Ескі Өсиеттегі оқиғалар
Ескі Өсиетте Құдайдың адамдары ретінде танылған, бірақ аты аталмаған төрт адам бар:
Ұлдарының зұлымдығы үшін Елиді сөккен адам (1 Самуил 2:27), Иеровоамды сөккен Яһудадан келген адам (1 Патшалық 13:1), Ахабқа сириялықтарды жеңетінін айтқан адам, өйткені олар Құдайды мазақ еткен (1 Патшалық 20:28), және патша Амасияға Едоммен соғысу үшін Исраилден жалдамалы жауынгерлерді жалдамауды айтқан адам (2 Шежіре 25:7).
Бұл адамдардың Киелі кітапта аты аталмауы, Иеміз үшін істелген істің адамдардың танылуынан маңыздырақ екенін көрсетеді. Пауыл бұл Иемізге қалай қызмет ететінімізді реттейтін жақсы қағида екенін мойындады: «Не айтсаңдар да, не істесеңдер де, бәрін Иеміз Исаның атынан істеңдер, Ол арқылы Әке Құдайға алғыс айтыңдар» (Колостықтарға 3:17 NKJV). Аспандық ойлы болу біздің жердегі игілігімізді қамтамасыз етеді.
Ескі Өсиетте Құдайдың адамдары ретінде нақты аталған тағы сегіз адам бар:
Мұса (Заңды қайталау 33:1; Ешуа 14:6),
- денеленбеген Мәсіх (Билер 13:6),
- пайғамбар Самуил (1 Самуил 9:6),
- Шемаия (1 Патшалық 12:22-23),
- пайғамбар Илия (1 Патшалық 17:18),
- пайғамбар Елиша (2 Патшалық 4:9),
- патша Дәуіт (2 Шежіре 8:14), және
- Игдалия (Еремия 35:4).
- Бұл адамдардың әрқайсысы өздерінің Құдай берген шақыруларын орындауда Иемізге толықтай адал болды, сондықтан олар Құдайдың адамдары деп аталды. Игдалия да сондай болды, ол Иерусалим құлағаннан кейін Навуходоносор барлық есікшілер мен жоғары лауазымды ғибадатхана қызметкерлерін өлтіргенде қайтыс болған болуы мүмкін (Еремия 52:24-27).
Еремия 35-тарау сабағы
Еремия 35-тарауда Иеміз Игдалияның куәлігін адал Рехабиттердің куәлігімен біріктіріп, Өзінің келісім халқына маңызды хабар жеткізді, бұл сабақ бізге де пайдалы болар еді. Жосияның ұлы Иехояким патша болды, бұл Еремияның осы тараудағы хабарын б.з.д. 609 мен 605 жылдар аралығына жатқызады. Еремияға Рехабиттерге барып, оларды ғибадатхананың бір бүйір бөлмесіне өзімен бірге келуін сұрауға бұйрық берілді (Еремия 35:2). Бұл бөлмелер қойма ретінде, жиналыстар өткізу үшін және діни қызметкерлердің тұрғын үйі ретінде пайдаланылды (1 Патшалық 6:5; 2 Шежіре 31:11; Нехемия 13:7-9). Ыбырайым сияқты, көшпелі Рехабиттер шатырларда тұрды. Олар Кенейлердің ұрпақтары болған (1 Шежіре 2:54-55) және әдетте Негев шөлінде тұрған (1 Самуил 15:6), бірақ б.з.д. 598 жылы Навуходоносор аймаққа қауіп төндіргеннен кейін Иерусалимге көшуге мәжбүр болды.
Рудың негізгі адамдары Еремиямен бірге ғибадатханаға (Еремия 35:3) және Игдалияның ұлы Хананның ұлдарының бөлмесіне кірді. Бұл бөлме ерекше маңызды орын болды (4-тармақ). Ол ғибадатхана қызметкерлерінің бөлмесінің жанында және үш ғибадатхана есікшісінің бірі болған Маасеяның бөлмесінің үстінде орналасқан. Яһудилер бұл бөлмені бүгінгі күні Ақ үйдегі Овал кабинетімен немесе Букингем сарайындағы Мемлекеттік пәтерлермен байланыстыратын таңданыспен қарайтын еді. Көшпелі малшылардың жақсы киінген және жоғары лауазымды азаматтық шенеуніктердің алдында тұруының әлеуметтік қақтығысы айқын көрінер еді, бірақ бұл Еремияның иллюстрациясының бір бөлігі болуы керек еді.
Еремия Рехабиттердің алдына шарап құйылған құмыралар мен кеселерді қойып, оларға ішуді айтты, бірақ олар бас тартты (5-6-тармақтар). Неге? Өйткені олардың атасы Рехабтың ұлы Жонадаб ғасырлар бұрын оларға шарап ішпеуді, үй салмауды, егістік немесе жүзімдік отырғызбауды нұсқаған еді (6-10-тармақтар). Киелі кітап Жонадабтың, Исраилден Баалға табынуды жоюға Иехуға көмектескен (2 Патшалық 10:15-27), тақуа адам болғанын көрсетеді.
Рехабиттер Яһуда балаларымен бірге саналды: «Бұлар Рехаб үйінің атасы Хематтан шыққан Кенейлер» (1 Шежіре 2:55). Олар Рехабтың батыр ұлы Иехонадаб арқылы ерекше мәртебеге ие болды. Иехонадаб Ахабтың жиіркенішті үйін жойғаннан кейін патша Иехуды қарсы алуға шыққан еді. Патша Самарияға қарай келе жатқанда, «ол [Иехонадабпен] сәлемдесіп, оған: «Менің жүрегім сенің жүрегіңе қалай болса, сенің жүрегің де солай ма?» – деді. Иехонадаб: «Иә», – деп жауап берді. Иеху: «Егер солай болса, маған қолыңды бер», – деді. Сонда ол оған қолын берді, және ол оны өзімен бірге арбаға отырғызды. Содан кейін ол: «Менімен бірге кел, және Иеміз үшін менің ынтамды көр», – деді» (2 Патшалық 10:15-16). Гарри Айронсайд патша Иеху мен Иехонадаб арасындағы диалогтың бізге нені ашатынын түсіндіреді:
Иеху Иехонадабты Ехобаға табынуға берілген және пұтқа табынушылықты жек көретін адам ретінде жақсы білген деген қорытындыға келуге болады. Оның әкесі Рехабтың тақуалығы оның ұлына берілген атауында көрініс тапқан, оның мағынасы «Ехоба еркін берді» дегенді білдіреді. Ынталы, бірақ қатыгез патшамен бірге Иехонадаб Самария ғибадатханасында Баалға табынушылармен Ехобаның қызметшілерінің араласпағанын тексеруді бұйырған, бұл Иехудың бұйрығымен оларды қырып-жою алдында болған. Ол Еремия 35-тарауға дейін қайта аталмайды.
Рехаб Иехонадабқа Иемізден қорқуды және билікке құрмет көрсетуді үйреткен, және бұл мұра олардың руында ұрпақтан-ұрпаққа берілген. Егер Еремия Рехабиттердің шарап ішпейтінін білсе, оны олардың алдына қоюдағы мақсаты не болды? Бұл Яһуда тұрғындарынан айырмашылығы, Рехабиттер Құдай тағайындаған билікке құрмет көрсеткендіктен Иемізді қуантқанын көрсету үшін болды (Еремия 35:13-14). Құдай Өзінің билігімен дұрыс қарым-қатынаста болғандарды құрметтейді, Өзінің әртүрлі жердегі билік құрылымдары арқылы Оған бағынуды үйретеді. Рехабиттер өздерінің атасы Жонадабтың нұсқауларын орындағандықтан, Құдай оларға бата беруге уәде берді. Еремия Жонадабтың шарап ішуге және үйлерде тұруға тыйым салуының дұрыс екенін растамағанын ескеріңіз. Керісінше, ол Жонадабтың ұрпақтарын оның бұйрығына бағынғандары үшін мақтады.
Құдай Рехабиттердің өмірге деген саяхатшылық көзқарасына да риза болды. Рехабиттер Құдай айыптаған әлемге инвестиция салмады немесе қоныстанбады. Керісінше, олар одан жай ғана өтіп бара жатқандай өмір сүрді. Бұл Құдай халқы үшін үлгі боларлық жақсы мысал. Рехабиттер нағыз еврейлер болды, яғни «өтпелі» халық, және Құдай оларға риза болды. Олардың куәлігіне сүйене отырып, оларды «Құдайдың руы» деп атауға болады. Олардың адалдық куәлігі Яһуданың адалсыздығына қатты қарама-қайшылықты көрсетті және осы тарауда олардың айтылуының себебі осы болуы мүмкін. Барлық ғибадатхана бөлмелерінің ішінен Еремияның Рехабиттерді Ханан ұлдарының бөлмесіне апарғаны қызық. Құдайдың адамы Игдалияның немерелері мен адал Рехабиттер Құдайдың үйінде Оның бүлікшіл халқына бірлескен хабар жеткізу үшін Құдайдың еркімен біріктірілді.
Тұрақты куәлік
Сонымен, Игдалияны Құдайдың адамы еткен не? Біріншіден, ол ғибадатханада Иемізге адал қызмет етті. Екіншіден, ол тақуа мұра қалдырды: Игдалияның немерелері Иеміз үшін қызмет етті – олар атасы сияқты ғибадатханада жұмыс істеді (Еремия 35:4). Игдалияның үлгісі Ели мен Самуилдің өз балаларының зұлым болғанына қатты қарама-қайшы келеді – соншалық, Елидің ұлдары Құдай тарапынан өлтірілді, ал Самуилдің ұлдары исраилдіктер тарапынан қабылданбады. Игдалия Құдайдың адамы ретінде танылды, және оның немерелерінің мінез-құлқы бұл фактіні растады.
Рехабиттердің Құдай үйінің ең көрнекті бөлмелерінің бірінде болуы Яһуданың бағынбаушылығына көрнекі түрде сөгіс болды. Рехабиттерден айырмашылығы, яһудилер Құдайдың пайғамбарларын тыңдамады; олар өздерінің зұлым жолдарынан бас тартпады немеси пұтқа табынушылықтарына өкінбеді (Еремия 35:15-17). Сырттай қарағанда, яһудилер жақсы көрінді, бірақ олар жүректерінде бүлікшіл болды және соның салдарынан Құдайдың үкіміне лайық болды. Рехабиттер болса, өздерінің атасы Жонадабтың барлық нұсқауларын орындады. Олар солай істегендіктен, Құдай оларды құрметтеп, бата берді. Оларға мына уәде берілді: «Рехабтың ұлы Жонадабтың алдымда мәңгі тұратын адамы болмай қалмайды» (Еремия 35:19). Бұл Рехабиттердің Бабыл шапқыншылығынан аман қалуын ғана емес, сонымен қатар Рехабтың кейбір ұрпақтарының Иемізге қызмет етіп, Онымен қарым-қатынаста болатынын да білдірді.
Игдалия мен Рехабиттердің ортақ куәлігі болды: Олар балаларын Құдайдан қорқуға, билікке құрмет көрсетуге және Иемізге шын жүректен еріп жүруге тәрбиеледі. Біз де, Құдайдың ерлері мен әйелдері ретінде, балаларымызға осындай тақуа мұраны қалдыруға тырысайық!
СОҢҒЫ ЕСКЕРТПЕ
- Х. А. Айронсайд, Айронсайдтың түсіндірмелі түсініктемесі: Еремия және Жоқтаулар (Шило христиан кітапханасы), 184-бет
