 39:17-18).
Еркін, және мойынсұну арқылы келетін қуаныш пен жеңіл жүректілікпен баталанған Ебед-Мелех сабырлы түрде белгісіздікке оралды.
Сіз туралы не айтасыз?
Сіз басшылық лауазымында болмауыңыз мүмкін. Ебед-Мелех те болған жоқ. Мүмкін сіз ұлтыңызға, нәсіліңізге, физикалық күшіңіздің жоқтығына, жасыңызға немесе әлеуметтік жағдайыңызға байланысты енжар христиандық өмірге келіскен шығарсыз. Ебед-Мелех көп жағынан кемшіліктерге ие болды, бірақ бүгінде, оның өлімінен екі жарым мыңжылдықтан астам уақыт өткен соң, оның әрекеттері бізді әлі де шабыттандырады! Құдіретті Құдайдың қолында сіз бен біз де өзгеріс жасай аламыз.
