СҰРАҚ: Билам Құдайдың шынайы қызметшісі ме? Балақтың қызметшілері одан Исраил балаларын қарғауды сұрап келгенде, ол оларға Құдайдан хабар күтуін айтқанда, Құдай онымен сөйлесу үшін түнде келді ме?
ЖАУАП: Биламның бұл тарихы тамаша баяндау, Құдайдың Өз халқын қалай сүйетінін және қорғайтынын көрсетеді, тіпті олар не болып жатқанын мүлдем білмесе де. Ол Құдайдың Өз адамдарына деген сүйіспеншілікпен қамқорлығын көрсетеді, тіпті олар Оған ұнайтынды істемесе де, тіпті олар бүлікшіл болса да. Оның халқы мұндай кездерде Одан көмек сұраудың қажеті жоқ. Біз Иемізбен бірге болғанда және Оның бізді осында болған кезде дұшпан, Шайтанның көптеген қауіптерінен, тұзақтарынан және басқа да зиян келтіру әрекеттерінен қалай мейірімділікпен қорғағанын білгенде, қатты таң қалатын шығармыз. Бұл баяндау бізге Құдайдың егемендігін, барлығын білетіндігін және құдіретін де көрсетеді.
Сандар кітабындағы Билам туралы егжей-тегжейлі баяндау оның Құдайдың шынайы қызметшісі болмағанын ғана көрсетпейді, ол Таураттың тағы төрт кітабында әрдайым теріс мағынада айтылады. Жаңа Өсиеттің үш үзіндісі бізді Биламның жолымен жүруден сақтандырады.
Топан судан кейін көп ұзамай бүкіл әлем пұтқа табынушылыққа және азғындыққа батты – Римдіктерге 1:18-32 бізге мұның қалай және неліктен болғанын айтады. Дегенмен, жүздеген жылдар өткен соң да шынайы Құдайды білетін адамдар болды. Көптеген адамдар Оны Әйүп, оның достары, Мұсаның қайын атасы, Маги және басқалар сияқты жақсы білді; бірақ Билам сияқты зұлымдар да болды.
Билам пайғамбар ретінде танымал болды, кімді ол бата берсе, сол бата алды, ал кімді ол қарғаса, сол қарғысқа ұшырады (Сандар 22:6). Моаб патшасы Балақ Биламды жалдау үшін «балгердің ақысын қолына ұстап» (7-тармақ NKJV) адамдар жіберді. Патша Иордан өзенінің шығысындағы екі аморлық патшаны және олардың әскерлерін жеңген, қазір оның аумағының шекарасында орналасқан Исраилді қарғағысы келді. Билам сол түнде адамдарды қонақ етті. Оның басшылық үшін дұға еткенін оқымаймыз, бірақ Құдай, Өз халқын әрдайым бақылап отыратын, келіп одан адамдар туралы сұрады (9-тармақ). Билам олардың өтінішін түсіндірді, және Құдай оған олармен бірге бармауын және халықты қарғамауын айтты, өйткені олар бата алған еді (12-тармақ). Билам елшілердің ұсынысынан бас тартты, Құдай оған олармен бірге баруға рұқсат бермегенін айтты.
Содан кейін Балақ жоғары лауазымды елшілерді жақсырақ ұсыныспен жіберді. Биламның Құдаймен таныстығы тек үстіртін болғаны анық, өйткені Құдайды Өз халқын қарғауға көндіру мүмкін емес.
Құдай бұл зұлым пайғамбарды ашықтан-ашық масқара етті. Ол оған, егер адамдар оны шақырса, баруға рұқсат берді, бірақ оған тек Құдайдың айтқысы келгенін ғана айтуы керектігін айтты (22:20). Билам ерте тұрып, олармен бірге кетті. Құдай оның барғанына ашуланып, оның жолына кедергілер қойды (22-тармақ). Ол сондай-ақ Биламды Исраилді қарғауға тырысқан сайын оларға бата беруге мәжбүр етті. Билам басқа нәрселермен қатар: «Жақыпқа қарсы сиқыр жоқ, Исраилге қарсы балгерлік те жоқ» (23:23) деуге мәжбүр болды.
Балақ ренжіп, ашуланды өз еркіне қарсы Исраилге үлкен баталар айтқан пайғамбарға. Ол оны құрметсіз жіберді (24:11). Көп ұзамай Биламды исраилдіктер қылышпен өлтірді, өйткені ол Балақтан кетпес бұрын, оған Құдайдың Исраилге қалай сотпен қарайтынын айтқан еді: моабтық және мидиандық әйелдер, олардың одақтастары, исраилдік еркектермен араласып, оларды пұтқа табынушылық құрбандықтарына және олардың пұттарына табынумен бірге жүретін азғындыққа шақыруы керек еді. Құдай бұған 24 000 исраилдікті өлтірген оба жіберу арқылы жауап берді (25:1-9,14-15). Құдай сондай-ақ Исраилге мидиандықтарды мазалауды және оларға қарсы соғысуды айтты (25:16-18, 31:1-3,8,16).
Осының бәрінен біз Биламның, пайғамбар ретінде сипатталса да, Иеміздің қызметшісі болмағанын көреміз. 2 Петір 2:15-те Құдай «Биламның жолынан... әділетсіздіктің ақысын сүйген» деп ескертті. Яһуда 11-де «Биламның қателігі» айтылады: өз пайдасы үшін Құдай бата берген халықты қарғауға болады деп ойлау. Аян 2:14 «Биламның ілімін» анықтайды, ол Балаққа Исраил балаларының алдына сүріндіретін кедергі қоюды, пұттарға құрбандыққа шалынған нәрселерді жеуді және жыныстық азғындық жасауды үйретті.
Пайғамбар сөйлеуі керек және Құдай үшін әрекет етуі керек, бірақ бұл зұлым адам Құдайдың еркіне құрмет көрсетпеді және өз пайдасы үшін Құдай халқына қатыгездікпен зиян келтіруге тырысты. Өкінішке орай, оның тарих барысында көптеген ізбасарлары болды.
ҚОРЫТЫНДЫ ЕСКЕРТПЕ
- Заңды қайталау 23:4-5; Ешуа 13:22, 24:9-10; Нехемия 13:2; Михей 6:5
