ҒАЛАТИЯЛЫҚТАРҒА: Рақым Ізгі хабары
СҰРАҚ: «Адам Құдай алдында қалай әділ бола алады?» (Әйүп 9:2 NKJV)
Әйүптің сұрағы адамзаттың Құдаймен дұрыс қарым-қатынас орнатуға деген шексіз әрекетін қорытындылайды. Бұл әрекеттердің егжей-тегжейі әртүрлі болғанымен, олардың ортақ бір нәрсесі бар: әрбір жол (Құдайдың жолынан басқасы) адамның ең жақсы күш-жігеріне байланысты болды. Жеке адамдар да, халықтар да Құдайдың ықыласына ие болу үшін көптеген күрделі әрекеттер жасады.
Құдайдың жолы, керісінше, онша күрделі емес. Бірақ ол жалпы адамзатқа ұнамайды, өйткені ол сол ұлы күш-жігерге орын бермейді. Құдайдың жолы жай ғана рақымға негізделген. Оған сүйенгендер берік негіз табады. Бірақ Құдайдың рақымына ренжігендер оны әрқашан бұзуға тырысты. Олар рақым жеткіліксіз – бұл қолайлы алғашқы қадам болуы мүмкін, бірақ рухани ілгерілеу үшін одан әрі әрекет қажет болады деп болжайды.
Бұл дәл Ғалатия аймағындағы алғашқы христиандардың алдында тұрған жағдай еді. Елші Пауыл қатты алаңдап, Құдайдың шабытымен рақым ізгі хабары туралы маңызды шындықтарды баяндайтын қысқа хат жазды.
Рақым Ізгі хабары ҚОРҒАЛДЫ
Пауыл христиан қауымдарына тоғыз хат жазды, және Ғалатиялықтарға жазған хатынан басқа әрбір хат сенушілердің Куәлігі немесе Иемізге қызмет етуі үшін жылы жүректі алғыс сөздерімен басталады. Ғалатиялықтарға жазған хатының басталуы таңқаларлықтай қатал: «Мен сендердің Мәсіхтің рақымымен шақырғаннан соншалықты тез бас тартқандарыңа таң қаламын» (Ғалатиялықтарға 1:6). Олар сенген ізгі хабар бұрмаланып жатқан еді. Улы хабар айтатын шешен мұғалімдер олардың жиналысына еніп кеткен болатын.
Сондықтан Пауыл өзі оларға уағыздаған Құдайдың ізгі хабарын қорғайды. Біріншіден, ол сол хабардың артықшылығын жариялайды (Ғалатиялықтарға 1:8-10). Ол соншалықты кемел және сенімді, сондықтан одан ешқашан бас тартуға болмайды. Егер елші немесе тіпті көктегі періште оның қағидаларынан ауытқыса, ол қарғысқа ұшырайды, өйткені Құдайдың шедеврін кез келген қайта қарау сөзсіз шайтандық болар еді (2 Қорынттықтарға 11:14).
Келесі кезекте, Пауыл өзінің хабарының бастауын түсіндіреді (Ғалатиялықтарға 1:11-2:10). Ол Ғалатиялықтарға Құдайдың Шіркеуін қалай қатты қудалағанын еске салады. Құдайдың рақымы оны билегеннен кейін, ол христиан діні туралы басқалармен кеңескен жоқ. Керісінше, ол Арабияға кетті, бұл Құдаймен жалғыз уақыт өткізу үшін болса керек, содан кейін Дамаскқа оралды. Пауыл Иерусалимде, көптеген танымал христиандар тұратын жерде, үш жылдан кейін ғана уақыт өткізді – және сол кезде де ол он бес күн ғана болып, тек Петірді көрді. Жылдар өткен соң, Иерусалимге келесі сапарында, Пауылдың хабары өзгеріссіз қалды, тіпті Жақып, Петір және Жохан сияқты діннің «тіректерімен» талқылаулардан кейін де. Бұл егжей-тегжейлердің барлығы хабардың бастауы Пауылдың ақыл-ойы немесе танымалдығы емес, сондай-ақ басқа ешкімнің даналығы емес, Құдайдың «Иса Мәсіхтің аяны» екенін дәлелдейді (Ғалатиялықтарға 1:12).
Пауыл сондай-ақ дұрыс емес ілімді жеңу үшін шынайы хабардың күшін сипаттайды (Ғалатиялықтарға 2:3-21). Пауыл Иерусалимде «жалған бауырластардан» (Ғалатиялықтарға 2:4) қиындықтарды бастан өткерген болатын, олар Мұса заңы бойынша сүндеттелу Құдай алдында толық мәртебеге ие болу үшін қажет деп үйреткен. Бірақ Пауыл өзі мен Титтің «ізгі хабардың шындығына» (Ғалатиялықтарға 2:5) қарсы шыққан бұл мұғалімдерге «бір сағатқа да бағынбағанын» баса айтады.
Тіпті Петір мен Барнаба да кейіннен мақтанышқа еріп, өздерінің еврей мұрасы оларды басқа ұлттардан жоғары қояды деп ойлады. Бірақ неге басқа ұлттар еврейлерге ұқсауы керек? Олардың кез келгенін ақтаған тек Мәсіхке деген сенім еді, Заңның істері емес. Пауыл Петірдің немесе Ғалатиялықтардың Құдайдың рақымында адамның артықшылықтарына немесе әрекеттеріне, бастапқы құтқарылу үшін де, сенім өмірі үшін де орын бар сияқты өмір сүргенін қаламады.
Рақым Ізгі хабары ТҮСІНДІРІЛДІ
Ғалатиялықтарға 2:21 бұл хаттың келесі бөліміне маңызды көпір болып табылады: «Мен Құдайдың рақымын жоққа шығармаймын; егер әділдік Заң арқылы келсе, онда Мәсіх бекер өлген». Ғалатиялықтардың қателігі Мәсіхтің өлімін күнәнің жазасынан құтқару құралы ретінде жоюға тырыспаған болуы мүмкін. Керісінше, басты назар христианның күнделікті өмірін Мұса заңын ұстану арқылы қалай жақсартуға болатынына аударылған болуы мүмкін. Бірақ бұл сенім Мәсіхтің құрбандығының құндылығына оның өлімі жоққа шығарылғандай әсер етті. Егер күнделікті әділдікті Заңды сақтау арқылы сақтауға болатын болса, онда Мәсіхтің өлімі бекер болды.
Бұл Пауылдың рақым ізгі хабарын түсіндіру үшін қолданатын ілім желісі. Ғалатиялықтар Құдай Рухын сенім арқылы алғандарын білді. Олар енді христиандықта өз істерімен жетілеміз деп ойлады ма? «Сендер соншалықты ақымақсыңдар ма? Рухта бастап, енді тәнмен кемелденесіңдер ме?» (Ғалатиялықтарға 3:3). Христиандар Иеміз үшін оған алғаш келген қағидалар бойынша ғана өмір сүре алады. Құтқарылу бір жолмен келеді, ал христиандық өмір басқа жолмен жүзеге асады деп ойлау рухани тұрғыдан ақылды емес.
Ғалатиялықтарға 3 және 4-тарауларда Пауыл Заңның істері кем дегенде төрт түрлі жағдаймен ығыстырылғанын көрсетеді:
Біріншіден, сенім Әбраһамның өмірінде Құдайдың жолы ретінде қалыптасқан болатын (Ғалатиялықтарға 3:6-14). Әбраһам Құдайға сенді, және бұл жеткілікті болды. Егер Әбраһам өзін ақтау үшін істерді қолдануға тырысса, ол Заңның қарғысына ұшырар еді, өйткені оны мінсіз сақтамаған болар еді. Керісінше, Пауыл Хабаққұқ 2:4-тен дәйексөз келтіреді: «Әділ адам сеніммен өмір сүреді».
Екіншіден, Заңды Құдайдың уәдесі ығыстырады (Ғалатиялықтарға 3:14-21). Егер сыйлық жай ғана уәде етілсе, онда оны еңбекпен табу мүмкін емес; әйтпесе уәде ешқандай мағына бермейді. Сол сияқты, Әбраһамға жай ғана бата келетін Тұқым уәде етілді. Төрт ғасырдан кейін Мұса арқылы келген Заң Құдайдың Әбраһамға берген уәдесін жойған жоқ; және христиандар да Құдайдың рақым арқылы уәде еткен құтқарылуының бенефициарлары болып табылады.
Үшіншіден, Заңды христиандық ұл болу мәртебесі ығыстырады. Заң бізге балаларға не істеу керек және не істемеу керек екенін үйрететін тәрбиеші сияқты болды, сонымен бірге біздің дұрыс істеуге қаншалықты әлсіз екенімізді ашты. «Бірақ сенім келгеннен кейін, біз енді тәрбиешінің астында емеспіз. Өйткені сендердің бәрің Мәсіх Исаға сену арқылы Құдайдың ұлдарысыңдар» (Ғалатиялықтарға 3:25-26). Ғалатиялықтарға 4:1-7 тармағы бұл ойды қайталайды: Құтқарылғандар ұл ретінде асырап алынады және Құдаймен жаңа, неғұрлым тығыз қарым-қатынасқа ие болады. Бұл Заңды сақтау арқылы табылмайды; ол біз Заңнан босатылған кезде келеді.
Төртіншіден, Заңды еркіндік қағидасы ығыстырады (Ғалатиялықтарға 4:21-31). Пауыл оқырмандарына Әбраһамның екі ұлы болғанын еске салады. Ысмайыл күң Хажардан туылды. Ысқақ, уәде етілген ұл, күң емес, еркін әйел, Әбраһамның әйелі Сарадан туылды. Күң Заңның құлдығын бейнелейді, ал Сара Құдайдың шынайы балалары еркіндікте тұрғанын көрсетеді. Сондықтан, христиандарды Заңның құлдығына қайтаратын кез келген қағида Құдай орнатқан мәртебеге тікелей қарсы келеді.
Алайда, Ғалатиялықтар заңды сақтау өмір салтына қызыға бастаған еді. Ескі Өсиет Заңының элементтері, мысалы, сүндеттелу (Ғалатиялықтарға 5:3) және әртүрлі күнтізбелік оқиғалар (Ғалатиялықтарға 4:10) өмір сүру міндеттемелері ретінде ұсынылды. Мүмкін, сенбілер, маусымдық мерекелер және т.б. сияқты оқиғалар, егер олар көбірек жетілуге әкелетін болса, орындалуы талап етілген шығар. Құдайдың Исраилдің батасы мен ләззаты үшін бұл ұлттық оқиғаларды қалай қамтамасыз еткенін бағалау бір басқа, ал бүгінгі күні Құдай қабылдауы үшін сол ережелерді талап ету мүлдем басқа нәрсе.
Бұл абсолютті шындық: Құдай бізден сенімде, қызметте және түсінікте өсуімізді күтеді. Рухани тұрғыдан жетілмегендер сынға алынады (Еврейлерге 5:11-12). Бірақ «Сен жақсы христиан екеніңді мынаны немесе ананы істеу арқылы дәлелдеуің керек» деу дұрыс емес. Егер бізді жетілген христиан деп санау үшін белгілі бір әрекеттер талап етілсе, онда біз Құдайдың емес, адамның идеялары жұмыс істеп тұрғанына сенімді бола аламыз.
Ғалатиядағы жалған мұғалімдер өз ілімдерін тартымды ету үшін қызықты стратегияны қолданды. Олар сенушілердің көпшілігін шеттетіп, тек бірнешеуінен тұратын элиталық топ құрды. Нәтижесінде, барлығы сол топқа кіргісі келді. «Олар сендерді шеттетіп, өздеріне ынталы болуларыңды қалайды» (Ғалатиялықтарға 4:17). Егер біз тек «ең жақсы және ең ақылды» адамдар қабылданатын шағын сенушілер топтарының қалыптасып жатқанын байқасақ, бұл әрдайым қандай да бір заңды элементтің жұмыс істеп тұрғанының белгісі болып табылады. Белгілі бір стандартқа жете алатындар қызықтырылады, ал жете алмайтындар немесе қаламайтындар мазақ етіледі. Біз өзімізге: «Мен христиандық жетістіктің қандай да бір жасанды деңгейіне жетуге тырысып жатырмын ба? Мен ықпалды сенушілердің қабылдауын іздеп жатырмын ба?» деп сұрай аламыз. Егер солай болса, онда біз Ғалатиялықтардың проблемаларына ұшырау қаупіндеміз.
Рақым Ізгі хабары ҚОЛДАНЫЛДЫ
Олай болса, рақымның шынайы ізгі хабары қандай? Жауап Пауылдың хатының соңғы тарауларында. 5-тараудағы екі негізгі сөз – «тұру» және «жүру». Пауыл алдымен Ғалатиялықтарды «Мәсіх бізді босатқан еркіндікте берік тұрыңдар» (Ғалатиялықтарға 5:1) деп жігерлендіреді. Ол сүндеттелуді және заңды сақтауды насихаттайтындарды Жаңа Өсиетте кездесетін ең қатал тілмен айыптайды. Бұл мұғалімдер Ғалатиялықтарды мазалап, олар қарызға батып, Мәсіхтен алыстап, рақымнан айырылып, мойынсұнудан кедергіге ұшырап жатқан еді (Ғалатиялықтарға 5:3-12). Бірақ шындық азат етеді. Рақым ізгі хабарын бағалайтын христиандар сол еркіндікте тұра алады, Құдай оларды Мәсіх арқылы толық қабылдайды.
Алайда, еркіндік тәннің қанағаттануына мүмкіндік болмауы керек. Сондықтан Пауыл келесі кезекте Ғалатиялықтарды Рухта жүруге және Оның жетекшілігінде болуға шақырды (Ғалатиялықтарға 5:16,18,25). Олардың «Рухта бастағанын» (Ғалатиялықтарға 3:3) еске түсіріңіз; енді Оның бақылауында күнделікті жүру арқылы үздіксіз ілгерілеу болуы керек еді.
Рух жетекшілік ететін өмір мен Рух тудыратын жеміс туралы көптеген егжей-тегжейлі зерттеулер жазылған. Мүмкін, Ғалатиялықтар сенген істер тек заңсыздықтың барлық түріне әкелетінін осы жерде атап өткен жеткілікті болар. Екінші жағынан, Киелі Рухпен күш алған сенушілер Құдайға да, адамға да ұнайтын христиандық қасиеттерді көрсетеді.
Бұл өз кезегінде, өз ізбасарлары туралы мақтану үшін басқаларға ықпал еткісі келген жалған мұғалімдердің элиталық көзқарасымен қатты қарама-қайшы келеді (Ғалатиялықтарға 6:12-13). Алайда, рақым ізгі хабарымен өмір сүре отырып, Ғалатиялықтар тәкаппар немесе қызғаншақ болмайды (Ғалатиялықтарға 5:26). Олар қателескен сенушілерді жұмсақтықпен және кішіпейілділікпен қалпына келтіруге тырысады (Ғалатиялықтарға 6:1-2). Олар өздерін жоғары санамайды, бірақ істей алатын кез келген қызметі үшін Иемізге алғыс айтады, Одан мақұлдау іздейді, басқалардан емес (Ғалатиялықтарға 6:3-4). Олар шешімдердің салдары болатынын түсінеді және өздерін сол салдардан жоғары деп санамайды. Олар өз қабілеттеріне қарай жомарт және көмекші болады (Ғалатиялықтарға 6:7-10).
Ғалатиялықтар үшін де, біз үшін де өзіміз бен басқаларға қатысты түпкілікті көзқарас Иеміз Иса Мәсіхтің айқышынан келеді. Онда біз өзіміздің ең жақсы күш-жігеріміздің толығымен сотталып, жойылғанын көреміз; біз қабылдансын үшін Мәсіх өлуі керек болды. Бірақ Оның өлімі біздің Құдаймен қабылдануымызды толығымен орнатты, сондықтан біз енді әлемнің мақұлдауын іздеудің қажеті жоқ. Бұл біздің өмір сүру тәсілімізге оң әсер етеді, өйткені сол «ереже», немесе өлшеу нұсқауы, онымен жүретіндерге бейбітшілік пен мейірімділік уәде етеді (Ғалатиялықтарға 6:16).
