Жаратылыс
Бастапқыда Құдай аспан мен жерді жаратты (Жаратылыс 1:1). Жаратылыс «бастама» дегенді білдіреді. Ол жаратылыс пен өмір туралы баяндайды, кейіннен бүкіл Киелі кітапта дамытылатын барлық нәрсенің бастауын береді. Жаратылыс жер бетіндегі ертедегі өмірдің қарапайымдылығын әдемі бейнелейді; бірақ күнә мен азғындықтың басталуы да сол жерде Құдайдың зұлымдықты жек көруімен және оны соттауымен бірге көрінеді.
Жаратылыс Құдайдың жанға бастаған өмір беретін жұмысын – жаңа туылуды – болашақ жемістің уәдесімен бейнелейді. Кітап әсіресе жеті көрнекті патриархтың өміріне арналған:
Адамда өмір мен өлім сабағы көрінеді. Ол Мәсіхтің бейнесі, өйткені ол бір нәсілдің басшысы болған; бірақ Мәсіхке қарама-қайшы, өйткені өлім оны талап етті, ал Мәсіх тірі Басшы.
- Енох бізге жүріс пен ауысуды үйретеді. Ол Құдаймен бірге жүрді, және «сенім арқылы ауыстырылды», бұл Иеміздің келуінде көтерілетін әулиелердің үлгісі (немесе суреті).
- Нұх жұмыс пен құтқарылуды көрсетеді. Оның жұмысы сенім жұмысы болды, ал оның құтқарылуы жаңа әлемге болды, бұл мыңжылдық жер үшін азап арқылы құтқарылған сенушілердің үлгісі.
- Ыбырайым бізге сенім мен бөліну туралы айтады. Оның құрбандық үстелі біріншісі туралы, оның шатыры екіншісі туралы айтады. Құдайдың шақыруымен ол қажы болды.
- Ысқақ бағыну мен тұрақтылық принциптерін көрсетеді, өйткені; жалпы алғанда, оның өмірі мойынсұнғыш, тұрақты өмір болды.
- Жақып тәртіп пен күтуді көрсетеді. Құдайдың істері оның өмірінде Жақыптың бағынуын қамтамасыз етіп, өлім жақындағанда оны ғибадат етуге жетелегенінен көрінеді.
- Жүсіп: азап пен жоғарылау оның өмірінің тақырыбы, барлық дәуірлердегі сенім үшін бағалы үлгі.
- Мысырдан шығу
Ехоба айтты: «Мен Мысырдағы халқымның азабын анық көрдім . . . . Мен оларды құтқаруға түстім». Мысырдан шығу «шығу» дегенді білдіреді. Құтқарылу оның ұлы тақырыбы. Мұнда біз Исраилдің үлкен ұлтқа айналғанын, бірақ мысырлықтардың құлдығында болғанын көреміз. Көптеген қиындықтар мен азаптардан кейін, және Құдай Мысырға көптеген қорқынышты обаларды жібергеннен кейін, Ол Исраилді босатады.
Біріншіден, 12-тарауда үйлердің есік жақтаулары мен маңдайшаларына шашылған қозының қаны Мәсіхтің қаны арқылы күнәларымыздың кінәсінен құтқарылуымыздың үлгісі болып табылады. Екіншіден, Қызыл теңіздің бөлінуі және мысырлықтар тұзаққа түсіп, суға батпас бұрын Исраилдің аман-есен өтуі Құдайдың күшімен күнәдан және әлемнен құтқарылуымыздың үлгісі болып табылады — Мәсіхтің өлімі мен қайта тірілуі арқылы орындалған құтқарылу.
Кітаптың екінші бөлімі, 19-тараудан бастап, заңның берілуімен және киелі шатырдың салынуымен, сондай-ақ Исраилде арнайы діни қызметтің орнатылуымен айналысады. Бүгінгі таңда сенушілер ешқандай мағынада заңға бағынбаса да, заңның берілуі Құдайдың билігінің құтқарылған халық арасында орнатылғанын бейнелейді. Бас діни қызметкер Мәсіхтің үлгісі, діни қызметкерлер отбасымен байланысты, олар бүгінгі барлық әулиелерді — Құдайдың шіркеуін — денелік формалармен емес, рухпен Құдайға ғибадат ететін сенуші-діни қызметкерлерді бейнелейді. Киелі шатыр қызметі де Құдайдың Өз халқына Мәсіхтің құрбандығы негізінде Өзіне жақын болуды қалай отырып, оларға үздіксіз қамқорлық жасайтын рақымын әдемі көрсетеді.




