Серия – Қараша 2023 – «Рақым мен Ақиқат» журналы
Киелі кітап кейіпкерлері Ескі Өсиеттен алынған үзінділер,8-бөлім
Мұса мен Мириам «О, Құдайым, оны сауықтыра гөр, деп жалбарынамын!» — Сандар 12:13
Мириамның күнәсі Исраил халқының Мысырдан Қанаханға дейінгі саяхаты туралы баяндау Құдайдың қазіргі дәуірдегі Шіркеуі үшін көптеген құнды сабақтарды қамтиды. Біз де қажылықтағы халықпыз, бірақ біз жақсырақ елге – аспандағы елге бара жатырмыз (Евр. 11:16). Мысырдан шығу Исраилдің Мысырдан құтқарылуы туралы баяндайды, ал Сандар кітабы олардың Синай тауынан Иорданның шығысындағы «аморлықтардың екі патшасының қолынан жерді» (Заң. 3:8) жаулап алуына дейінгі саяхатын сипаттайды.
Сандар кітабы, әсіресе, Құдай халқының шөл даладағы саяхаты кезіндегі сәтсіздіктері туралы айтады. Исраил Құдайдың сөзін тыңдамады, Мұсаның билігіне бағынбады, Уәде етілген жерді иемденбеді және басқа да көптеген жолдармен сәтсіздікке ұшырады. Осыған байланысты Сандар 14:22-де Құдайдың айтқан шағымы ерекше назар аударады: «Бұл адамдар... Мені осы он рет сынады, және Менің дауысыма құлақ аспады». Қайта-қайта наразы халықты Құдай жазалады, бірақ бәрі де пайдасыз болған сияқты. Халық шөл далада аянышты өліммен өлді, сондықтан Жашуа мен Қалебті қоспағанда, жаңа ұрпақ уәде етілген жерге кірді. Заңмен сыналған еттегі адам Құдайды риза ете алмады және қайта туылуы керек болды. Сандар кітабын мұқият оқыған әрбір оқырман осы қорытындыға келуі керек, және бұл Құдайдың бізге үйреткісі келетін маңызды сабақтардың бірі екені сөзсіз.
Сандар 12-тарауда халықты билеген бүлік рухы «Құдайдың адамы Мұсаның» (Заң. 33:1) үлкен аға-әпкелері Мириам мен Ааронды да билеген сияқты. Мириам да, Аарон да Құдай тарапынан қолданылған және Мысырдан шығуда маңызды рөл атқарған. Шамасы, Мириам Мұсаға қарсы бұл бүлікке көбірек үлес қосқан, бірақ Аарон оны тыңдауға тым дайын болған. Сондықтан Аарон айтқан олардың мойындауы көпше түрде берілген: «О, мырзам! Өтінемін, біз ақымақтық жасаған бұл күнәні бізге жүктемеңіз» (11-аят).
Олардың істеген ісінің себебі не болды? Мириам мен Аарон Мұсаға оның үйленген эфиопиялық әйелі үшін қарсы сөйледі (1-аят). Адам өз бауырының некесі туралы сөйлесуге болмай ма? Әрине, бұған рұқсат етілген, бірақ маңыздысы – бұл туралы қалай сөйлесу керек! Мириам мұны теріс жолмен жасады және жала жабуға кінәлі болды. Ол Мұсаның некесін мақұлдамады және осылайша оның орнын және жақсы атын бүлдірді. Бұл контексттен анық көрінеді.
Мириам Мұсаның әрекетіне қарсы шықты, сондықтан ол Аароннан қолдау іздеді. Содан кейін олар бірге: «Жаратқан Ие шынымен де тек Мұса арқылы сөйледі ме? Ол біз арқылы да сөйлеген жоқ па?» (2-аят) деді. «Жаратқан Ие мұны естіді», – дейді келесі сөйлем. Біз өзіміздің діндес бауырларымыз туралы бірдеңе айтуымыз керек деп ойлағанда, мұны есте ұстайық. Біздің ойларымызды және жүрегіміздің түбінде не бар екенін еститін және білетін Куәгер бар. Біз Одан ештеңені жасыра алмаймыз.
Елші Жақып тілдің қауіптілігі туралы соншалықты байыпты ескерткені бекер емес, ол «өлімге әкелетін уға толы. Онымен [тілмен] біз Құдайымыз бен Әкемізді мадақтаймыз, және онымен Құдайдың бейнесінде жаратылған адамдарды қарғаймыз» (Жақ. 3:8-9).
Бұл ауыр зұлымдық. Оны жалғастыру ақыр соңында шеттетуге әкеледі, өйткені жаман адамды өзімізден алыстату керек (қ. 1 Қор. 5:11-13). 1 Қорынттықтар 6:10-да Пауыл жаман адам Құдай Патшалығын мұра етпейтіндердің қатарында екенін айтады. Мұндай адам «сырттағылардың» (5:12) қатарында деп саналады. Өкінішке орай, Қасиетті Рухтың күші арқылы тілін бақылауда ұстай алмаған адам осы деңгейге жетуі мүмкін (Ғал. 5:22).
Мириам лагерьден шығарылды Бұл оқиғада Мириаммен болған жағдайды көріп отырмыз. Ол Мұсаға қарсы сөйлеуден тартынбады, сондықтан оны алапес ауруына шалдыққан адам ретінде лагерьден шығаруға тура келді. Заң бойынша, бұл барлық таза емес адамдардың орны болды (Сан. 5:1-4; алапес ауруына шалдыққандар сол аяттарда бірінші болып айтылады). Леуіліктер 13 және 14-тарауларда да солай, онда біз алапес ауруына қатысты заңдарды және сауыққан алапес ауруына шалдыққандарды тазартуды табамыз. Алапес ауруына шалдыққан адам ауруы бар кезде таза емес болды: «ол жалғыз тұрады; оның тұрағы лагерьден тыс болады» (Леу. 13:46).
Ерекшелігі сол, Мириамда бұл алапестің ауыр түрі болған сияқты. Жаратқан Иенің қаһары Мириам мен Ааронға қарсы тұрды, және Мириам бірден «алапес ауруына шалдыққан, қардай аппақ» болып тұрды (Сан. 12:10). Леуіліктер 13:13-ке сәйкес, бұл толық ақтық қайтадан таза деп жариялану шарты болды! Бұл Мириамның Құдайдың үкіміне ұшырағанын білдіреді, бірақ бірден Оның рақымының дәлелі байқалды – оның қалпына келтірілуін көздеген рақым. Ол толығымен алапес ауруына шалдыққан еді – бұл туралы ешқандай күмән жоқ. Оны таза емес адам ретінде лагерьден шығаруға тура келді, және ол таза емес екенін айқайлауы керек болды (45-аят). Бірақ бұл мәңгілікке емес еді. Құдай оны жеті күн лагерьден шеттетілгеннен кейін қайта қабылдағысы келді (Сан. 12:14).
Жеті күндік кезең, ол басқа тазарту рәсімдері үшін де кең таралған (мысалы, Сандар 19-ды қараңыз), Құдайдың қалпына келтіруі үшін қажетті өкінудің толық өлшемін білдіреді. Сол сияқты, Қорынтта шеттетілген адамды қайтадан сенушілердің ортасына қабылдамас бұрын, оның өкіну жұмысы орындалуы керек болды (2 Қор. 2:6-8). Құдайлық қайғы «өкінбейтін құтқарылуға әкелетін өкінуді» (7:10) тудырды, оның жүрегінде де, алдымен өз ортасында жаман адамды төзімділікпен қабылдаған Қорынттықтардың жүрегінде де.
Сондықтан, жаман адамды сенушілердің ортасынан шығару, алапес ауруына шалдыққан адамды таза лагерьден шығару сияқты, әрқашан қалпына келтіру үмітімен орындалуы керек. Алапестің (күнәнің айқын түрінің бейнесі) қандай сатыға жеткенін анықтау үшін діни қызметкердің назары мен қамқорлығы қажет.
Алапес ауруына шалдыққан адам ауруға толығымен шалдыққан кезде, типтік сабақ – шеттетілген адам өзінен ештеңе күтпейді және оның етінде «ешқандай жақсылық жоқ» екенін мойындайды (қ. Рим. 7:18). Басқаша айтқанда, одан өкінудің айқын белгілері байқалады. Бұл анықталғаннан кейін, қатысы бар адам қалпына келтіріліп, сенушілер арасындағы бұрынғы орнына қайтарылуы мүмкін.
Жеті күннен кейін Мириамға лагерьге қайта кіруге рұқсат етілді. Ол «қайта қабылданды» (Сан. 12:14). Бұл жаман адамды шеттетудің, сонымен қатар кінәліні қалпына келтірудің таңғажайып мысалы. Біз күнәға жеңіл қарай алмаймыз. Құдай бізден тәртіпті сақтауымызды қалайды, бірақ сонымен бірге, Өзінің рақымымен, толық қалпына келтіруге жол ашқысы келеді.
Лагерьдегі адамдар да оның қайта қосылғанынша жеті күн күткенін оқу өте таңғажайып: «Мириам қайта кіргізілгенше халық жолға шықпады» (15-аят). Ол сыртта күтті, ал халық қалпына келтіру жұмысы аяқталғанша іште күтті!
Және Менен үйреніңдер Ендеше, Мұсаның бізге көп нәрсе үйрететін көзқарасына назар аударайық. Мұса Мириам мен Ааронның күнәсіне қатты қайғырғаны сөзсіз, олар үлкен ағасы ретінде жақсырақ білуі керек еді, бірақ олар алтын бұзау оқиғасында да қайғылы рөл атқарған (Мыс. 32). Сонда Мұсаның Құдай адамы ретіндегі билігіне қарсы бұл бүлік әрекетіне реакциясы қандай болды? Ол үнсіз қалды және оны «әділ соттайтынға» тапсырды (1 Пет. 2:23). Мұса туралы біз мұнда оқыған жалғыз нәрсе – ол «жер бетіндегі барлық адамдардан гөрі өте кішіпейіл болған» (Сан. 12:3).
Мұса табиғатынан кішіпейіл болған жоқ. Ол бұл кішіпейілдікті Құдайдың мектебінде үйренді. Табиғатынан ол ашушаң адам болған. Ол мысырлықты өлтірді, тіпті қартайған шағында да оның ашуы қайтадан тұтанды, ол бүлікші халыққа қарсы ашуланып, оған сөйлеудің орнына жартасты ұра бастады (Сан. 20:1-13).
Алайда, Сандар 12-тарауда Мұса бізге Өз шәкірттеріне: «Менен үйреніңдер, өйткені Мен жұмсақ және жүрегімде кішіпейілмін, сонда жандарыңа тыныштық табасыңдар» (Мат. 11:29) дегенді еске салады. Мәсіхтің шәкірттері ретінде, Оның мектебінде тәрбиеленген студенттер ретінде, біз жала жабудың нысаны болған кезде осылай әрекет етуіміз керек. Бұл біздің жеке көзқарасымыз болуы керек, дегенмен мұндай мәселелерде Киелі жазбаларға сәйкес Шіркеудің де ортақ жауапкершілігі бар.
Сандар 12:13-те Мұсаның әпкесінің қалпына келуі үшін дұға еткенін көреміз. «Ол Жаратқан Иеге айқайлап: «О, Құдайым, оны сауықтыра гөр, деп жалбарынамын!» деді. Бұл жерде Мұса Мәсіхтің бейнесі болды, Ол Өз жаулары үшін, тіпті Оған қарсы шығып, Оны мазақ еткендер үшін де дұға етті: «Әке, оларды кешіре гөр, өйткені олар не істеп жатқанын білмейді» (Лұқ. 23:34). Мириам Мұсаның арашалауы негізінде қалпына келтірілгендей, Исраил халқына Мәсіхтің айқыштағы дұғасы үшін мейірімділік көрсетілді. Елшілердің істері кітабында біз Исраилге құтқарылу мен қалпына келтіру жолы қалай көрсетілгенін көреміз (қ. 3:17-26).
Пайғамбарлық сабақтар Сандар 12-тараудағы оқиғада пайғамбарлық сабақтар көп. Мұса Өз халқының ұлы Пайғамбары, Елшісі және Ұстазы ретінде Мәсіхтің айқын бейнесі (Заң. 18:15; Жохан 5:46; Ел. іс. 3:22; Евр. 3:1-6).
Егер Мұса Мәсіхтің бейнесі болса, оның бөтен әйелге үйленуі бізге не айтады? Жауабы айқын: Мәсіх басқа халықтардан қалыңдық алды. Мұсаның эфиопиялық әйелі бөтен адам болды – ол Құдай халқына жатпады, бірақ бұл басқа халықтың әйелі Мұсаның қалыңдығы болды. Сол сияқты, қазір Мәсіхтің қалыңдығы болып табылатын Шіркеу негізінен басқа халықтардан шыққан сенушілерден тұрады.
Біз Зиппораны (Мыс. 2:21) да Шіркеудің осындай бейнесі ретінде, сондай-ақ Жүсіптің мысырлық әйелі Асенатты (Жар. 41:45) да көре аламыз. Мәсіхте ашылған Құдайдың рақымы мен сүйіспеншілігі еврейлермен шектелмеді. Інжілдің негізі – барлық адамдар Құдай алдында тең. Олардың бәрі күнәкарлар, бірақ Құдай Өз рақымын барлығына беруді қалайды. Еврейлер мен басқа халықтар бірдей «қылмыстар мен күнәларда өлі» (Ефес. 2:1). Құдай бізді Мәсіхпен бірге тірілтті және екеуінен бір жаңа адамды жаратты. Бұл – Мәсіхтің денесі мен қалыңдығы, Рухтағы Құдайдың мекені болып табылатын Шіркеу.
Алайда, басқа халықтарға көрсетілген бұл рақым Исраил халқымен арадағы үзіліске әкелді, дәл Мұсаның басқа халықтың қалыңдығына деген сүйіспеншілігі оның Мириаммен байланысын уақытша үзгендей. Мәсіхті Өз халқы, ет бойынша туыстары қабылдамады (Жохан 1:11). Ол «күнәкарлардан Өзіне қарсы осындай дұшпандықты» (Евр. 12:3) көтеруге мәжбүр болды, бірақ Ол оны шыдамды және жұмсақ түрде көтерді. Ол Мұса сияқты әрекет етті, ол туыстарының қарсылығына көндігіп, оны Жаратқан Иенің қолына тапсырды.
Алайда, Исраилдің Жаратқан Иенің Қызметшісін қабылдамауы ұлттың шеттетілуіне әкелді. Сол сияқты, Мириамның Мұсаға – Құдайдың қызметшісіне (Сан. 12:7-8) қарсы бүлігі оның лагерьден шығарылуына әкелді. Мессияны қабылдамағандықтан, Құдай Исраилді Өз халқы ретінде уақытша шеттетті. Ол қазір Өз қолдарын халықтарға созды, және Иеміз Иса Өзінің басқа халықтың қалыңдығымен сүйіспеншілік байланыстарымен біріктірілген.
Мириам мен Мұса арасындағы бұл мәселеде Құдай үкім шығарды. Оның күнәсі үшін ол белгілі бір уақытқа шеттетілді. Сол сияқты, Исраил «Ло-Амми»... «Менің халқым емес» болды (Ош. 1:9). Құдай Аарон мен Мириаммен сөйлескенде, Құдайдың қатысу бұлты шатырдың үстінен кеткендей (Сан. 12:9-10), Құдай қазір Өз халқынан кетті. Жаратқан Иенің даңқы Исраил халқынан кетті, және ол тек мыңжылдықтың басында қайта оралады (Езек. 43). Мириам лагерьден, Құдайдың қатысуындағы бата орнынан шеттетілді. Сол сияқты, бүлікші халық ретінде Исраилге қаһар келді, және Құдайдың қатысуының батасы қазір Шіркеудің ортасында табылады.
Бірақ даңқты және рақымды «дейін» бар. Исраилдің шеттетілуі түпкілікті емес. Барлық Исраил құтқарылады. Сандар 12-тараудағы оқиға Мириамның шеттетілуі туралы қайғылы хабармен емес, оның қалпына келтірілуімен аяқталды. Құдайдың қаһары Исраилге толығымен келген болуы мүмкін, бірақ Ол рақымды, және тіпті Өз қаһарында да Ол мейірімділікті еске алады (1 Сал. 2:16; Хаб. 3:2). Ол Исраилдің азап шегуінің көлемі мен өлшемін анықтайды, дәл Мириамның шеттетілуінің жеті күндік кезеңін анықтағандай. Құдай Исраилге мейірімді болады және оның «соғысы аяқталғанда» және «оның күнәсі кешірілгенде» Өз халқын жұбатады (Ишая 40:1-2).
Осылайша, бұл маңызды оқиғаның бақытты аяқталуы бар. Мириам қайта қабылданып, алапес ауруынан тазартылғандай, Исраил де Құдайдың халқы ретінде қайта қабылданады (Шіркеудің көтерілуінен кейін) және барлық дінсіздіктен тазартылады. Құдай Пауылды – халықтарға Құдайдың рақымы туралы Інжілді уағыздаған кезде еврейлерден көп қарсылық көрген – Исраилдің қалпына келтірілуінің Құдайлық құпиясын бізге ашу үшін таңдады. Ол біздің бұл құпияны білмеуімізді қаламады, «басқа халықтардың толық саны кіргенше, Исраилге ішінара соқырлық келді» (Рим. 11:25). Бұл үзіндіде біз рақымды «дейін», Құдай Өз халқының тағдырын қалпына келтіретін Құдай белгілеген уақыттың хабарын табамыз.
Жаратқан Ие (Өз халқын сауықтыратын) Мириамның пайдасына әрекет етіп, оны сауықтырғандай, Ол да келесі күні Өз жердегі халқын құтқарады. Ол оларды сырттан қысым көрсететін жауларынан ғана емес, сонымен қатар іштей айыптайтын күнәларынан да құтқарады. Жаратқан Ие Мириамнан алапесті алып тастады, және Ол Жақыптан дінсіздікті алып тастап, Өз халқын қабылдайды. Олар рухани тұрғыдан өлімнен өмірге көтеріледі.
Исраилдің шеттетілуі әлемді татуластыруды білдірді, өйткені Құдай Өз қолдарын барлық адамзатқа созып, татуласу сөзін еврейлерге де, басқа халықтарға да жеткізді. Сондықтан «олардың қабылдануы өлімнен кейінгі өмірден басқа не болады?» (Рим. 11:15). Мириам тазартылған адам ретінде лагерьге қайта қабылданғандай, Исраил де Құдай тарапынан өлім ұйқысынан оятылған және оны «жартылай желінген еті бар, өлген адамдай» деп таңбалаған аурудан тазартылған ұлт ретінде қайта қабылданады (Сан. 12:12).
Кейбір аудармаларда Мириамды «қайта әкелу» немесе «қайта кіргізу» (14-аят) керек деп жазылған. Сөздің бастапқы мағынасы «жинау» немесе «топтау» сияқты. Бұл Римдіктерге 11:15-тегі «қабылдау» немесе «қабылдау» сөзінің де мағынасы. Құдай Өз халқын қайтадан Өзіне жинайды, Ол белгілі бір уақытқа Өз жүзін жасыруға мәжбүр болған ұлтты. Ол оларды Өз қатысуындағы бата орнына қайтарады. Бұл жаңа бастаманы, рухани жаңғыруды білдіреді: өлімнен кейінгі өмір (Езек. 37-ні қараңыз).
Осы арада, Құдай отбасының мүшелері ретінде, біз бірдей қателікке ұрынып, ұлы Мұсамыз Мәсіхке қарсы бүлік шығармау үшін сақ болайық. Оның билігіне, Оның Сөзі мен Рухына қарсылық соңғы күндердің сипаттамалық ерекшеліктері болып табылады және сөзсіз Құдайдың үкіміне әкеледі (қ. Яһуда).
СОҢҒЫ ЕСКЕРТПЕ
- Мұнда лагерь Құдайдың Өзі мойындаған халқының тұрағы болды. Ол олардың ортасында Қасиетті және Әділ ретінде болды, және олар Құдайдың киелі орнының айналасында қасиетті және әділ халық ретінде орналасқан еді. Лагерь пұтқа табынушылықпен ластанған кезде, адалдардың орны Мұсамен бірге «лагерьден тыс, лагерьден алыс» болды (Мыс. 33:7). Сол сияқты, Мессияны қабылдамағаннан кейін еврей сенушілерінің орны өз Иесімен бірге «лагерьден тыс» болды (Евр. 13:13).
Хуго Баутер (бейімделген)
Осы серияның 9-бөлімін келесі айда іздеңіз.
