Ғасырлар бойы Құдай Патшалығы
«Патша», «сұлтан», «император» немесе «егемен» сияқты сөздерді естігенде ойыңызға не келеді? Бұл сөздер билеушіні немесе белгілі бір елді немесе халықты билейтін адамды білдіретін ортақ мағынаға ие.
Киелі кітапта «Құдай патшалығы» деген сөз тіркесі билікпен және басқарумен байланысты. Онда біз Құдайдың екі жолмен билік ететінін көреміз. Біріншісі Құдайдың барлық нәрсеге деген абсолютті билігін көрсетеді. Жаратушы ретінде Ол тарих бойындағы барлық оқиғаларды бақылайды, және сайып келгенде, барлық нәрсе Оның еркін немесе кеңесін орындау үшін бірге жұмыс істейді. Ол Өзінің жаратылыстарына өз еркін шектеулі түрде жүзеге асыруға мүмкіндік береді, бірақ Ол абсолютті бақылауға ие. Екіншісі Құдайдың Өзінің азаматтарын тікелей басқаруын көрсетеді. Бұл «теократия» деп аталады, «тео» Құдайды, ал «кратия» «билік» дегенді білдіреді. Керісінше, «демократия» «халық билігі» дегенді білдіреді. Біз Киелі кітапта Құдайдың теократиялық билігінің жеті кезеңін қадағалай аламыз. Оларды бірге қарастырайық.
1-кезең: Адам бақта
Киелі кітаптың алғашқы тарауларында біз Құдайдың адамзатты жаратқаны және оларға: «Өсіңдер де көбейіңдер, жер бетін толтырыңдар да оны бағындырыңдар, теңіз балықтарына, аспан құстарына және жер бетінде қозғалатын әрбір тірі жанға билік етіңдер» (Жаратылыс 1:28 ESV) деп бата бергені туралы оқимыз. Құдайдың теократиялық билігінің бірінші кезеңі Едем бағында пайда болды, онда Құдай Адамды Өзінің өкілі ретінде барлық жаратылысты билеуге қойды. Өкінішке орай, бұл бірінші билеуші, Адам, Құдайға бағынбаған кезде сәтсіздікке ұшырап, жаратылысқа деген билігін жоғалтты (Жаратылыс 3). Содан кейін Құдай Адам жоғалтқанды қалпына келтіру үшін келетін басқа Билеуші туралы уәде берді (15-тармақ).
2-кезең: Нұх топан судан кейін
Нұхтың оқиғасында біз жаңа бастаманы көреміз, оның күніндегі топан су оны мен оның отбасынан басқа барлық адамзатты жойғаннан кейін. Құдай Нұхты басқа жаратылыстарға билеуші етіп тағайындады (9:2-4) және оған кісі өлтірушілерді жазалауға билік берді (5-6-тармақтар). Алайда, Нұх өзін билеуде сәтсіздікке ұшырады, және ол «мас болып, шатырында жалаңаш жатты» (21-тармақ). Одан кейін көптеген билеушілер келді, және олардың патшалықтары әділетсіздік пен зорлық-зомбылықпен бүлінді. Адамзат Хауаға уәде етілген сол кемел Билеушіні аңсауды жалғастырды.
3-кезең: Исраил балалары
Адамзат Құдайдан алыстағанда, Ол Өзінің теократиялық билігін сол халыққа орнату арқылы Өзінің билігін бір халық арқылы көрсетуді шешті (Мысырдан шығу 15:18). Құдай Ыбырайымдағы Исраил балаларын таңдады (Жаратылыс 12; 21:12). Олар Мысырда құл болғанда, Ол оларды Өзінің әскері болу үшін құлдықтан босатты (Заңды қайталау 7:6-8 қараңыз), оларды Қанахан жерінен күнәні жою үшін пайдаланды. Сондықтан біз сол құлдардың «Исраил әскері» (14:19) болғаны туралы оқимыз. Олардың Патшасы ретінде Құдай оларға өмірлерін басқару үшін заң берді, және Ол оларға Өзінің араларында тұруы үшін шатыр салуды нұсқады.
Исраил балалары Мұсаның, Ешуаның және одан кейін өмір сүрген ақсақалдардың кезінде Құдайға қызмет етті (Билер 2:7). Алайда, олар билер кезінде адаса бастады, біртіндеп нашарлап, ақыры Құдай патшалығын қабылдамай, патша талап етті. Олар Самуилге: «Енді бізге барлық халықтар сияқты бізді соттайтын патша тағайында» (1 Самуил 8:5) деді. Халықтың талабына жауап ретінде Құдай Өзінің пайғамбары Самуилге: «Халықтың айтқандарының бәріне бағын, өйткені олар сені емес, Мені өздеріне патша болудан бас тартты» (7-тармақ) деді. Нәтижесінде, Құдай оларға өз қалаулары бойынша Саулды патша етіп берді. Саул кейіннен сәтсіздігі үшін қабылданбады (Елшілердің істері 13:21-22).
4-кезең: Дәуіттің патшалығы
Құдайдың бастапқы жоспары Патшаның Яһуда руынан шығуы болды (1 Шежіре 5:2; Жаратылыс 49:10). Сәйкесінше, Ол Өз халқына Дәуітті патша етіп берді, Құдай патшалығының жаңа кезеңін бастау үшін. Дәуіт пен оның ұрпақтарының билік ету дәуірінде біз «Жаратқан Иенің патшалығы» (1 Шежіре 28:5) және «Жаратқан Иенің тағы» (29:23) туралы оқимыз, өйткені Құдай сол патшалар арқылы билік етті. Дәуіт мұны: «Сенікі, уа, Жаратқан Ие, ұлылық пен күш, даңқ пен жеңіс, және ұлылық, өйткені көктегі және жердегі барлық нәрсе Сенікі. Патшалық Сенікі, уа, Жаратқан Ие, және Сен бәрінен жоғары көтерілгенсің. Байлық та, құрмет те Сенен келеді, және Сен бәрін билейсің. Сенің қолыңда күш пен құдірет бар, және Сенің қолыңда бәрін ұлы ету және күш беру бар» (11-12-тармақтар) дегенде түсінді.
Бұл кезеңде Сүлейменнің билігінің алғашқы жылдары Иеміз Исаның болашақ патшалығының әлсіз бейнесі болды. Бірақ, Дәуіттің ұлы Сүлейменнен бастап, біз патшалардың бірінен соң бірі сәтсіздікке ұшырағанын көреміз, ақыры Құдай халықты Бабыл тұтқыны арқылы жазалады.
5-кезең: Иса, яһудилердің Патшасы
Жаңа Өсиеттің алғашқы аяты Патшаны Оның шежіресін белгілеу арқылы жариялайды: «Иса Мәсіхтің, Дәуіттің ұлының, Ыбырайымның ұлының шежіре кітабы» (Матай 1:1). Матай әдетте «Патшаның Інжілі» деп аталады, өйткені ол Иеміз Исаның патшалығының әртүрлі аспектілерін қамтиды. Біз Оның шежіресі (Матай 1), Оның туылуы үшін пайда болған ерекше жұлдыз (Матай 2) және патшалықты жариялаған Оның алдындағы: Шомылдырушы Жохан (Матай 3:2) туралы оқимыз. Шынайы Патша ретінде Иса Киелі Рухпен майланды (16-17-тармақтар), Ескі Өсиеттегі патшалар сияқты маймен емес.
Таудағы уағызда Иеміз Иса патшалықтың принциптерін уағыздады (Матай 5–7). Кейіннен Оның шәкірттері патшалықтың ізгі хабарын таратты (10:5-7). Иеміз сонымен қатар ауруға, табиғатқа, жын-шайтандарға және тіпті өлімге қарсы үстемдігін растау үшін көптеген кереметтер жасады, бұл Оның Ескі Өсиетте уәде етілген Патша екенін растады (Ишая 35:5-6, 42:6-7).
Патшалықты орнатудың маңызды шарттары халықтың естуі және тәубе етуі болды (Матай 3:1-12, 4:17,23, 10:5-7, 11:12-14). Тәубе етудің орнына, яһуди басшылары Иеміз Исаны Бейелзебұл арқылы жын-шайтандарды қуды деп айыптады (12:24), және бұл оларды Киелі Рухқа қарсы сөйлеген кешірілмес күнәға салды (32-тармақ). Бұл олардың Исаны Патша ретінде қабылдамауын түпкілікті жариялау болды.
6-кезең: Құпия патшалық
Яһудилер өз Патшасынан бас тартқаннан кейін, Иеміз Өзінің шәкірттеріне «көк патшалығының құпияларын» (Матай 13:11) жариялады. Иеміз Матай 13-те айтқан мысалдар бізге Оның бүгінгі патшалығының жақсы суреттерін береді. Бұл мысалдардан біз Патшаның көзбен көрінбейтінін, бірақ Оның азаматтарының әлі де Оған еріп жүргенін қорытындылай аламыз (28:18-20).
Бұл патшалықтың ауқымы Исраил халқымен шектелмей, бүкіл әлемді қамтиды. Сондықтан біз Иеміздің мысалдардың бірін түсіндіргенінде: «егістік – әлем» (13:38) деп оқимыз. Сонымен қатар, патшалықтың бұл кезеңі Құдайдың ұзақ шыдамдылығымен сипатталады, сондықтан біз патшалықтағы зұлымдық пен зұлымдық жасаушылар туралы оқимыз (24,30-33-тармақтар).
Шіркеу мен Құдай патшалығы арасындағы айырмашылықты ескеріңіз. Құдай патшалығы өзінің қазіргі құпия кезеңінде Исаны Иеміз деп мәлімдейтін әрбір адамды, тіпті шынайы сенушілер емес адамдарды да қамтиды. Бұған мәсіхшімін деп мәлімдейтін әрбір адам, соның ішінде зұлымдық жасаушылар да кіреді. Екінші жағынан, шынайы Шіркеу тек шынайы сенушілерді қамтиды – олардың өмірі Исаның олардың Иеміз екенін растайды. Біз Шіркеу Құдай патшалығының бір бөлігі деп айта аламыз, бірақ Құдай патшалығы шынайы Құдай Шіркеуінде жоқ басқаларды да қамтиды.
7-кезең: Сөзбе-сөз патшалық
Бұл Иса әлемді билеуге келетін және Құдайдың басынан бастап ойында болған шынайы теократиялық билікті орнататын болашақ кезең. Оның патшалығы бүкіл жер беті үшін азап кезеңімен алдын ала болады (Матай 24–25).
Құдайдың сүйікті Ұлының патшалығы
Біз бәріміз Ібілістің құлдары болып туыламыз және оның билігінде өмір сүреміз. Біз сеніммен келіп, Иеміз Исаға сенгенде, елшінің жазғанын тамашалаймыз:
Ол бізді қараңғылық билігінен құтқарып, Өзінің сүйікті Ұлының патшалығына ауыстырды (Қолостықтарға 1:13). Бұл өзгерісті азаматтықтың өзгеруі немесе жақсы өмірге өту деп атауға болады. Сіз бұл өзгерісті бастан кешірдіңіз бе? Егер жоқ болса, кеш болмай тұрып, қазір уақыт келді.
Никодимнің Исаға: «Сен Құдайдан келген ұстазсың» деген сөзінде оның патшалықты көрмегені және Иеміздің кім екенін, Оның Патша екенін шынымен білмегенінің дәлелі бар. Құдай патшалығы сол жерде болды, бірақ ол оны көрмеді, сондықтан Иеміз оның Құдай патшалығына қатысуы немесе тіпті оны көруі үшін қажетті нәрсені айтты:
Егер кімде-кім қайта туылмаса, ол Құдай патшалығын көре алмайды
және,
Егер кімде-кім судан және Рухтан туылмаса, ол Құдай патшалығына кіре алмайды (Жохан 3:3,5 JND).
—Хендрик Л. Хейкооп, «Жохан 3» (бейімделген)
