Иса шынымен Құдай ма?
Латын Америкасы, Африка, Еуропа және Солтүстік Америка бойынша Мәсіхтің тұлғасы мен Үшбірлік ілімі үнемі шабуылға ұшырауда. Бүгінде, бұрынғыдан да көбірек, белгісіз христиандық топқа немесе миссионерлік бейтаныс адамға кездескенде қойылатын маңызды сұрақ: «Сіз Мәсіхтің тұлғасы, Құдайдың мәңгілік Ұлы туралы неге сенесіз?»
Ұл, Әкемен тең
Бұл сұрақтың бірінші бөлігі: «Сіз Исаның Құдайдың ерекше Ұлы, Әкемен тең, және Оның Құдай Ұлы, ғаламның Жаратушысы екеніне сенесіз бе?» болуы мүмкін. Жаңа Өсиеттің төрт күшті тарауы Мәсіхтің Құдайдың Ұлы ретіндегі толық, жаратушылық құдайлығына куәлік етеді: Жохан 1, Қолостықтарға 1, Еврейлерге 1 және Аян 1. Бұл тараулар Мәсіхті Құдай болған және барлық нәрсені жаратқан «Сөз» ретінде атайды (Жохан 1:1-3; Қолостықтарға 1:16; Еврейлерге 1:2). Бұл төрт тараудан басқа, көптеген басқа Киелі Жазбалар Оған ерекше куәліктер береді. Жохан 10:30-да Иса Өзі: «Мен және Әке бірміз» деп жариялады. Пауыл «біздің ұлы Құдайымыз бен Құтқарушымыз Иса Мәсіхтің даңқына» сілтеме жасайды (Титке 2:13 NASB).
Ескі Өсиет Мәсіхтің құдайлығы туралы не айтады? Ишая 9:6 Иеміз Исаның құдіретті Құдай екенін жариялайды: «Өйткені бізге бала туылады, бізге Ұл беріледі... және Оның есімі... Құдіретті Құдай деп аталады.» Бұл Құдіретті Құдай Заңды қайталау 10:17-де «Иелердің Иесі... құдіретті және қорқынышты Құдай» деп аталады. Еремия 32:18 осы Құдіретті Құдайдың есімі Ехоба екенін одан әрі айтады: «О, ұлы және құдіретті Құдай. Әскерлердің Иесі (Ехоба) – Оның есімі.» Ешуа 22:22 де солай айтады.
Біртүрлі, кейбіреулер Исаның Ескі Өсиеттегі Ехоба және Құдіретті Құдай болғанымен келіседі, бірақ содан кейін олар «Құдіретті Құдай» «Құдіретті Құдаймен» бірдей емес дейді. Басқаша айтқанда, олар Исаның құдіретті Құдай екенін, бірақ Құдіретті Құдай емес екенін айтады. Көптеген Киелі Жазбалар бұл дәлелге Құдіретті Құдайдың есімі Ехоба екенін анық айту арқылы жауап береді. Мысалы, Жаратылыс 17:1-де: «Жаратқан Ие (Ехоба) Ыбырамға көрініп, оған: «Мен Құдіретті Құдаймын; Менің алдымда жүр, және мінсіз бол» деді.» Жаратқан Ие кейінірек Мұсаға көрінгенде, Ол: «Мен Ыбырайымға, Ысқаққа және Жақыпқа Құдіретті Құдай ретінде көріндім, бірақ Менің Жаратқан Ие (Ехоба) деген есіміммен Өзімді оларға танытпадым» деді. Забуршы Құдайдың әртүрлі есімдерін байланыстырады: «Ең Жоғарының панасында тұратын адам Құдіреттінің көлеңкесінде тұрады. Мен Жаратқан Иеге: «менің панам және менің қамалым, мен сенетін Құдайым» деймін.» Шындық мынада: бұл Ескі Өсиеттегі барлық есімдер бір Құдайға – Құдіреттіге, Құдіреттіге, Менмінге, Ехобаға және Құдайға сілтеме жасайды – және Иса осы Құдай (Забур 45:6; Ишая 9:6; Аян 1:10-18). Ол Құдіретті Жаратушы Құдай, Құдай Ұлы, Әкемен және Киелі Рухпен Құдайлықтың құпиясында тең.
Біз бұл құпияны түсінуіміз керек деп күтілмейді, бірақ оны Құдай Сөзіне сеніммен қабылдауымыз қажет.
Құдайдың Ұлы мәңгіліктен
Біздің сұрағымыздың тағы бір маңызды бөлігі: «Әке мен Ұл арасындағы қарым-қатынас мәңгілік пе, әлде ол Бәйтлехемде басталды ма, Еврейлерге 1:5-те «Сен Менің Ұлымсың, бүгін Мен Сені тудырдым» дегенде солай көрінеді ме?» Біріншіден, Жохан 1:14-ке назар аударыңыз: «Сөз тән болып, арамызда тұрды, және біз Оның даңқын, Әкеден жалғыз туылғанның даңқын көрдік, рақым мен шындыққа толы.» Иеміз Исаның тәнмен көрсеткен құдайлық даңқы Оның Әкемен мәңгіліктен болған даңқы еді. Тағы да Жохан 17:24-те Ұл Әкеге: «Сен Мені әлемнің негізі қаланғанға дейін сүйдің» дейді. Ол Әке мен Ұл арасындағы мәңгілік сүйіспеншілік туралы айтып тұрды.
Барлық шынайы сүйіспеншілік осы жерден басталады – осы мәңгілік сілтеме нүктесінен: «Өйткені Құдай әлемді сондай қатты сүйгендіктен, Өзінің жалғыз туған Ұлын берді» (Жохан 3:16). Құдайдың әлемге деген сүйіспеншілігі Оның жалғыз Ұлын беруімен өлшенеді – әлемге жіберілгенге дейін Ұл болғанды.
Төртінші сілтеме жүзімдік туралы мысалда: «Оның жіберетін тағы бір сүйікті ұлы бар еді: ол оны ең соңында оларға жіберіп: «Олар менің ұлымды құрметтейді» деді» (Марқа 12:6). Бұл мысалда жүзімдіктің иесі Құдай Әкенің бейнесі. Иесі өзінің жалғыз ұлын жүзімдікке жібергенде, бұл Әкенің Өз жалғыз Ұлын әлемге жібергені сияқты. Анық, Иеміз Иса әлемге келгенге дейін Әкемен Ұл қарым-қатынасын иемденген.
Қорытындылай келе, Иеміз Иса Ұл болды: әлемге келгенге дейін; әлемнің негізі қаланғанға дейін; ғалам жаратылғанға дейін (Еврейлерге 1:3); мәңгіліктен – Әкенің қойнында тұрған (Жохан 1:18). Бұны жоққа шығарған адам Інжілдің күшін кемітеді, шынайы сүйіспеншіліктің мәңгілік сілтеме нүктесіне шабуыл жасайды және Құдай Ұлының даңқын бұлыңғырлатады.
Адам және Мәсіх ретіндегі Ұл
Бірақ бұрын айтылған Еврейлерге 1:5 аяты туралы не айтуға болады: «Сен Менің Ұлымсың, бүгін Мен Сені тудырдым»? Біріншіден, бұл Ескі Өсиеттен алынған дәйексөз Жаңа Өсиеттің тағы екі жерінде кездесетінін ескеріңіз: Еврейлерге 5:5 және Елшілердің істері 13:33. Ол Еврейлерге 1:5-те Иеміздің туылуына қатысты қолданылса да, Елшілердің істері 13:33-те Оның қайта тірілуіне, ал Еврейлерге 5:5-те Оның даңқталуына қатысты қолданылады. Иса қайта тірілгенге немесе даңқталғанға дейін Ұл болмады ма? Әрине, жоқ.
Олай болса, бұл аяттардың шынайы мағынасы қандай? Забур 2:7, бұл мәлімдеме алғаш рет кездесетін жер, оны Мәсіхке қатысты қолданады. Мәсіх адам болып туылғанда, Ехобаға Ұл ретінде осы ерекше қарым-қатынасты қабылдайды. Құдайлық табиғатында мәңгілік Ұл ретінде бұрыннан бар болған Иеміз Иса туылған кезде адам ретінде осы ерекше Мәсіхтік қарым-қатынасқа енді. Оның қайта тірілуі мен даңқталуы Оның шынымен де Мәсіх, Құдайдың Ұлы екенін одан әрі растады.
Жердегі кемелді адам ретінде Иеміз Иса Әкесіне бағынышты болды. Адам ретінде Ол Өз Әкесінің Өзінен ұлырақ, басымдылық пен билікте ұлырақ екенін мойындады. Сондықтан Ол Жохан 14:28-де: «Әке Менен ұлырақ» деді. Және тағы да, Жохан 10:29-да Ол: «Оларды Маған берген Менің Әкем бәрінен ұлырақ» деді. Кемелді адам ретінде Иса Өз Әкесіне бағынышты болды және Оның үстемдігін мойындады. Адам болғанда, Ол құлдың орнын алып, біз үшін өлімге, тіпті айқыш өліміне дейін мойынсұнды (Філіпіліктерге 2:6-8). Дегенмен Ол бір сәтке де мәңгілік Ұл, ғаламның Жаратушысы болуды тоқтатқан жоқ. Ғалилея теңізіндегі сулар толқындағанда, Ол оларды «Тыныштал, тыныш бол» (Марқа 4:39) деп тыныштандырды. Тәнге ену құпиясы осындай.
Азап шеккен және азғырылған, бірақ күнәсіз
Ешқашан Құдай болуды тоқтатпаса да, Иса күнәдан басқа барлық жағынан адам болды (Еврейлерге 4:15). Аш болғанда, Оған тамақ қажет болды; шөлдегенде, Ол су сұрады; шаршағанда, Ол ұйықтап қалды; азғырылғанда, Ол азап шекті. Оның азаптары өте шынайы болды: «Ол азғырылғанда азап шекті» (Еврейлерге 2:18) біз ешқашан білмейтіндей. Ол күнә жасай алар ма еді? Жоқ! Оның Тұлғасының бірлігінде – кемелді Құдай және кемелді адам – Ол күнә жасай алмады. Дегенмен Ол азғыруға қарсы тұруда азап шекті (Матай 4:1-11; Лұқа 4:1-13).
Кейде алтын сияқты бағалы металдың сынақтан – мысалы, өте жоғары температурадан – өткенде, оның шынымен де сондай металл екенін дәлелдейтін мысал келтіріледі. Сол сияқты, сынақ Исаның кім екенін дәлелдеді. Бірақ металдан айырмашылығы, Иемізде адамдық сезімдер болды. Ол әрбір сынақ пен қиындықты сезінді және оларға қарсы тұруда азап шекті. Еврейлерге 5:7-де айтылғандай: «Оның тән күндерінде... Ол өлімнен құтқара алатынға қатты айқаймен және көз жасымен дұғалар мен өтініштер айтты, және Ол тақуалығы үшін тыңдалды.»
Оның азаптары шынайы болды. Дегенмен, Ол сәтсіздікке ұшырай алмады. Азаптар тек Оның қасиетті табиғатын көрсетті. Ол туылғанда, періште Мәриямға оның «қасиетті ұрпағы Құдайдың Ұлы деп аталады» (Лұқа 1:35) деді. Бізден немесе тіпті кінәсіз жаратылған Адамнан айырмашылығы, Иса жүкті болған сәттен бастап қасиетті болды. «Онда күнә жоқ,» деп жазды Жохан (1 Жохан 3:5). Петр Оның «ешқандай күнә жасамаған» (1 Петр 2:22) адам екенін айтты. Ал Пауылдың куәлігі Оның «күнәні білмеген» (2 Қорынттықтарға 5:21) адам екенін көрсетті.
Табынуға шақыру
Біз Исаны мәңгілік Ұл ретінде көргенде – Өз Құдайлық даңқын тастап, адам болуға және біз үшін айқышқа барып, онда біздің күнәміздің жүгі астында азап шегуге дайын болғанда – біз басымызды иіп, табынамыз. Мәсіхтің тұлғасына қатысты бұл шындық Інжілдің өзегінде – мәңгілік Ұл, Жаратушы, тәнге енген Құдай, кемелді күнәсіз, азап шеккен және азғырылған Бас діни қызметкер. Мұның бәрін кім түсіне алады? Ешқайсымыз. Бірақ Оған сүйіспеншілікке толы жүректермен табынудан кім бас тарта алады?
