МӘСІХ: Қызметші ретінде
«Адам Ұлы да қызмет етуге емес, қызмет көрсетуге және көптеген адамдар үшін Өз өмірін төлем ретінде беруге келді». Марқа 10:45
Марқа өзінің Інжілін Иеміз Исаның адамзатқа «Құдай Патшалығын жариялағанын» көрсету үшін жазды (Марқа 1:15 NIV). Бұл патшалыққа қатысу үшін адамдар Құдаймен екі жолмен ынтымақтасуы керек. Біріншіден, біз «тәубе етуіміз» керек – Исаны патшамыз деп танып, Оған өмірімізде билік беру арқылы ішкі дүниемізді өзгертуіміз керек. Содан кейін біз «Ізгі хабарға сенуіміз» керек – өзімізді Құдайдың радикалды шәкірттері ретінде өмір сүруге арнап, қандай шығын болса да Исаға еруіміз керек. Біз мұны Оның бізге Өз өмірін беру арқылы бірінші қызмет еткенін біле отырып жасаймыз (Марқа 10:45).
Иса бұл жерде өмір сүргеннен бері адамдар Оған жауап берді. Кейбір ерлер мен әйелдер Құдайдың егеменді билігі астында қызмет ету үшін әдейі өмір сүреді. Басқалары өз ережелерімен өмір сүреді және өздері таңдаған жолмен жүреді.
Иса бастаған патшалық бүкіл әлемде бар. Исаның патшалығы өсіп келеді, дегенмен оның жер бетінде өзінің физикалық орны жоқ. Оған жердегі төлқұжаттар немесе шекаралық бақылаулар қажет емес. Исаның патшалығындағылар Оған мойынсұнушылықпен өмір сүреді. Бұл біздің Құдай берген параметрлер мен құндылықтарды қабылдағанымызды білдіреді. Құдай біздің жүрегіміз бен ақыл-ойымызды басқарады. Біз мұны күнделікті өмірімізде Исаға көбірек ұқсау арқылы көрсетеміз. Ол «көрінбейтін Құдайдың бейнесі» (Қолостықтарға 1:15; 2:9-10). Біздің ақыл-ойымыз патшалық ақыл-ойға айналғандықтан, біз әрқашан бізді жаратқан Құдайымызды қуантуды ойлаймыз. Біз Ол бізді қандай етіп жаратқысы келсе, сондай болуға тырысамыз.
Иса шақырады, біз Оған ереміз, дәл Онымен бірге өмір сүрген шәкірттер сияқты (Марқа 1:17-20). Исаның Өзі қызмет ету және беру үшін өмір сүрді (Марқа 10:45). Оның патшалығында бүгінгі христиан шәкірттері өздерін Ұстаздарына үздіксіз бағындырады.
Бір қарағанда, Патша Исаның Өз мақсатын қызметшінің рөлі мен орнында болу деп сипаттауы біртүрлі көрінеді. Неге монархтың, билеушінің немесе көшбасшының рөлі емес? Марқа 10:45 көптеген адамдар үшін бұл Інжілдегі негізгі аят болып саналады: «Өйткені Адам Ұлы да қызмет етуге емес, қызмет көрсетуге және көптеген адамдар үшін Өз өмірін төлем ретінде беруге келді». Барлық Киелі кітапты зерттеудегідей, бұл аятты қоршаған аяттармен және бүкіл кітаптың жалпы бағытымен байланысты түсіну керек. Біз оны дұрыс түсінгенде ғана оны күнделікті өмірімізге сәтті қолдана аламыз.
The Macmillan School Dictionary (Оксфорд, '04) қызметшіні «басқа біреуге жұмыс істеуге жалдаған адам, әсіресе үй шаруашылығын атқаратын адам» деп сипаттайды. Қызметші – «басқа біреудің үйінде тамақ пісіру, тазалау және басқа жұмыстарды істеу жұмысы бар адам». Африкада және басқа жерлерде бүгінгі күні қызметшілерге үй қызметшілері, тазалаушылар, қақпа күзетшілері, көлік жүргізушілері, тапсырма орындаушылар және т.б. жатады. «Қызметші» және «қызмет ету» (Марқа 10:43,45) сөздері «шіркеу диакондары» дегенді білдіретін грек сөзінен шыққан. Ол мынаны білдіреді: қызмет ететін, қызметші, іс жүзінде құл ретінде қызмет ететін адам; жай ғана айтылғанды орындайтын адам; мойындалған Ұстаздың алдында бағынышты түрде қызмет ететін адам. Мұндай қызметшілер нағыз шіркеу басшылары болып табылады. Иса Өз миссиясын осылай сипаттады.
Марқадан біз Иса Мәсіх туралы Қызметші ретінде үш нәрсені білеміз. Біз Оның ізбасарларымыз деп мәлімдегендіктен, бұл қасиеттер біздің қызметімізде айқын көрінуі керек.
1. Иса Өз өмірі үшін белгіленген бағытты таңдады.
Иса қызметші боламын деп шешті. Ол қызметші болуды таңдады. Шын мәнінде, Ол Ескі Өсиеттегі Ишая пайғамбарлықтарының қызметшісі. (Ишая 42:1-9; Матай 12:17-21; Ишая 49:1-13; 50:4-11; 52:13-53:12; Марқа 9:31-32).
Марқа 10:45-тегі сөздерді айтпас бұрын, Иса үшінші рет айқышқа бару туралы айтты (Марқа 8:31; 9:31; 10:33-34). Біздің мәтінімізде Ол «қызмет етуге және көптеген адамдар үшін Өз өмірін төлем ретінде беруге» келді делінген. Иса Өз өмірінің қайда бара жатқанын білді. Ол Әкесін не қуантатынын білді (1:10-11). Ол қызмет етуді және беруді жалғастыруы керек еді. Иса Өзін қуанту үшін өмір сүрген жоқ. Ол аспандағы Әкесін қуанту үшін өмір сүрді – және қайтыс болды. Қызметші Ұстазға 100 пайыз қызмет етеді.
Мен Хартумда шіркеуіміздің шағын тобымен құстарды бақылауға баратынмын. Екі судандық қайықшы бізді Көк Нілдегі Қолтырауын аралына есіп апаратын. Өзеннің қатты ағысы қайықты аралдан төмен қарай сүйреп әкететін. Мұның болатынын білген дана қайықшылар арал жағалауында өзеннің жоғары жағына қарай бағыт алды. Біз түсіп, жағаға шыққаннан кейін, олар қайықты ағысқа қарсы аралдың жоғарғы жағына қарай мұқият тартты. Содан кейін олар бірнеше сағаттан кейін кері жолға дайын болды. Өз өміріңнің бағытын белгілеу, алдыңда тұрған жағдайларды ескеру – жақсы қызметшіліктің белгісі.
2. Иса Құдайдың еркін орындаудың толық құнын өз еркімен төледі.
«Төлем» (Марқа 10:45) сөзі Исаның заманында құлды немесе тұтқынды босату үшін төленген ақшаны білдірген. Судандағы Кобер немесе Омдурман түрмелерінен ер немесе әйел тұтқындарды толық жазасын өтегеннен кейін босату үшін отбасы мен достарының «қан ақшасын» жинап төлеу дәстүрі осыған ұқсас.
Иса Әкесінің Өз өміріне қатысты еркін орындау үшін жоғары баға төлейтінін білді. Азап шегу, қабылданбау, сатқындыққа ұшырау, мазақтау, түкіру, қамшылау және өлтіру – Иса шәкірттеріне Өзінің төлеуге тура келетін кейбір төлемдері туралы ескерткен (Марқа 8:31; 9:31; 10:34). Бізге қызмет ету Исаға қымбатқа түсті.
Марқа 8:34-те Иса шәкірттеріне және үлкен топқа: «Егер кімде-кім Менің артымнан ергісі келсе, ол өзінен бас тартып, айқышын алып, Маған ерсін» деді. «Керек» деген сөз міндетті, парыз дегенді білдіреді. Бұл қызметші Исаға дұрыс қызмет еткісі келетін барлық ерлер мен әйелдер үшін қажет.
Гефсиманияда тұтқындалып, айқышқа керілмес бұрын, Иса Өз айқышы туралы ойлады. Ол «қатты қайғырды», «мазасызданды» және «қайғыға батты» (Марқа 14:33-34). Дегенмен, қажет болған жағдайда қызмет етуге деген табандылығы бас тарту азғыруын жеңді. Иса Әкесіне: «Дегенмен, Менің қалауым емес, Сенің қалауың болсын» деді (Марқа 14:36).
Дональд Инглиштің айтуынша, Исаның жердегі өмірінің соңы бүгінгі шәкірт болғысы келетіндер үшін үлкен сынақ: «Ол өлім жолымен жүруі керек қана емес, Оның шәкірті болғысы келетін кез келген адам да солай етуі керек».1 Жиырма бірінші ғасырдағы Құдайдың қызметшілері оңай жолды емес, дұрыс жолды таңдауы керек.
3. Иса қабылданған нормаларды төңкеріп тастады.
Даррелл Бок: «Қызметші Иса – Құдай жібергендерді қабылдамайтын әлемде Құдаймен қалай жүру керектігінің үлгісі» деп жазды.2 Шомылдырушы Жақия мен Иса екеуі де өз заманының ықпалды басшылары тарапынан қабылданбады. Жақия Құдай оны шақырған барлық істерде сәтті қызмет етті, бірақ ол түрмеден босатылмады да, өлім жазасынан да құтқарылмады (Марқа 1:4-8; 6:16-29). Ральф Мартин Жақияны «Исаның прототипі» деп атады.3 Әлемнің көзімен қарағанда Жақия сәтсіздікке ұшыраған болуы мүмкін, бірақ Ұстазының көзімен қарағанда ол өте жақсы істеді. Христиан қызметшісі Исаға еруге шақырылуының бір бөлігі ретінде азап шегуге дайын.
Иса адамдарды аулау балық аулаудан маңыздырақ деді (Марқа 1:17-18). Исаның қызметшілері материалдық нәрселерге бағынған өмір сүрмейді. Олардың басымдығы әрқашан Құдайдың еркін орындау. Бізде бұл дүниенің материалдық игіліктері аз болуы мүмкін, бірақ біз игіліктерден әлдеқайда көп нәрсе үшін өмір сүреміз. Бұл өмірде тікенді тәж алтын тәжге қарағанда құндырақ болуы мүмкін! Біз істеген барлық нәрсе Оның мақсатына қызмет етуі керек.
Иса істеген әрбір жақсы ісінен максималды жариялылық немесе танымалдылық іздеген жоқ. Ол жиі адамдардан үнсіздікті талап етті. Ол ғажайыпқа жай ғана жауап беру қызметші шәкірттігі үшін жеткіліксіз негіз екенін білді (Марқа 1:34; 1:37-38; 1:44; 3:7; 3:12; 5:18-19; 5:43; 7:36; 8:26; 8:30).
Иса бүгінде де шынайы сенімді іздейді. Ғажайыпқа жауап беру, діни тәрбие, білім, отбасылық шығу тегі немесе куәлік (шын болса да) қызметші шәкірттігіне кепілдік бермейді. Исаның кім екенін тану, ұсынылған айқышты алу және Исаның жолымен жүру әлі де Оның әдісі.
Иса Өз патшалығының хабары жақсы адамдарға емес, жаман адамдарға арналғанын айтты: «Дәрігерге саулар емес, науқастар мұқтаж. Мен әділдерді емес, күнәкарларды шақыруға келдім» (Марқа 2:17). Бұл аят Исаның тағы бір мақсатты мәлімдемесі. Оны Марқа 10:45-пен бірге ойланыңыз және Исаның күнәкарларды іздеуге, қызмет етуге және құтқаруға келгенін ескеріңіз.
Иса христианның ең жақын отбасы қандас туыстары емес, шәкірттер екенін айтты (Марқа 3:33-34). Жақып пен Жоханның даңқта Исаның қасында отырғысы келуінде непотизм бар ма (Марқа 10:35-37)? Басқа шәкірттердің қызғанышпен жауап беруінде де бар ма (Марқа 10:41)? Қызметші шәкірт әрқашан Исаға мойынсұнуды өзінің биологиялық отбасының талаптарына мойынсұнудан жоғары қояды.
Иса ұлттық дәстүрлер Құдай Сөзінің орнын басқанын және бұл дұрыс емес екенін айтты (Марқа 7:9-13). Исаға қызмет етудің орнына күтілетін әдет-ғұрыпқа қызмет ету өте оңай. Діни жүйе арқылы тағайындау автоматты түрде нағыз христиандық билік бермейді. Сыртқы сөздер мен ғибадат істері әрқашан жүрек қатынасының дұрыстығын білдірмейді. Шынайы билік әрқашан Исаға жақын ергендерде, басқалар күткенді емес, Әкесі күткенді істегендерде танылады. Қызметшінің қызметі шешен үнсіздікпен сөйлейді.
Иса Інжіл қызметінде өміріңді жоғалту – бұл сен жасай алатын ең жақсы инвестиция екенін айтты (Марқа 8:35). Бүкіл әлем сенің жаныңнан аз құнды (Марқа 8:36-37). Өзін құрбан ететін қызмет – христиан үшін жалпы ереже. Жақсы қызметшілердің Ұстазының құндылықтары бар – және олар солармен өмір сүреді! Қызметші шәкірт болу – айналаңдағы адамдардан ерекшелену дегенді білдіреді.
Иса Өз патшалығындағы ең жақсы адамдар әрқашан бірінші болуға тырысатындар емес, соңғы болуға қарсы еместер екенін айтты (Марқа 9:35). Бұл шәкірттерді олардың бұрынғы дауларына байланысты ұятқа қалдырған болуы керек. Шынайы қызметші болғысы келетіндер элитизмнен де аулақ болуы керек (Марқа 9:38-40). Біздің қарапайым орнымызбен мақтану өте оңай! Біз Құдайдың жалғыз қызметшілері емеспіз!
Соңында, Иса басшылық ету – қызмет ету екенін айтты (Марқа 10:42-45). «Кім ұлырақ?» деп дауласқан (Марқа 9:34) және даңқта Исаның оң немесе сол жағында отыруға бола ма деп сұраған (Марқа 10:37) сол Жақия кейін былай деп жазды: «Махаббаттың не екенін біз осыдан білеміз: Иса Мәсіх біз үшін Өз өмірін берді. Біз де бауырларымыз үшін өмірімізді беруіміз керек» (1 Жохан 3:16). Сол шәкірт қызмет ету арқылы басшылық етуді үйренді. Ол мұны Исаның тұтқындалғанын, өлім жазасына кесілгенін және кейін Құдай тарапынан тірілтілгенін көргенде істеді. Құдай оған өмірді өзгертетін сабақ берді.
Қорытынды дұға Құдайым, мен христиан болсам да, әрқашан Сен қалағандай өмір сүрмейтінім үшін шынымен өкінемін. Маған патшалық қызметшісі істеуі керек нәрсені істеуге көмектес. Мені Сен қалағандай етіп жаса. Мен тек Патшалар Патшасына қызмет ету үшін өмір сүрейін. Бүгін және өмірімнің соңына дейін қызметім арқылы Исаны адамдарға жеткізейін. Әмин.
СОҢҒЫ ЕСКЕРТПЕЛЕР
- Дональд Инглиш, Марқаның хабары, Бүгінгі Киелі кітап сөйлейді (Inter-Varsity Press, Лестер, '92).
- Даррелл Бок, Марқа Інжілі, Cornerstone Библиялық түсіндірмесі (Tyndale House, Иллинойс, '05).
- Ральф П. Мартин, Марқа: Евангелист және Теолог (Paternoster Press, Эксетер, '72).
