«Құдайым, Құдайым, неге Мені тастап кеттің?» Забур 22:1
Забур 22-ні Қасиетті Жұма забуры деп атауға болады, өйткені ол Мәсіхтің өлімі туралы айтады. Оны Пасха забуры деп те атауға болады, өйткені ол Мәсіхтің қайта тірілуі туралы айтады. Бірақ Иса Мәсіхтің өлімі мен қайта тірілуі тек Қасиетті Жұма мен Пасха жексенбісінде ғана емес, сонымен қатар басқа күндері де еске алынатын оқиғалар, өйткені олар христиан дінінің негізі болып табылады. Сондықтан Забур 22-ні барлық маусымдарға арналған забур деп атауға болады. Оны оқу біздің Иеміз бен Құтқарушымызға табынуымызға себеп болуы керек.
Мәсіхке бағытталған забурлар, мысалы Забур 22, Мәсіхтік забурлар деп аталады. Олар Мәсіхтен ғасырлар бұрын жазылған болса да, олар бізге Құтқарушымыз туралы көптеген шындықты береді. Мәсіхтік забурлардың көпшілігінде забуршы өз тәжірибесінен бірдеңе туралы жазған, бірақ Киелі Рухтың шабытымен сипаттама жазушының тәжірибесінен асып, Мәсіх туралы пайғамбарлықпен айтады.
Азап
Забур 22 – шынымен де таңғажайып Мәсіхтік забур. Біріншіден, онда Иеміздің азабының баяндалуы таң қалдырады. Бұл забурда біз Құдай Ұлының шектен тыс рухани азаптарының тереңдігін көреміз. Мұнда бізге айқышқа керілу туралы Інжілдегі жазбаларда жасырылған қасиетті жерді зерттеу құқығы берілген. Мәсіхтің айқыштағы азаптары Оның қатты физикалық азаптарымен шектелмеді. Біздің күнәларымыз үшін құрбандық ретінде Ол Құдайдың қаһарын да бастан кешірді. Сенімнің ешбір шейіті ешқашан: «Құдайым, Құдайым, неге Мені тастап кеттің?» (Забур 22:1; Матай 27:46 NIV) деп айқайлауға мәжбүр болған емес. Алайда бұл біздің Иеміздің жанып тұрған күн мен суық қараңғылықта айқышта өліп жатқандағы тәжірибесі болды (2-тармақ; Матай 27:45).
Бұл сұрақтың жауабы 3-тармақта берілген. Күнәға қарай алмайтын қасиетті Құдай (Хабаққұқ 1:13) Өзінің жалғыз Ұлынан «бет бұруға» мәжбүр болды, өйткені Иса біздің орнымызға келді – біздің күнәларымыздың жазасын көтерді. «Құдай күнәсізді біз үшін күнә етті, сонда біз Онда Құдайдың әділдігі боламыз» (2 Қорынттықтарға 5:21). Иеміздің осы сынақ кезінде Әкесінің еркіне деген адалдығын ойлаңыз. Оның айқайына құтқару жауабы болмаса да, Ол Әкесі Өзін жетелеген осы соңғы сағаттан бас тартпады. Ешбір Ескі Өсиет сенушісі ешқашан мұндай үнсіз аспанды бастан кешірген емес (4-5-тармақтар). Мұндай ауыр жағдайларға тап болғанда, Оның Әкесіне деген жауабы Құдайдың әділ басқаруына деген мызғымас сенім болды. «Дегенмен, Сен Қасиетті ретінде тақта отырсың; Сен Исраилдің мақтауысың» (3-тармақ). Біздің қиын жағдайларға деген жауабымызбен қандай айырмашылық! Құдайдың әділ жолдарына қаншалықты мақтау біздің ернімізден шығады, егер біз құтқару көрінбейтін азап шегіп жатсақ? Әрине, біз ешқашан Иса сияқты аспандағы Әкемізден бөлінбейміз.
Қайғы
Забур 22:6-8-де біз Иеміздің рухани қайғысы мен азабына себеп болған айқыштағы кейбір басқа тәжірибелерді көреміз. Ол құрт сияқты тапталған және қорғансыз болды (6-тармақ). Ол құтқаруға келген адамдардың өзі тарапынан беделі түсіріліп, жек көрілді (7-тармақ). Ол Өзін тастап кеткенге деген сенімі үшін мазақталды және келемеж етілді (7-8-тармақтар; Марқа 15:29-32). Дегенмен, Оның Әкесіне деген адалдығы мен Әкесінің егемен еркіне деген сенімі өмірі бойы, тіпті туылғаннан бастап, ешқандай әлсіремеді (9-10-тармақтар). Тағы да, біздің әлсіз сенімімізбен қандай айырмашылық! Біздің сеніміміз қаншалықты жиі шайқалады, тіпті бізге аз қысым болғанда да – қатты азап шеккенде айтпағанда. Мүмкін Забур 22 бізді тек табыну үшін тізе бүгуге ғана емес, сонымен қатар қысымға қарамастан, табанды сеніммен арқамызды түзеп, иығымызды тіктеуге мәжбүр етеді.
Мәсіхтік забур ретінде Забур 22 Иеміздің азаптарын болжауымен де ерекшеленеді. Тіпті скептик те забурлардың Мәсіх туылғанға дейін көп уақыт бұрын жазылғанын мойындауы керек. Забурлардың көшірмелері Өлі теңіз орамаларынан табылып, Мәсіхтен кем дегенде 100 жыл бұрын жазылған деп мерзімделген. Иеміздің айқыштағы азабы туралы жалпы болжамдардан басқа, біз 6-8-тармақтарда көрген және 11-13-тармақтарда жалғасатын, 14-18-тармақтарда Оның айқышқа керілуіне қатысты нақты пайғамбарлықтар бар. Сыншы бұл болжамдардан забуршы Дәуіттің жай ғана тәжірибелері болған деп айтып құтылуға тырысады. Ол, мысалы, 12-13-тармақтардағы бұқалар мен арыстандар біздің өліп жатқан Иемізді мазақтаған қатыгез тобыр емес, жай ғана Дәуіттің жаулары болған деп айтады. Сыншы тіпті Исаның айқыштан дәйексөз келтіру арқылы ашылу тармағын жасанды түрде пайғамбарлыққа айналдырды деп айтады. Алайда, 14-18-тармақтардағы айқышқа керілудің айқын және егжей-тегжейлі тілін кез келген скептик үшін айналып өту қиын.
Айқышқа керілу
Забур 22 Дәуіттің қиын тәжірибесінен бастау алса да, ол 14-18-тармақтарда бұл тәжірибеден толығымен асып түседі. Дәуіттің барлық «сүйектері ... орнынан шығып кеткен» (14-тармақ) қашан болды? Алайда, айқыш қатыгездікпен оны тік ұстап тұрған шұңқырға тасталғанда, айқышқа керілген дененің дәл осылай болғаны белгілі. Ал Дәуіттің қолдары мен аяқтары тесілген бе еді (16-тармақ)? Айқышқа керілуде тесу қаншалықты жиі қолданылды? Әдеттегі әдіс қолдар мен аяқтарды айқышқа байлау болды. Бұл тармақтағы (16-тармақ) Мәсіхтің айқышқа керілуі туралы пайғамбарлық дәлелдер өте көп. Қатты терлеу, ыстықтан қажу, физикалық шаршау, қатты шөлдеу, жартылай жалаңаштық және ұятқа нұқсан келу (14-17-тармақтар) айқышқа керілудің графикалық суретін толықтыратын қосымша сипаттамалар болып табылады және оларды Иеміздің өлімі туралы Інжілдегі жазбалармен бірге оқу керек. (Матай 27; Марқа 15; Лұқа 23; Жохан 19). Және айқышқа керілу Дәуіттің уақыты мен мәдениетіне тән өлім жазасының түрі болмағанын есте сақтаңыз. Бұл Забур 22 жазылғаннан кейін көп уақыт өткен соң қолданысқа енген Рим әдісі болды.
Бұл тармақтардағы айқышқа керілудің егжей-тегжейінен басқа, сарбаздардың әрекеттерінің де егжей-тегжейі бар (18-тармақ). Рим сарбаздары құрбанның киімдерін қаруды тазалауға арналған шүберек ретінде пайдаланатын олжа деп санады. Жохан 19:23-ке сәйкес, олар Мәсіхтің сыртқы киімдерімен дәл осылай істеді. Алайда, жеребе тастаудың қосымша пайғамбарлық егжей-тегжейіне сәйкес (18-тармақ), біз Жохан 19:24-те сарбаздар Исаның тігіссіз туникасы үшін құмар ойнағанын атап өтеміз. Айқышқа керілудің осы егжей-тегжейлерінің барлығын Забур 22-нің болжамдары туралы ешқандай түсінігі жоқ адамдар орындады. Киелі кітаптың шабыттандырылғанына қандай жақсы дәлел!
Бұл забурда ұсынылған азаптардың перспективасы да маңызды. Забурдың көп бөлігінде Мәсіхтің өзі сөйлеуші екенін ескеріңіз. 1-21-тармақтарда Ол қайта тірілгеннен кейінгі жеңіс тұрғысынан сөйлейді. Оның өлімі 21-22-тармақтарда келеді. Сондықтан Иеміз өлгеннен кейін болған Рим сарбазының найзамен шаншуы (Жохан 19:33-34) қосылмаған. Біз Жаңа Өсиеттен Құдайдың біздің күнәмізге қарсы қаһары Мәсіх өлгенге дейін толық қанағаттандырылғанын білеміз, өйткені Ол: «Бәрі бітті!» (Жохан 19:30) деп жариялады. Біз 21-тармақтағы бұл шындықты бағалай аламыз, өйткені Иеміз өлгенге дейін Әкесінен жауап алды. Оның тасталған уақыты аяқталды. Ауыспалы мағынада, Ол Әкесі тарапынан «жабайы өгіздердің мүйіздерінен ... құтқарылды». Осы сәтте Иеміз Өзінің рухын Әкесінің қамқорлығына тапсырып, содан кейін қайтыс болды (Лұқа 23:46).
Қайта тірілу
Енді 22-тармақтан басталатын қайта тірілу қуанышына назар аударыңыз. Құтқарушы енді жалғыз емес. Ол Әкесінің атын бауырларының ортасында жариялады (22-тармақ). Бұған біз де кіреміз! (Еврейлерге 2:11-12.) Мәсіхтің айқыштағы құтқарушылық ісінің нәтижесінде бізге қандай орын берілді! 26-31-тармақтарда Рух сөйлеуші сияқты және біздің назарымыз Иеміздің өлімі мен қайта тірілуінің нәтижелеріне аударылады. Бұл тармақтардың ауқымы тек қазіргі уақытпен шектелмейді; олар Мәсіхтің екінші келуін де күтеді. Кедейлер мен азап шеккендер жеңілдік табады (26-тармақ). Бүкіл жер беті Мәсіхтің билігін мойындайды (27-29-тармақтар). Мәсіхтің әділдігі мен Оның аяқталған ісі тарихтың қалған бөлігіндегі ұрпақтарға жарияланады (30-31-тармақтар).
Забур 22-нің тақырыбы барлық маусымдарға ғана емес, ол бүкіл тарихтың тақырыбы! Бүкіл ғалам Забур 22-нің шындығын мойындап, Иемізге табынатын уақыт мәселесі ғана.
