Ең бірінші және ең ұлы өсиетті түсіну
Бір нәрсе «ең ұлы» болғанда, ол ең биік, ең үлкен, ең ұзын, ең маңызды, елеулі, ерекше немесе ең күшті нәрсе болуы мүмкін. «Ең ұлы» – «ұлы» сөзінің күшейтпелі шырайы. Жаңа Өсиеттегі грек сөзі «мегас» қазіргі ағылшын тілінде мегабайт сияқты сөздерге еніп кеткен, бұл компьютер жадындағы миллион байтты білдіреді; мегабакс – үлкен ақша сомасын білдіреді; және мегатонналық бомба – миллион тонна тротилдің жарылғыш күші бар ядролық бомбаны білдіреді.
Бұл сөздерді білу Заңды қайталау 6:4-5-тегі сөздерді бағалауға көмектеседі: «Тыңда, Исраил! Жаратқан Ие, біздің Құдайымыз, жалғыз Жаратқан Ие. Құдайың Жаратқан Иені бүкіл жүрегіңмен, бүкіл жаныңмен және бүкіл күшіңмен сүй»; және Леуіліктер 19:18: «Кек алмаңдар, өз халқыңның біреуіне өкпе сақтамаңдар, бірақ жақыныңды өзіңді сүйгендей сүй. Мен Жаратқан Иемін». Өз заманының діни жетекшілерімен пікірталаста біздің Иеміз Иса бұл сөздерді біріктіріп, нәтижесін «бірінші және ең ұлы өсиет» (Матай 22:38 NIV) және «ең маңыздысы» (Марқа 12:29), «екіншісі... оған ұқсас» (Матай 22:39) деп атады. Ол бұл сөздермен аяқтады: «Бұлардан артық өсиет жоқ» (Марқа 12:31). Бұл мега хабар! Біз оны түсінуге және қолдануға бар күшімізді салуымыз керек.
Исаның заманындағы кейбір яһудилер Шеманы күніне екі рет оқыды. Бұл Заңды қайталау 6:4-тегі алғашқы еврей сөзінен аталған дұға, ол «мұны тыңда» немесе «мұны түсін» дегенді білдіреді. Заңды қайталау 6:4-5-пен бірге, яһудилер Леуіліктер 19:18-ді Заңның негізгі қағидасы деп санады. Бүкіл Ескі Өсиеттің ілімі Құдайды сүю (Заңды қайталау 6:4-5) және жақынымызды сүю (Леуіліктер 19:18) арқылы өмір сүру нені білдіретінін ашады. Иса мұның шындық екенін анық айтты: «Бүкіл Заң мен Пайғамбарлар осы екі өсиетке негізделген» (Матай 22:40). Оның көп бөлігі емес, бәрі!
Сондықтан біз Құдайды барлық нәрсемізбен және бар болмысымызбен сүюіміз «мега» маңызды. Және мұны көрсетудің бір жолы – осы революциялық «ең ұлы» өсиетті күнделікті қарым-қатынасымызда өмірде қолдану. Құдай бізге жақын етіп берген адамдарды сүйгенімізде, Құдайға деген сүйіспеншілігіміз көрінеді. Олар біздің өмірімізде Исаны көруі керек.
Біз Құдайды сүйгенде және жақындарымызды сүйгенде, біз Құдайдың бізден қалағанын жай ғана орындаймыз. Дегенмен, біз мұны істегенде, куәліктің керемет, қарсы тұруға болмайтын толқыны – Киелі Рухтың конструктивті цунамиі – біз әсер ететін қауымдастықтарға таралып, ол тиген барлық нәрсені өзгертеді. Көрінбейтін Құдай жұмыс істеп жатқаны көрінеді.
«Ең ұлы» дегенді түсіну
Исаның яһуди жетекшілерімен қай өсиеттің ең ұлы екендігі туралы бірнеше рет сөйлескенін болжауға болады, өйткені Інжілдегі әңгімелерде айырмашылықтар бар (Лұқа 10:25-37; Марқа 12:28-34; Матай 22:34-40). Иса өзі бастан кешірген әрбір кездесудің артында рухани шайқас барын білді. Сондықтан, әрбір әңгімеде ол кездескен адамдарды Құдайға жақындатуға тырысты.
Кем дегенде бір дана, бірақ әлі сенбейтін мұғалімді Иса «Құдай Патшалығынан алыс емес» (Марқа 12:34) деп сипаттады. Ол өсиеттердің өзегін түсінді, бірақ әлі қайта туылмаған еді. Шеманы оқығанда, бұл мұғалім өзінің өмірі Құдайға деген күшті сүйіспеншілікпен, күнделікті қауымдастығында өмір сүру арқылы қозғалуы керек екенін мойындады. Оның жауабы Құдайдың көз алдында ғибадатхана ішіндегі дәстүрлерді жай ғана рәсімдік сақтаудан гөрі дұрысырақ болды.
Өсіп келе жатқан мәсіхшілер уақытының көп бөлігін Құдаймен қарым-қатынасын дамытуға жұмсайды. Бұл діни рәсімдердің ұсақ-түйектерін үнемі орындаудан жақсырақ. Таңқаларлығы, олар шіркеуде кеңірек қауымдастықтағыдан гөрі аз көрінуі мүмкін, бірақ Құдай олардың Онымен бірге екенін біледі. Иса Өзінің ізбасарларын адасқандар қауымдастығына Өзімен бірге келуге шақырғанда, оларды «адам аулаушылар» деп атады. Балықшылар ретінде олар балық бар жерге бармаса, тез арада жұмыссыз қалатынын білді (Матай 4:19-20; Лұқа 19:1-10). Жетілген мәсіхшілер адамдардың шіркеу бағдарламаларынан, музыкадан және қызметтерден маңыздырақ екенін және адамдарды сүю мұндай әрекеттерді орындаудан басым екенін түсінеді.
Біз «Патшалықта болу» мен «шіркеуде болу» арасындағы айырмашылықты түсінуіміз керек. Құдай біздің жүрегіміздің қайда екеніне қарайды, денелеріміздің қайда екеніне емес! Кейбір яһудилер көптеген ғибадатхана заңдарына алаңдап, Құдайға деген сүйіспеншілігін жоғалтқаны сияқты, кейбір мәсіхшілер де сүйіспеншіліктің орнына ортодоксияны алмастырады. Шіркеуге баруды Құдаймен жеке қарым-қатынасыңызды дамытудың орнына қоюдан сақ болыңыз.
Мен тұратын жерде үлкен евангелиялық насихаттан кейін, кейбір жергілікті пасторлар жаңа дінге келгендерді өз шіркеулеріндегі қызметтерге қатыстыра алмағандарына шағымданды. Олар не қате істегендерін ойлады. Мен жаңа сенушілердің өздерінің бақылау топтарында не істеп жатқанын сұрағанымда, олардың апта сайын үйлерде немесе кафелерде кездесіп, бір-бірі үшін дұға етіп, бірге Киелі кітапты оқып, шомылдыру рәсімін өткізіп, кейде нан бөліп жатқанын айтты. Мен бұл пасторларға шіркеуге бару мен Шіркеу болу арасындағы айырмашылықты түсінуге көмектесуге тырыстым (Ефестіктерге 2:19-22; 1 Петір 2:1-5,9; 1 Қорынттықтарға 3:16).
«Бірінші» дегенді түсіну
Бұл «бірінші» өсиеттің біз сүюіміз керек екенін айтатыны қызықты. Кез келген адам бұйрықпен сүйе ала ма? Сүйіспеншілікті мәжбүрлеу мүмкін емес, ол еркін өсуі керек деп жиі айтылады. Дегенмен, осы аяттарда Иса Өзінің шәкірттеріне олардың бірінші басымдығы Құдайды сүю болуы керек екенін айтты. Әрине, Ол қателесе алмайды! Ол оларға сүюді бұйырды!
Мұса Синай тауында Құдайды бетпе-бет көргеннен кейін, Исраил халқына Он өсиет, сонымен қатар Заңды қайталау 5-6-да жазылған түсініктеме берілді. Құдайдың оты Өз халқы арасында қасиетті қорқыныш тудырды (Заңды қайталау 5:5). Олар «терең қараңғылықты» сезінді, бұл олардың ішінде Құдай туралы жұмбақ сезімін қалдырды (Заңды қайталау 5:22-23). Құдай, әрине, белгілі болды, бірақ Құдайдың көп бөлігі әлі де танылуы керек еді. Сүйіспеншілік дұрыс жағдайларда өседі.
Құдайдың Өз еркі анық айтылды: «О, олардың жүректері Менен қорқуға және Менің барлық өсиеттерімді әрдайым сақтауға бейім болса еді, сонда оларға және олардың балаларына мәңгілікке жақсы болар еді!» (Заңды қайталау 5:29). Құдай Өз халқының Оны сүйгенін қалады, сонда Ол оларға қалағанындай көп бата бере алар еді. Мен бұл бүгінгі күні де шындық екеніне сенімдімін. Сүйіспеншілікті үйренуге болады. Құдайдың еркін орындау Құдайға деген дамып келе жатқан сүйіспеншілікті көрсетеді.
Бұл ең ұлы өсиеттің «бірінші» мағынасы – оның басқа барлық нәрседен бұрын тұруы (Матай 22:38). Ол негізгі, немесе ең жоғары дәрежедегі бірінші (грекше protos). Құдайды сүю – мәсіхшілер үшін ең маңызды міндет. Біз Құдайды шынайы сүйіп, сол сүйіспеншілікті басқа адамдарға білдіргенде, біз мәсіхшілік өмір сүреміз. Жетілген шәкірттер бұл өсиетті орындауға бұйырылғандықтан емес, қалағандықтан қабылдайды. Бұл ауыртпалық емес, бірақ біртіндеп автоматты болатын артықшылық. Біз Құдайды риза ету туралы ойлаудың қажеті жоқ. Біз Құдайдың не қалайтынын білеміз және оны қуанышпен орындаймыз!
Біз сенетін нәрсені көру
Бүкіл Ескі Өсиет Құдайды және жақынымызды сүю өмірінің нені білдіретініне кіріспе болып табылады (Леуіліктер 19:18). Ерлер мен әйелдерге деген сүйіспеншіліктің нақты көріністері Құдай үшін ғибадатханадағы көптеген мұқият ғибадат актілерінен гөрі маңызды, тіпті олар Оған бағытталған болса да. «Құдайды бүкіл жүрегіңмен... түсінігіңмен және... күшіңмен сүю, және жақыныңды өзіңді сүйгендей сүю барлық өртелетін құрбандықтар мен құрбандықтардан маңыздырақ» (Марқа 12:33).
Біздің теологиямызды не істегенімізбен жақсырақ көрсетеміз, айтқанымыздан әлдеқайда жақсы. Кез келген нәрсені айту оңай, бірақ оны істеу қиынырақ! Біздің «істегеніміз» құтқарылуымызды табады деген сөз емес. Құтқарылу әрқашан және тек Құдайдың бізге берген сыйы. Мәсіхшілік сүйіспеншілікті «істеу» – бұрыннан алынған құтқарылудың шынайы көрінісі. Ең ұлы өсиетке сену және онымен өмір сүру басқа Киелі жазба өсиеттерін екінші дәрежелі маңыздылыққа қалдырмайды. Керісінше, мұндай жетілу Құдайға деген сүйіспеншіліктің хош иісін барлық жерде және барлық нәрседе таратуға қабілетті. Жақын маңдағы көршілер оны жұтып, одан рухтанудан басқа амалы жоқ.
Біз неге сенетінімізді көрсететін басылған сенім мәлімдемесіндегі ұяшықты белгілеу оңай. Құдай туралы неге сенетінімізді жадынан, бос қағазға жазу қиынырақ. Құдайға деген сүйіспеншілігімізді көршілеріміз үшін жасаған игі істерімізде жарқырату ең қиын. Егер біреу біздің өмірімізді бірнеше күн бойы бейнеге түсірсе, көрермендер біздің істеген істерімізде мәсіхшілігімізді көрер ме еді (Жохан 13:34-35)?
Исаның екі бөлімді жауабы
Кейбір нәрселер бірге жақсы жұмыс істеуге арналған, сондықтан олар өздігінен жақсы жұмыс істемейді. Бұл екі бөлімді «ең ұлы өсиетке» – Құдайды сүю және жақыныңды өзіңді сүйгендей сүюге қатысты. Мен 30 жылдан астам уақыт бойы «Шіркеудің ең жоғары міндеті – әлемді евангелизациялау» деген ұранмен миссионерлік топпен қызмет еттім. Бірақ бүгінде мен бұл ұранның дұрыс емес деп ойлаймын! Менің ойымша, ол былай деуі керек: «Шіркеудің ең жоғары міндеті – Құдайды жүрекпен, жанмен, ақылмен және күшпен сүю, және мұны әлемді евангелизациялау арқылы көрсету».
Күнәкарларға Құдайдың сүйіспеншілігін Иса Мәсіхтің Інжілін олармен бөлісуден артық ешқандай жолмен көрсете алмайсың. Бірақ евангелизация, жақсы нәрсе болса да, басты нәрсе емес. Басты нәрсе – Құдайды сүю. Евангелизация – бұдан туындайтын артықшылық. Құдай біздің ең алдымен Онымен қарым-қатынасымызға назар аударуымызды қалайды, Оған қызмет етуге емес. Екіншісі біріншіден, табиғаттан тыс түрде өседі.
Өзімізге деген жеке қамқорлығымызды басқа адамдарға да көрсетуіміз керек. Ең ұлы өсиет – біздің назарымызды әрқашан болуы керек жерде ұстау туралы. Егер біз Құдайды дұрыс сүйсек, жақынымызды да дұрыс сүйеміз. Менің ойымша, Құдай біздің өмірімізді бақылап, былай дейді: «Мәсіхші, сен Менің Сөзімнің ең ұлы стандартымен өмір сүргенде – Мені шынымен сүйіп, содан кейін сол сүйіспеншілікті көршілеріңе таратуға мүмкіндік бергенде, Мен үшін өте керемет көрінесің. Біз бірге әлемді өзгертеміз».
